Konya'dan İstanbul'a: Selçuklu sultanları kütüphanede sergileniyor
Konya Alaeddin Camii türbesindeki kalıntılardan yola çıkılarak hazırlanan 17 Selçuklu hanedan üyesinin silikon heykeli, İstanbul Rami Kütüphanesi'nde ziyarete açıldı.
Anadolu Selçuklu Devleti'ne hükmeden sultanların ve hanedan üyelerinin yüzyıllar önceki yüz ve beden özellikleri, kapsamlı bilimsel çalışmalarla yeniden ortaya çıkarıldı. Konya'daki Alaeddin Camii avlusunda bulunan hanedan türbesinden çıkarılan kalıntılar üzerinde gerçekleştirilen DNA, antropoloji ve anatomi incelemeleri sonucunda, 12'si sultan olmak üzere 17 hanedan üyesinin fiziksel özellikleri belirlendi. Bilimsel veriler doğrultusunda hazırlanan silikon heykeller, İstanbul'daki Rami Kütüphanesi'nde açılan Türkiye Selçuklu Hanedan Sergisi'nde ziyaretçilerin yoğun ilgisini görüyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığının onayıyla 2017 yılında başlatılan proje, Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mutluhan Taş ve osteoarkeolog Emel Akpolat tarafından yürütüldü. Yaklaşık 6 yıl süren araştırmada, beden bütünlüğü bulunmayan kemik kalıntıları önce tasnif edildi, ardından anatomik incelemelerle bir araya getirildi. DNA analizleri ve antropolojik değerlendirmelerle hanedan üyelerinin fiziksel özelliklerinin yanı sıra akrabalık ilişkileri, hastalıkları ve ölüm nedenlerine ilişkin de önemli bulgulara ulaşıldı.

2. Kılıçarslan'ın boyu 1 metre 83 santimetre çıktı
Araştırmanın en dikkat çeken sonuçlarından biri 2. Kılıçarslan'ın fiziksel yapısıyla ilgili oldu. Tarihi kaynaklarda kısa boylu olarak tasvir edilen sultanın, kemik kalıntıları üzerindeki incelemeler sonucunda yaklaşık 1 metre 83 santimetre boyunda olduğu belirlendi. İlerleyen yaşlarında kemik yapısında meydana gelen değişiklikler nedeniyle kamburlaştığı ve bu durumun boyunun daha kısa algılanmasına yol açtığı değerlendirildi.
Çalışmada bazı hükümdarların ölüm nedenlerine dair tarihi anlatımlarla bilimsel bulgular da karşılaştırıldı. Bizans tarihçilerinin 1. Gıyaseddin Keyhüsrev'in bir şövalye tarafından başı kesilerek öldürüldüğüne ilişkin aktarımlarının aksine, kemik incelemelerinde sultanın savaş sırasında aldığı darbe sonucu hayatını kaybettiği tespit edildi. Kösedağ Savaşı'nı kaybeden 2. Gıyaseddin Keyhüsrev'in kafatası yapısında ise romatoid artrit ile ilişkilendirilen bulgulara rastlandı.

17 hanedan üyesinin heykeli Rami Kütüphanesi'nde
Bilimsel verilerin ışığında 12'si sultan toplam 17 hanedan üyesinin yüz ve beden özelliklerine birebir uygun silikon heykeller hazırlandı. Sergide yer alan sultanlar şunlar:
Kılıçarslan ve Şahinşah Melikşah
Rükneddin Mesud ve 2. Kılıçarslan
Rükneddin Süleyman Şah ve 3. Kılıçarslan
Gıyaseddin Keyhüsrev ve 1. Alaeddin Keykubat
Gıyaseddin Keyhüsrev ve 4. Kılıçarslan
Gıyaseddin Keyhüsrev ve 2. Gıyaseddin Mesud

Ziyaretçilerden sergiye yoğun ilgi
Sergiyi gezen Oğuzhan Hozat, daha önce televizyonda izlediği kazı ve kemik toplama süreçlerinin kendisini çok etkilediğini belirterek, "Konya'ya gitme imkanım olmamıştı, serginin İstanbul'a geldiğini duyunca çok heyecanlandım. Kıyafetler oldukça etkileyici, sultanların yüzleri ve heykeller çok gerçekçi. Sanki o dönemde yaşayan bir insanmışım ve sultanlarla göz göze geliyormuşum gibi bir hissiyat oluşturuyor" ifadelerini kullandı.
18 yaşındaki üniversite öğrencisi Muhammed Eren Doğan ise Türk tarihine büyük merak duyduğunu vurgulayarak, "Hükümdarların siluetlerinin ortaya çıkarılması büyük bir olay. İstanbul gibi merkezi bir yerde sergilenmesi bizim için çok iyi oldu. Özellikle 2. Kılıçarslan'ın heykeli ve döneme uygun kıyafetleri çok dikkatimi çekti" dedi.
Konya'dan getirilen eserlerin ve bilimsel araştırmalarla hazırlanan heykellerin yer aldığı Türkiye Selçuklu Hanedan Sergisi, İstanbul Rami Kütüphanesi'nin sergi salonunda 31 Aralık 2026 tarihine kadar ücretsiz olarak ziyaret edilebilecek.
Kaynak: