Sekiz günlük bu yolculuk yalnızca tarihî ve kültürel açıdan değil, organizasyon bakımından da benim açımdan başarılı geçti. 2022 model otobüsümüz oldukça konforluydu.

Binlerce kilometrelik yolculuk boyunca herhangi bir problem yaşamamamız önemli bir avantajdı.

Konakladığımız oteller, kimi dört kimi beş yıldız seviyesinde olmak üzere genel olarak başarılıydı.

Yemeklerde et ve et ürünleriyle birlikte yöresel mutfağa ağırlık verilmesini ayrıca beğendim.

Yemeklerin geçiştirilmemesi ve yerel lezzetlerin tercih edilmesi, turun kültürel yönünü güçlendirdi.

Benim için önemli olan bir başka husus ise helal yiyeceklere gösterilen hassasiyetti.

Namaz vakitlerinin dikkate alınması, gerektiğinde namaz için mola verilmesi ve bunun rehberler tarafından hatırlatılması, turun bizim kültürel ve dinî hassasiyetlerimizi dikkate aldığını gösterdi.

Bu açıdan Saraybosna’da Başçarşı’da bir Türk kafesinde tanıştığım BalkanTur Turizm'in sahibi Selim Dilek beye de teşekkür ederim, bu Balkan tur organizasyonunu başarılı bulduğumu belirtmek isterim.

SABİR BEY: İYİ REHBERLİĞİN FARKI

Bu turun hakkını teslim etmek gerekirse, rehberimiz Sabir Bey için ayrıca bir paragraf açmak gerekir.

İyi bir rehber sadece gördüğünüz binanın, bölgenin ve ülkenin adını söyleyen kişi değildir.

İyi rehber; gördüğünüz yapının neden orada olduğunu, kim tarafından yapıldığını, hangi acılara ve hangi medeniyetlere şahit olduğunu anlatabilendir.

Sabir Bey bunu fazlasıyla yaptı. Aslen Makedonyalı bir Türk olan Sabir bey Edirne’de doğup büyümüş üniversite dahil tüm öğrenimini Türkiye’de tamamlamış.

Tarihî bilgilerinin yanında psikolojik ve sosyolojik değerlendirmeleri, güzel Türkçesi, esprileri, ses tonu, anlatımındaki vurgu ve en önemlisi Balkanlar'a olan Evlad-ı Fatihan hassasiyeti, gezdiğimiz şehirleri anlamamızı kolaylaştırdı.

Belgrad'da Tito'yu anlatırken Yugoslavya'nın hikâyesini, Saraybosna'da Aliya'yı anlatırken Bosna'nın mücadelesini, Mostar'da köprüyü anlatırken savaşın acısını, Kosova'da Sultan Murad'ı anlatırken Osmanlı'nın Rumeli serüvenini, Üsküp'te Osmanlı eserlerini anlatırken medeniyetin şehir üzerindeki etkisini yalnızca tarihî bilgiler olarak değil, birbirine bağlanan hikâyeler olarak aktardı. Bu nedenle kendisine ayrıca teşekkür ediyorum.

BALKANLAR BANA NE ÖĞRETTİ?

Sekiz günün sonunda geriye dönüp baktığımda aslında şehirlerden daha fazlasını gördüğümü düşünüyorum. Belgrad'da Osmanlı-Sırp tarihinin yanı sıra Yugoslavya'yı ve yakın tarihin savaş izlerini gördüm. Belgrad’ta Osmanlı’nın bıraktığı 217 eserin izlerinin Sırplar tarafından yakılarak, yıkılarak silinmiş ise de şehrin en önemli meydanları hala Ecdadımızın verdiği isimler ile anılmakta örneğin Belgrad Kalesi içinde Bulunan Kalemeydan (Kalemegdan) ve Taş Meydan (Tašmajdan), Saat Kulesi (Sahat Kula) bunlardan bazılarıdır. Aynı kültür ve medeniyet birikiminin soykırımını Arnavutluk’ta Enver Hocanın yıkıp yok ettiği cami ve tüm Osmanlı eserlerinin yerlerinde olmayışını gördükçe kahroluyoruz.

Saraybosna'da Osmanlı medeniyetinin şehir kurma anlayışını ve Bosna Savaşı'nın acılarını aynı anda yaşadım.

Konjic ve Mostar'da Neretva'nın güzelliğiyle tarihin nasıl iç içe geçebileceğini gördüm.

Blagay'da Anadolu'dan Balkanlar'a uzanan tasavvuf ve irfan geleneğinin izlerini hissettim.

Kotor'da Orta Çağ Balkanlarıyla karşılaştım.

Tiran ve Elbasan'da Osmanlı'dan komünist döneme uzanan Arnavutluk tarihinin katmanlarını gördüm.

Struga ve Ohrid'de Balkanlar'ın çok kültürlü yapısını hissettim.

Kalkandelen'de Osmanlı mimarisinin kendine özgü Balkan yorumunu gördüm.

Kosova'da Sultan Murad'ın hatırası karşısında Osmanlı'nın Rumeli serüvenini yeniden düşündüm.

Prizren ve Üsküp'te ise Türk-İslam kültürünün yalnızca geçmişte kalmadığını, hâlâ insanların dilinde, ibadetinde, çarşısında ve gündelik hayatında yaşadığını gördüm.