İSTANBUL (AA) - HİLAL UŞTUK - Dolmabahçe Sarayı'ndaki Milli Saraylar koleksiyonunda bulunan binlerce farklı ve değerli tarihi eserin koruma, bakım ve tamiri için farklı atölyeler hizmet veriyor.
Restorasyondan geçen koltuk, kanepe, masa, dolap, sandalye, konsol gibi tarihi mobilyaların eksik veya bozulmuş parçalarının orijinal şekil ve desenin dışına çıkmadan torna işlemiyle yeniden üretimi Ahşap-Torna Atölyesi'nde, kitap, belge, hat gibi deri ve kağıt içerikli eserlerin restorasyonu Cilt Restorasyon Atölyesi'nde, tarihi kilit, kol ve tokmakların bakım-onarımı ise orijinaline uygun olarak Çilingir Atölyesi'nde yapılıyor.
Seramik, cam, porselen, mermer, fildişi ve dekoratif taş içerikli eserlerin restorasyonu Porselen-Cam Atölyesi'nde gerçekleştirilirken, tarihi saatlerin bakım ve onarımıyla eksik parçalarının orijinaline uygun imalatı, periyodik kontrollerinin yapılarak çalışır durumda olması Saat Restorasyon Atölyesi'nde sağlanıyor.
- Asırlık tablolar, Milli Saraylar Tablo Atölyesi'ne emanet
Milli Saraylar koleksiyonundaki tüm tuval ve ahşap üzeri resimlerin bakım ve onarımı ise büyük bir titizlikle Milli Saraylar Tablo Atölyesi'nde gerçekleştiriliyor.
Türkiye'nin en kapsamlı resim onarım atölyesi olma özelliğini taşıyan atölye, Dolmabahçe Sarayı'ndaki Restorasyon ve Teknik Uygulamalar Başkanlığı içinde faaliyetlerini sürdürüyor.
Topkapı Sarayı ile diğer kurumların da asırlık eserlerini tadilat ve bakım için emanet ettiği atölyenin çalışmalarına ilişkin AA muhabirine bilgi veren atölye sorumlusu, restoratör Hatice Biga, atölyenin kurulması için 1996'da çalışma başlatıldığını, o günden itibaren çalışmaların gelişerek devam ettiğini söyledi.
Biga, yapılan çalışmalara ilişkin şu bilgileri verdi:
"Resimlerin tümünde görülen boya dökülmeleri, tuvallerdeki yırtıklar ve tuval konservasyonuna yönelik çalışmalar yapılıyor. Boya dökülmeleri için konsolidasyon çalışmaları, konservasyon uygulamaları, yerinde sabitleme, yırtıklar için yama ve güçlendirme çabaları ve yüzeyde temizlik çalışmaları gerçekleştiriyoruz. Tüm bu aşamaların sonunda da estetik çalışmaları yapılıyor."
Hatice Biga, Topkapı Sarayı koleksiyonunda bulunan 36 tablo için yapılan protokol gereği, bu eserlerin bir kısmının da Milli Saraylar Müzesi'nde sergilendiğini, diğer eserlerin ise peyderpey restorasyona alınacağını kaydetti.
Atölyede hali hazırda Topkapı Sarayı'na ait dört eser üzerinde çalıştıklarını dile getiren Biga, şunları söyledi:
"Dördü de hanedan tabloları, hanedana ait portreler. Bunlardan biri Şehzade Burhaneddin Efendi'ye ait Salvatore Valery'nin yaptığı bir tablo. Diğeri yine Valery'e ait Nemika Sultan portresi. Diğer bir eser Yusuf İzzeddin Efendi'ye ait Stanislaw Chelebowski'nin yaptığı bir tablo. Dördüncüsü ise Namık İsmail'e ait bir tablo."
Restoratör Hatice Biga, Topkapı Sarayı tablolarında olduğu gibi zaman zaman farklı kurumların restorasyon isteğinde bulunduğunu belirterek, geçmişte Edirne Belediyesi ile Aşiyan Müzesi'nin bazı tablolarının restorasyonunu gerçekleştirdiklerini söyledi.
- Eserler üzerindeki çalışma süresi değişkenlik gösteriyor
Her eser üzerindeki çalışma süresinin, eserdeki yıpranmaya göre değişiklik göstereceğini vurgulayan Biga, şöyle konuştu:
"Küçük boyutlu bir eserin üzerinde eğer çok büyük bozulmalar varsa aylarca çalışmanız gerekebilir. Çok büyük boyutlu bir eserde, lokal müdahalelere ihtiyaç olacak türden çok az bozulma varsa o çalışma daha hızlı biter. Süreç tamamen eserde oluşan bozulmalarla alakalı."
Hatice Biga, eserlere yapılan müdahalelerin minimum olması gerektiğinin altını çizerek, "Etik olan ve olması gereken de bu. Gelecekte yapılacak araştırmalara eserlerin açık kalabilmesi için bazı şeyleri üzerinden yok etmemek adına minimum müdahale yapılmalı. Örneğin eserin üzerinde boya dökülmesi varsa yalnız o bölüme müdahale edilmeli ki eserlerin üzerine gelecekte yapılacak araştırma ve analizlerin önü kapanmasın" ifadelerini kullandı.
- Metal Restorasyon ve Konservasyon Atölyesi
Milli Saraylar bünyesinde hizmet veren Metal Restorasyon ve Konservasyon Atölyesi ise Milli Saraylar Koleksiyonu'ndaki heykel, sehpa, madalya, silah, yemek malzemeleri ile metal içerikli tüm eserlerin restorasyonunu gerçekleştiriyor.
Atölye sorumlusu Yasin Kaya, metal aksamlı ve metal objelerin restorasyon ve konservasyon çalışmalarını yaptıkları bilgisini vererek, şu anda altın kaplamalı, pirinç döküm bir masaya ait süslemeler üzerinde çalıştıklarını belirtti.
Kaya, gerekli belgeleme işlemlerinin ardından Metal Restorasyon ve Konservasyon Atölyesi'ne gelen tüm eserlerde öncelikli olarak "koruma", ardından onarım ihtiyacı varsa "onarım" çalışması yaptıklarını aktardı.