Coşkun Ergül - Anayasa Yazım Komisyonu, yeni anayasa çalışmalarında bir madde de daha uzlaşmaya vardı. Böylece, AK Parti, CHP, MHP ve BDP'nin üzerinde anlaştığı madde sayısı 61'e ulaştı.

Komisyon, bugünkü toplantısında 6 maddeyi görüştü, sadece bir madde de mutabakata vardı.

Uzlaşmaya varılan "Tarım, hayvancılık ve bu üretim dallarında çalışanların korunması" başlıklı maddeye göre, devlet topraksız olan veya yeter toprağı bulunmayan çiftçilikle uğraşan köylüye toprak sağlamak, toprağın verimli işletilmesini sağlamak, tarım arazileri ve meraların amaç dışı kullanılmasını ve tahribini önlemek, tarımsal üretim planlaması ilkelerine ve yerli türlerin çeşitliliğinin korunması esasına uygun olarak bitkisel ve hayvansal üretimi artırmak ve organik tarım ve hayvancılık yöntemlerini teşvik etmek amacıyla tarım ve hayvancılıkla uğraşanları özel olarak destekleyecek. Bunların işletme araç, gereçlerinin ve diğer girdilerinin sağlanmasını kolaylaştıracak.

Diğer 5 madde de ise uzlaşma sağlanamadı.

"Siyasi parti hürriyeti (özgürlüğü)" başlıklı maddeye göre siyasi partiler, demokratik siyasi hayatın vazgeçilmez unsurları olacak. Seçme hakkına sahip olan vatandaşlar, önceden izin almaksızın, siyasi parti kurma, partilere üye olma ve üyelikten ayrılma haklarına sahip olacak. MHP, buradaki "vatandaşlar" ibaresinin "Türk vatandaşları" olmasını önerdi.

Hakimler ve savcılar ile bu meslekten sayılanlar, silahlı kuvvetler ve kolluk gücü mensupları, Sayıştay başkan ve üyeleri, mülki idare amirleri hariç kamu görevlileri ile yükseköğretim öğrencileri siyasi partilere üye olabilecek. Devlet, son milletvekili genel seçimlerinde geçerli oyların en az yüzde 1'i oranında oy alan siyasal partilere mali yardım yapacak.

AK Parti, partilerin uyacağı esasların ayrı bir fıkra olarak yer almamasını istedi.

CHP, "siyasal partilerin tüzükleri, programları ve eylemlerinin, insan haklarına ve hukuk devleti esaslarına dayalı çoğulcu demokrasi ile laik cumhuriyet ilkelerine ve devletin bütünlüğüne aykırı olmaması; şiddeti, ırkçılığı ve suç işlenmesini desteklememesini veya teşvik etmemesini" talep etti.

MHP, "siyasi partilerin tüzük ve programları ile eylemleri, devletin bağımsızlığına, ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, insan haklarına, hukuk devleti ilkelerine ve laik Cumhuriyetin niteliklerine aykırı olamaz; terör, şiddet ve toplumsal nefreti teşvik edemez" ibaresinin; BDP ise "siyasi partiler, insan haklarına ve hukukun üstünlüğüne dayalı demokratik anayasal düzeni yıkmayı amaç edinemezler; savaş kışkırtıcılığı, yabancı düşmanlığı, ayrımcılık veya kin ve nefret savunuculuğu yapamazlar" ibaresinin konulmasını önerdi.

Siyasi partilerin parti içi düzenlemeleri demokratik esaslara aykırı olamayacak. Siyasi partiler, temsilde cinsiyet eşitliğini teşvik için gerekli tedbirleri alacak. CHP ve BDP, siyasi parti teşkilatlarının karar organlarının, cinsiyetler arası eşit temsil ve katılımı sağlayacak şekilde oluşturulmasını teklif ederken; BDP, cinsiyet kotasının yüzde 40'ın altında olmamasını istedi.

