Bacaklarda zamanla fark edilen şişlikler, şekil bozuklukları ve geçmeyen kalınlaşmalar toplumda çoğunlukla kilo alımı veya geçici bir ödem problemi olarak görülüyor. Ancak bu durum, arka planında uzman muayenesi gerektiren kronik damar veya lenf sistemi hastalıklarını barındırabiliyor. Medicana Konya Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Op. Dr. Ahmet Nihat Baysal, benzer belirtiler gösteren ancak tedavi yaklaşımları tamamen farklı olan lipödem ve lenfödem hakkında önemli değerlendirmelerde bulundu.

Lipödem Vücutta Nasıl Sinyaller Veriyor?

Lipödem, özellikle kadınlarda hormonal değişimlerin yoğun olduğu ergenlik, gebelik, doğum sonrası ve menopoz dönemlerinde ortaya çıkabilen kronik bir yağ dokusu birikimi hastalığıdır. Bu rahatsızlıkta yağ dokusunun kalça, uyluk ve bacaklarda orantısız ve simetrik bir şekilde biriktiğini belirten Op. Dr. Ahmet Nihat Baysal, şu detaylara dikkat çekiyor:

"Lipödemde en belirgin klinik ipucu, bacaklar kalınlaşsa bile ayak sırtı ve parmakların normal görünmesidir. Bölgedeki yağ birikimi genel diyet ve kilo kaybına karşı oldukça dirençlidir. Hastalar çoğunlukla bacaklarda dokunmaya karşı hassasiyet, ağrı, ağırlık hissi ve kolay morarma şikayetleriyle başvurur. Bu durum yalnızca estetik bir kaygı değil; kişinin hareket kabiliyetini ve yaşam kalitesini kısıtlayan tıbbi bir rahatsızlıktır."

Baysal, ilerleyen evrelerde artan yağ dokusunun lenf sistemine baskı yapmasıyla hem lipödemin hem de lenfödemin bir arada görüldüğü lipolenfödem tablosunun gelişebileceğini de sözlerine ekledi.

Lenfödem Dolaşım Sistemindeki Yetersizliği İşaret Ediyor

Lenfödem ise lenfatik sistemin taşıma kapasitesinin düşmesi sonucu protein yönünden zengin lenf sıvısının dokularda birikmesiyle meydana geliyor. Doğuştan gelebileceği gibi kanser cerrahisi, lenf bezlerinin alınması, radyoterapi, enfeksiyon veya travma sonrasında da ikincil olarak gelişebiliyor.

Lenfödem belirtilerinin lipödemden belirgin farklarla ayrıldığını vurgulayan Op. Dr. Baysal, "Lenfödemde başlangıçta dinlenmeyle azalan şişlikler zamanla kalıcı hale gelir. Zamanla dokuda sertleşme (fibrozis) ve ciltte kalınlaşma görülür. Lipödemin aksine ayak sırtı ve ayak parmakları da şişlikten etkilenir. Çoğunlukla tek taraflı ve asimetrik seyreden bu tabloda temel sorun yağ birikimi değil, lenf sıvısının birikmesidir" açıklamasında bulundu.

Yanlış Teşhis Tedaviyi Geciktirebilir: Doğru Tanı Nasıl Konur?

Bacaklardaki şişlik ve kalınlaşmaların sadece kilo artışına bağlanarak ihmal edilmemesi gerektiğinin altını çizen Op. Dr. Ahmet Nihat Baysal; lipödem, lenfödem ve kronik venöz yetmezlik gibi rahatsızlıkların benzer semptomlar gösterebileceğini, hatta aynı hastada eş zamanlı bulunabileceğini belirtti.

Doğru tanı ve etkili bir tedavi planı için ayrıntılı hasta öyküsü ve fizik muayenenin şart olduğunu ifade eden Baysal, değerlendirme sürecini şöyle özetledi:

"Eşlik eden toplardamar sorunlarını tespit etmek adına Venöz Doppler ultrasonografi en önemli incelemelerden biridir. Gerekli görülen vakalarda lenfatik sistemi detaylıca incelemek için lenfosintigrafi yönteminden de yararlanılır. Yıllardır süren simetrik bacak kalınlaşması, ağrı ve morarma şikayeti olanların lipödem; tek taraflı, ayak parmaklarını kapsayan ve cildi sertleştiren şişlikleri olanların ise lenfödem yönünden uzman hekim muayenesi ile değerlendirilmesi gerekir."