ESİN IŞIK - TBMM Anayasa Yazım Komisyonu, "basın hürriyeti", "mahkemelerin bağımsızlığı ve tarafsızlığı", "avukatlık mesleği ve barolar", "savcılık mesleği ve teminatı" ile "savcılar kurulu"na ilişkin maddeleri müzakere etti.

Anayasa Uzlaşma Komisyonu bünyesindeki Yazım Komisyonu, BDP Batman Milletvekili Bengi Yıldız başkanlığında toplandı.

Toplantıda, uzlaşmaya varılan "basın hürriyeti" başlıklı maddenin 12. fıkrasına göre, toplumun haber alma hakkını ve kamuoyunun serbestçe oluşmasını sağlama amacıyla, kişiler ve siyasi partiler, basın dışı kitle haberleşme ve yayım araçlarından hakkaniyet ve adalet ilkesine uygun olarak yararlanma hakkına sahip olacak. Bunun usul ve esasları kanunla düzenlenecek.

Bu fıkrayla ilgili AK Parti, kişiler ve siyasi partiler kamu tüzel kişilerinin elindeki basın dışı kitle haberleşme ve yayın araçlarından hakkaniyet ve adalet ilkesine uygun olarak yararlanma hakkına sahip olmasını, bunun usul ve esaslarının kanunla düzenlenmesini önerdi.

-Avukatlık mesleği ve barolar

"Avukatlık mesleği ve barolar" başlıklı maddeye göre, savunma yargının kurucu unsurlarından ve bağımsız olacak. Avukatlık, kamu hizmeti niteliğinde bir serbest meslek olacak. Yargı yetkisi kullanan merciler ile mahkemelerde hak arama ve savunma için temsil, avukatlar aracılığıyla sağlanacak. Avukatların görevlerinin gerektirdiği güvenceler kanunla düzenlenecek. Avukatlar üstlendikleri davalarda delil toplama yetkisine sahip olacak, buna ilişkin usul ve esaslar kanunla düzenlenecek.

Yabancı avukatlık kuruluşları, karşılıklılık ilkesine bağlı olarak, ancak yabancı hukuk ve milletlerarası hukuk konularında danışmanlık hizmeti verebilecek. Avukatların meslek kuruluşu barolar olacak. Türkiye Barolar Birliği mesleki etik kurallarını tespit edecek.

Baroların mali ve idari özerkliğini zedeleyecek biçimde denetim yapılamayacak. Barolar ve Türkiye Barolar Birliği'nin mali ve idari şeffaflığına ilişkin usul ve esaslar kanunla düzenlenecek.

Bu maddeye ilişkin AK Parti, Anayasada "savunma, yargının kurucu unsurudur ve bağımsızdır" biçiminde bir normun yargı bölümünde yer almasını yeterli görerek, maddenin geri kalan hükümlerine katılmadı.

-"Savcılar Kurulu"

"Savcılık mesleği ve teminatı" başlıklı maddeye göre savcılar, görevlerinde hakimlik teminatına tabi olacak. Savcılar idari görevleri bakımından Adalet Bakanlığı'na, adli görevleri bakımından Savcılar Kurulu'na bağlı olacak.

"Savcılar Kurulu" başlıklı maddeye göre de Savcılar Kurulu yedi üyeden oluşacak; başkanı Adalet Bakanı olacak. Kurul üyelerinin biri Yargıtay Genel Kurulu, biri Danıştay Genel Kurulu, ikisi meslekte on beş yıl çalışmış savcıların kendi aralarından liyakat ve başarı gibi kanunda gösterilen nitelikler dikkate alınarak her üyelik için gösterecekleri üç kat aday arasından TBMM tarafından seçilecek. Yargıtay Genel Kurulu, Danıştay Genel Kurulu ve savcılar tarafından yapılacak seçimlerde her üye ve savcı sadece bir adaya oy verecek. Kurulun bir üyesi yükseköğretim kurumlarının hukuk, kamu yönetimi ve siyaset bilimi dallarında en az on beş yıl görev yapan öğretim üyeleri; bir üyesi mesleğinde fiilen on beş yıl çalışmış avukatlar arasından TBMM tarafından doğrudan seçilecek.

TBMM, kurul üyelerini, üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun gizli oyu ile ayrı ayrı seçecek. AK Parti ve BDP bunun beşte üç olması şerhini düştü. Üçüncü turda yeterli çoğunluğun bulunamaması halinde seçim, her üyelik için aday olanlar arasında yapılacak kurayla tamamlanacak. AK Parti bu cümlede "en çok oy almış iki aday" ifadesinin yer almasını istedi.

Kurul üyelerinin görev süresi dört yıl olacak. Süresi biten üye yeniden seçilemeyecek. Kurul, ehliyet ve liyakat esasına göre savcıların mesleğe kabul, atanma, disiplin ve diğer özlük işlemleri ile kanunla verilen görevleri yürütecek. Savcıların denetimi ve soruşturulması Kurul Başkanının izniyle, Savcılar Kurulu başkanına bağlı savcı müfettişler tarafından yapılacak. Kurul üyeleri, özel ve resmi başka hiçbir görev yapamayacak. Kurulun çalışma usul ve esasları, teşkilat yapısı ile diğer hususlar yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı ilkelerine göre kanunla düzenlenecek.

Bu maddenin gerekçe notunda, yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı Kurulun çalışmalarında ve bütçesinde özerk olmasını da içerecek.

Komisyon 19 Ağustos Pazartesi günü saat 11.00 toplanarak çalışmalarına devam edecek.

Muhabir: Esin Işık
Yayınlayan: Sefa Salantur