Uzun süre belirti vermeden ilerlemesi nedeniyle erken tanıda güçlükler barındıran akciğer kanseri, hastalık klinik bulgular göstermeden önce kanda biyolojik izler bırakabiliyor. University College London (UCL) ve Francis Crick Enstitüsü araştırmacılarının Cell dergisinde yayımlanan çalışması, 14 proteinden oluşan özel bir panelin kanser tanısından beş yılı aşkın süre önce artmış riski işaret edebildiğini ortaya koydu.

Medicana International İstanbul Hastanesi Tıbbi Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Deniz Arslan, çalışmanın önemine dikkat çekerek, "Bu araştırma, kişiselleştirilmiş onkolojinin tedaviden korunmaya doğru genişleyebileceğini gösteren güçlü bir bilimsel işarettir. Kanser gelişmeden önce yüksek riskli biyolojik süreçlerin tanınması açısından önemli bir gelişmedir" değerlendirmesinde bulundu.

Kanda Ölçülen 14 Protein Yıllar Öncesinden Sinyal Veriyor

UK Biobank kapsamında 48 binden fazla bireyin kan örneklerini makine öğrenmesi yöntemleriyle analiz eden bilim insanları; yaş, sigara kullanımı ve geçmiş akciğer hastalıkları gibi klinik verilerle 14 proteinlik biyolojik imzayı birleştirdi. İlerleyen yıllarda akciğer kanseri gelişen kişilerde bu protein panelinin belirginleştiği saptandı.

Bulguların dünyanın farklı bölgelerinden sekiz ayrı veri kümesinde doğrulanmasının bilimsel bir dayanak oluşturduğunu belirten Prof. Dr. Arslan, bu verilerin biyolojik risk göstergelerinin farklı popülasyonlarda değerlendirilmesi açısından sağlam bir temel sunduğunu ifade etti.

Kanser Gelişmeden Önce İnflamatuvar Süreçler Değişiyor

Araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri, tespit edilen proteinlerin doğrudan tümörden değil, kanser henüz oluşmadan akciğer dokusunda gelişen değişmiş inflamatuvar ortamdan kaynaklanabilmesi oldu. Sigara dumanı ve hava kirliliği gibi çevresel faktörlerin bu hücresel değişimi tetiklediği düşünülüyor.

Araştırmacıların IL-1 aracılı inflamasyonu hedeflemenin gelecekte koruyucu tedavilere kapı aralayabileceğini öngördüğünü aktaran Prof. Dr. Arslan, yine de bu mekanizmanın insanlarda akciğer kanserini kesin olarak önlediğinin henüz kanıtlanmadığının altını çizdi.

Risk Öngörüsü Kanser Tanısı Anlamına Gelmiyor

Kişiselleştirilmiş onkoloji alanında önemli bir potansiyel sunan bu bulguların doğrudan klinik uygulamaya aktarılması için zamana ihtiyaç duyuluyor. Prof. Dr. Deniz Arslan, risk öngörüsü ile kesin kanser tanısı arasındaki farkı şu sözlerle vurguladı:

"Bilimsel bulguların klinik uygulamaya aktarılabilmesi için daha kapsamlı değerlendirmelere ihtiyaç bulunmaktadır. Risk öngörüsü, kanser tanısı anlamına gelmez; klinik uygulamaya geçiş için prospektif doğrulama, test eşiklerinin belirlenmesi ve gerçek hasta yararının gösterilmesi şarttır."

Rutin Taramada Düşük Doz BT Yerini Korumaya Devam Ediyor

Geliştirilen 14 proteinlik panelin henüz rutin bir tarama testi olmadığını hatırlatan Prof. Dr. Arslan, kanıta dayalı mevcut yöntem olan düşük doz toraks bilgisayarlı tomografisinin (BT) yerini almadığını belirtti.

Sigaranın bırakılması, tütün dumanı ile hava kirliliğinden uzak durulması ve risk grubundaki bireylerin düşük doz BT ile taranmasının temel korunma stratejisi olduğunu söyleyen Arslan, gelecekte kan proteinleri, klinik risk modelleri ve görüntüleme yöntemlerinin entegre edilmesiyle kişiye özel takip sıklığının çok daha isabetli belirlenebileceğini sözlerine ekledi.