BDDK’nın Şubat 2022’den bu yana güncellemediği taşıt kredisi sınırları ve yüksek faiz oranları, otomobil piyasasında kartların yeniden dağıtılmasına yol açtı. Mevcut düzenlemeye göre, 2 milyon TL’nin üzerindeki araçlara kredi verilmezken, bu tutarın altındaki araçlar için de fatura bedelinin en fazla yüzde 20’sine kadar, 12 ay vadeyle kredi imkanı tanınıyor. Banka kanalından umduğunu bulamayan tüketiciler ise çareyi hızla büyüyen tasarruf finansman şirketlerinde buldu. Gazeteci Emre Özpeynirci’nin verilerine göre, sektörün işlem hacmi yılın ilk 5 ayında 200 milyar TL sınırına dayandı.

Katılım Sistemi Otomobilde Nasıl İşliyor?

Doğrudan nakit kredi sağlama yetkisi olmayan tasarruf finansman firmaları, süreci kendilerine has bir kiralama ve devir modeliyle yürütüyor. Sistem şu şekilde işliyor:

• Şirket, müşterinin talep ettiği aracı önce kendi adına satın alarak tescil ediyor.

• Mevzuattaki 6 aylık satış yasağı nedeniyle araç bu süre zarfında müşteriye kiralanıyor ve aylık taksitler kira bedeli olarak tahsil ediliyor.

• 6 ayın sonunda araç müşteriye devrediliyor ancak borç bitene kadar araç üzerinde şirket rehni korunuyor.

• Tüketiciler bu süreçte, finansman tutarının yüzde 8 ile yüzde 14'ü arasında değişen bir katılım bedeli ödüyor.

Piyasada bu yöntemi uygulayan önde gelen markalar arasında Eminevim, Fuzul Ev, Birevim, Katılımevim ve Emlak Katılım gibi yapılar dikkat çekiyor.

Liste Fiyatı ve Filo İndirimi Muamması

Sistemin hızla büyümesi, sektöre yönelik soru işaretlerini ve gri alanları da beraberinde getirdi. Kulislere yansıyan iddialara göre, tasarruf finansman şirketleri üretici ve distribütörlerden toplu araç alımı yaparak filo indirimlerinden yararlanıyor. Ancak bu araçlar tüketicilere sunulurken hesaplamaların liste fiyatı üzerinden yapıldığı konuşuluyor. Bu durum, tüketici aleyhine bir kâr marjı yaratıldığı eleştirilerine yol açıyor.

Ankara Tetikte: Yeni Düzenleme Kapıda mı?

Merkez Bankası verileri, yılın ilk 5 ayında satılan 353 bin adet otomobilin 120 binden fazlasının bu sistem üzerinden teslim edildiğini gösteriyor. Satışların neredeyse üçte birine hakim olan bu model, ekonomi yönetiminin de dikkatini çekmiş durumda. Yetkili satıcılar, BDDK’nın kredi kısıtlama amacını bypass eden bu büyümenin Ankara’nın gündemine girdiğini ve yakın zamanda yeni bir yasal düzenlemenin gelebileceğini belirtiyor.

Tüketiciler İçin Büyük Risk Kapıda

Sistemin en zayıf karnı ise olası bir finansal kriz senaryosu. Uzmanlar, tasarruf finansman şirketlerinden herhangi birinin mali darboğaza girmesi durumunda, henüz araç devir sürecini tamamlamamış binlerce tüketicinin mağdur olabileceği konusunda uyarıyor. Ayrıca, bu modelin baskın hale gelmesinin geleneksel yetkili satıcılar (bayiler) üzerinde ciddi satış ve ciro kayıplarına yol açabileceği ifade ediliyor.