İSTANBUL (AA) - İstanbul Sanayi Odası (İSO) Sanayi Gelişim Endeksi temmuz ayı beklentisi 76,1'e ve İSO Girdi Fiyatları Endeksi temmuz ayı beklentisi ise 89,3'e geriledi.
İSO, sanayi sektöründeki gelişimi takip edebilmek ve geleceğe yönelik beklentileri ortaya koyabilmek amacıyla hazırladığı "Meslek Komiteleri Durum Tespit Anketi" 2014 Haziran sonuçlarını yayımladı.
Buna göre, 2013 yılının yaz aylarında yaşanan ekonomik ve siyasi sarsıntıların etkisiyle sert bir düşüş gösteren İstanbul Sanayi Odası Meslek Komiteleri Sanayi Gelişim Endeksi (SGE), yılın son aylarında mevsimsel etkilerin de katkısıyla son derece dalgalı bir eğilim sergilemiş ve yılı 101,2 ile nötr seviyenin hafif üzerinde kapattı.
Bu yılın hemen başında, başta Merkez Bankası tarafından alınan güçlü faiz artırım kararı olmak üzere, iç talebi yavaşlatma amacıyla hayata geçirilen makro ihtiyati politikalar, ocakta iç pazar talebindeki zayıflama beklentisine bağlı olarak SGE'nin sert bir düşüş kaydetmesine ve 88,1 ile son 17 ayın en düşük seviyesine gerilemesine yol açtı.
İlerleyen aylarda toparlanmaya başlayan SGE, üst üste üç ay boyunca ılımlı artışlar kaydederek nisanda 117,2'ye kadar yükseldi. Endeksin bu dönemde özellikle Avro Bölgesi'ndeki toparlanma ve rekabetçi TL kuruna bağlı olarak artan ihracattan olumlu etkilendiği görüldü. Bununla birlikte iç satışlar endeksi de marttan itibaren 100 kritik değerinin üzerinde, dirençli bir görünüm sergiledi.
Mayıs 2014 gerçekleşmelerine bakıldığında, ihracat ve iç satış beklentilerinde devam eden toparlanmanın üretime olumlu yansımalarının devam ettiği, buna karşılık istihdam endeksinin 9,1 puanlık bir düşüşle 97,7'ye gerilemesine bağlı olarak SGE'nin 115,5'e düştüğü görüldü.
İhracat alt endeksi 130,2 ile yükseliş eğilimini sürdürerek belirgin bir şekilde olumlu yönde seyrederken, nisanda 106,8 olarak gerçekleşen iç satışlar endeksi mayısta sabit kalmış, bununla birlikte üst üste üçüncü ayında da 100 eşiğinin üzerinde gerçekleşti. Tüm bu göstergeler, yılın ilk yarısında sanayi üretim artışının yılbaşındaki beklentilere kıyasla güçlü ve büyük ölçüde dış talep odaklı olmasıyla tutarlı oldu.
Meslek Komiteleri'nin beklentilerine bakıldığında haziranda 7 aylık zirve anlamına gelen 124,6'lık SGE beklentisinin temmuzda sert bir düşüşle 76,1'e gerilediği görüldü. Bu düşüş anket katılımcılarının çok büyük bir kısmının başta iç satışlar olmak üzere tüm gelişim endekslerinde azalma beklemesinden kaynaklandı.
Son aylarda istikrarlı bir şekilde artış kaydederek üretim alt endeksi ve SGE'deki yükselişi sürükleyen ihracat alt endeksinin temmuz ayı tahmininin 46,5 puan birden gerileyerek 90,7 ile olumsuz seviyeye düşmesi dikkati çekti.
- Girdi Fiyatları Endeksi beklentisi, temmuz ayında 89,3'e geriledi
İSO Meslek Komiteleri Sanayi Girdi Fiyatları Endeksi (GFE), altında yer alan hizmet girdileri ve işçi ücretleri endeksleri mevsimsel etkiler barındırdıklarından, özellikle ocak ve temmuz aylarında artan girdi maliyetlerinden dolayı GFE yıllık trendinden saparak düşük seviyelere geriledi.
Bu aylar dışında ise GFE genel olarak hammadde fiyatları, ticari kredi faizleri ve enerji fiyatlarındaki gelişmeler ışığında eğilim sergiledi. Sanayi için temel girdi fiyatlarındaki gelişmelerin özetlendiği GFE, 2013 yılını 67,7 ile 100 endeks değerinin oldukça altında kapattı.
Bu yılın ocak ayında ise hizmet girdileri ve işçi ücretlerindeki mevsimsel etkilerinin şiddetli bir şekilde hissedilmesi sonucunda 28,4'e kadar geriledi. Bu dip seviyenin ardından takip eden aylarda, başta ticari kredi faizleri olmak üzere girdi maliyetlerine ilişkin değerlendirmelerin iyileşmeye başladığı görüldü. Nisan ayında 90,9 olarak gerçekleşen endeks mayısta 98,2'ye yükselerek 100 kritik eşiğine çok yakın bir seviyeye ulaştı ve yükseliş eğilimini dördüncü aya taşıdı.
Bu iyileşme, mayısta 2,3 puan gerileyerek 97,7 seviyesine düşen işçi ücretleri alt endeksi haricinde tüm alt endekslerde değişen oranlarda görülen artışlardan kaynaklandı.
Ticari kredi faizleri alt endeksi 11 aylık bir aradan sonra mayısta 100 seviyesinin üzerine çıkarak 106,8'e yükseldi. 2013'ün sonbahar aylarından bu yana ılımlı bir iyileşme eğilimi gösteren enerji fiyatları endeksi mayısta 100 nötr seviyesine ulaştı.
Bunun dışında hizmet girdileri ve hammadde endekslerinde süregelen iyileşme mayısta da devam etti. Öte yandan, Meslek Komiteleri'nin haziran ve temmuz ayları için sırasıyla 94,8 ve 89,3'e gerileyen GFE beklentileri, girdi fiyatlarına ilişkin iyimserliğin söz konusu aylarda azaldığına işaret etti.
Finans piyasalarındaki iyimser havaya paralel olarak ticari kredi faizleri endeksinde süregelen olumlu seyir haziran ve temmuz ayları için de aynı hızla devam etmekle birlikte hammadde fiyatı beklentilerinde iyileşme eğiliminin durduğu gözlendi.
Temmuz ayı beklentilerindeki zayıflamada işçi ücretleri ve hizmet girdi maliyetlerinden kaynaklanan mevsimsel etkiler bu yıl da ana endeksi önemli ölçüde etkiledi. Bununla birlikte hem haziran hem de temmuz aylarında ticari krediler haricindeki tüm fiyat alt endekslerinin 100 kritik eşiğinin altında seyretmeyi sürdürmesi sanayi üzerindeki maliyet baskısının devam ettiğini gösterdi.
Haziran 2014 anket sonuçlarına göre İSO Meslek Komiteleri, 2014 sonunda Türkiye'nin GSYH büyüme oranının yüzde 3,7 seviyelerinde olacağını tahmin ederken, ÜFE'nin ve TÜFE'nin yüzde 8,1 oranında artacağı öngörüsünde bulundu.