-Parti kapatma

Siyasi partiler ancak şiddete başvurmaları ya da şiddet kullanmayı teşvik etmeleri durumunda kapatılabilecek. Kapatma kararı verilebilmesi için partinin bu fillerin odağı haline gelmesi şart olacak. Kapatmaya, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın talebi ve TBMM üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun vereceği izne bağlı olarak açılan dava üzerine, Anayasa Mahkemesi üye tamsayısının üçte ikisi tarafından karar verilecek. Anayasa Mahkemesi dava konusu fillerin ağırlığına göre kapatma yerine idari para cezası verebilecek.

Siyasi partilerin şiddete başvurmaları ya da şiddet kullanmayı teşvik etmeleri dışındaki Anayasa'ya aykırılık hallerinde Cumhuriyet Başsavcısı Anayasa Mahkemesi'nden partiye ihtar verilmesini talep edecek. İhtar kararının gereği üç ay içinde yerine getirilmediği takdirde Anayasa Mahkemesi partiye idari para cezası verecek; üç yıl içinde iki defa idari para cezası alan siyasi parti hakkında başsavcı doğrudan Anayasa Mahkemesi'nde kapatma davası açabilecek. BDP, bu fıkradaki düzenlemeye katılmayarak kendi önerisini sundu.

-Toplu sözleşme

Uzlaşma sağlanamayan "Toplu sözleşme ve grev hakkı" başlıklı maddeye göre çalışanlar ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu sözleşme yapma hakkına sahip olacak.

AK Parti, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin, toplu sözleşme yapmaları sırasında uyuşmazlık çıkması halinde tarafların Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurmasını önerdi. AK Parti'nin önerisine göre, Kamu Görevlileri Hakem Kurulu tarafsızlık ve objektiflik esaslarına göre kurulacak; kararları kesin olacak ve toplu sözleşme hükmünde olacak.

Grev hakkı, ancak bir kamu hizmetinin kesintiye uğraması sebebiyle, toplumun tümünün veya bir bölümünün hayatını (yaşamını), sağlığını veya güvenliğini ciddi biçimde tehlikeye düşürmesi halinde kamu hizmetinin asgari ölçüde sağlanması şartıyla sınırlanabilecek.

Mutabakata varılamayan maddelerden birisi olan " Evlenme ve aile kurma hakkı" başlıklı maddeye göre, evlenme yaşına gelen her kadın ve her erkek evlenme ve aile kurma hakkına sahip olacak. Devlet çocuklar ve kadınların aile içi şiddete karşı korunmasını sağlayacak, kız çocuklarının erken yaşta ve zorla evlendirilmelerini önleyecek.

-Vatan hizmeti

"Vatan hizmeti" başlıklı maddeye göre vatan hizmeti, her vatandaşın hakkı ve ödevi olacak. MHP, "vatandaş" ibaresinin "Türk vatandaşı" olmasını önerdi.

Görüşmelerde BDP, "zorunlu askerliğin kaldırılmasına yönelik" madde önerisinde de bulundu.

BDP'nin önerisine göre, kimse vicdani kanaatlerine aykırı olarak askerlik hizmetini yerine getirmeye veya silah altına alınmaya zorlanamayacak. Vicdani sebeplerle askerlik hizmetinin reddedilmesinin şartları ile öngörülecek alternatif kamu hizmetlerinin yerine getirilmesine ilişkin esaslar kanunla düzenlenecek.

"Kültürel kimlik hakkı" başlıklı maddeye göre ise herkes kendi kültürünü ve kimliğini geliştirme hakkına sahip olacak.

Devlet, bütün kimlikleri ve kültürleri tanayacak; bütün kültürlerin ve kimliklerin kendilerini özgürce ifade etme, koruma, geliştirme ve yayma hakkını güvence altına alacak. Devlet, bütün kültür ve kimliklere mensup bireyler ve topluluklar arasında hoşgörü ve diyalog kültürünün gelişmesini teşvik edecek; karşılıklı saygı, anlayış ve işbirliğini sağlamak için eğitim, kültür ve medya alanlarında etkili tedbirler alacak. MHP, Anayasa'da herkesin maddi ve manevi varlığını geliştirme hakkına sahip olduğunun düzenlendiğini, bu nedenle başkaca bir düzenlemeye gerek bulunmadığını belirtti.

Muhabir: Coşkun Ergül
Yayınlayan: Sefa Salantur