Çin, nükleer enerji alanındaki büyümesini destekleyecek önemli bir hamleye imza attı. İç Moğolistan Özerk Bölgesi'ndeki Ordos Havzası'nda süper büyük bir uranyum yatağı keşfedildi. Çinli yetkililer, keşfin ülkenin uranyum kaynaklarını önemli ölçüde artıracağını ve nükleer yakıt arz güvenliğini güçlendireceğini açıkladı.

Bazı uluslararası haberlerde yatağın büyüklüğü 30 milyon ton civarında gösteriliyor. Ancak Çin'in resmi açıklamalarında bu rakam doğrulanmış kesin rezerv miktarı olarak yer almıyor. Bu nedenle söz konusu rakamın tahmin veya potansiyel kaynak büyüklüğü olarak değerlendirilmesi gerekiyor.

Ordos Çölü'nün altında dikkat çeken keşif

Keşif, Ordos Havzası'nın Jingchuan bölgesinde gerçekleştirildi. Çin Jeoloji Araştırmaları Kurumu, yatağın rüzgârla taşınan kumtaşlarının bulunduğu jeolojik yapı içerisinde keşfedildiğini duyurdu.

Çin açısından keşfi önemli hale getiren noktalardan biri de bu. Yetkililere göre söz konusu yapı, dünyada kumtaşı temelli bu türden “süper büyük” bir uranyum yatağının ilk örneği olarak değerlendiriliyor.

Bu gelişmenin yalnızca tek bir maden sahasıyla sınırlı kalması beklenmiyor. Çin'in Ordos Havzası'nın yanı sıra benzer jeolojik yapıların bulunduğu Tarım, Cungarya ve Songliao havzalarında da yeni uranyum kaynakları aradığı belirtiliyor.

Çölde uranyum çıkarmak neden zor?

Çöl ortamında madenciliğin en önemli sorunlarından biri su ve zorlu çalışma koşulları olarak öne çıkıyor. Ancak Ordos'taki yeni nesil uranyum üretim yöntemleri, klasik madencilikten farklı bir yol izliyor.

Çin'in bölgede kurduğu National No.1 Uranium projesinde uranyumun yer altında çözeltiyle çıkarılmasını sağlayan yöntem kullanılıyor. Bu sistemde cevheri tamamen yüzeye taşımak yerine, yer altındaki uranyumun kontrollü bir işlemle alınması hedefleniyor.

Proje, 2024'te yapımına başlanmasının ardından Temmuz 2025'te ilk uranyum ürününü verdi. Çin, bu tesisi ülkenin kapasite açısından en büyük doğal uranyum üretim projelerinden biri olarak tanımlıyor.

Çin nükleer yakıtta dışa bağımlılığı azaltmak istiyor

Çin'in nükleer enerji yatırımlarındaki hızlı artış, ülkenin uranyuma olan ihtiyacını da büyütüyor. Bu nedenle Pekin, yalnızca yurtdışından kaynak satın almak yerine kendi topraklarındaki rezervleri üretime kazandırmaya çalışıyor.

Ordos'taki keşif de bu stratejinin önemli parçalarından biri olarak görülüyor. Çin Jeoloji Araştırmaları Kurumu, keşfin ülkenin uranyum kaynak güvenliğini güçlendireceğini özellikle vurguluyor.

Küresel uranyum piyasası nasıl etkilenebilir?

Eğer Ordos'taki kaynakların bildirilen büyük ölçeklerde olduğu doğrulanır ve ekonomik olarak üretilebilir hale getirilirse, Çin'in küresel uranyum piyasasındaki konumu önemli ölçüde güçlenebilir.

Ancak burada kritik nokta, keşfedilen kaynak ile kısa sürede üretilebilecek rezervin aynı şey olmaması. Bir yatağın büyüklüğü kadar uranyumun tenörü, çıkarma maliyeti, teknolojik altyapı ve üretim kapasitesi de belirleyici oluyor.

Dolayısıyla 30 milyon tonluk rakamın doğrulanması halinde bile bunun tamamının kısa sürede piyasaya sürülmesi beklenmemeli.

Buna rağmen Çin'in kendi üretimini artırması, uzun vadede ithalata olan ihtiyacını azaltabilir ve ülkeyi küresel uranyum tedarikindeki dalgalanmalara karşı daha dirençli hale getirebilir.

Çin'in nükleer enerji hamlesine yeni yakıt

Ordos'taki gelişme, Çin'in yalnızca yeni uranyum kaynakları bulma çabası olarak görülmüyor. Aynı zamanda Pekin'in nükleer enerji yatırımlarını yerli kaynaklarla destekleme stratejisinin bir parçası.

Çin, uranyum arama faaliyetlerini son yıllarda hızlandırırken, Ordos'taki proje ile birlikte arama, çıkarma ve üretim teknolojilerini de geliştirmeye çalışıyor.

Bu nedenle çölün altındaki keşfin gerçek etkisi, yalnızca rezervin kaç milyon ton olduğuyla değil, Çin'in bu kaynağı ne kadar hızlı ve düşük maliyetle üretime dönüştürebileceğiyle belirlenecek.