"12. Yargı Paketi" olarak kamuoyunda bilinen 7589 sayılı Kanun, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenleme; ceza hukuku, hukuk yargılaması, idari yargı ve infaz sistemini kapsayan çok sayıda değişikliği beraberinde getirdi. Paketle birlikte IBAN kullandırma, Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB), duruşma süreleri, faiz hesaplamaları ve tek hâkim uygulaması başta olmak üzere birçok alanda yeni kurallar uygulanacak.

Bakan Gürlek: Adalet sistemini güçlendirmeye devam edeceğiz

Adalet Bakanı Akın Gürlek, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, yeni düzenlemelerin yargı hizmetlerinin daha hızlı, etkin ve verimli işlemesini amaçladığını belirtti.

Gürlek, hukukun üstünlüğünü esas alan, güven veren ve erişilebilir bir adalet sistemi hedefi doğrultusunda reform çalışmalarının süreceğini ifade ederek, kanunun hazırlanmasında emeği geçenlere teşekkür etti.

IBAN kullandıranlara ceza indirimi düzenlemesi

Paket kapsamında Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesine yeni bir hüküm eklendi. Buna göre, dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçlarında banka hesabını, IBAN'ını, kredi kartını ya da kripto varlık hesabını haksız kazanç amacıyla başkasına kullandıran kişilere verilecek cezalar yarı oranında indirilebilecek.

Ayrıca, daha önce hüküm giyip dosyası üst mahkemede bulunan kişilerin dosyalarının bozma kararıyla yeniden ilk derece mahkemelerine gönderilmesinin önü açıldı.

Etkin pişmanlıkta mağdurun zararı esas alınacak

İnfaz aşamasındaki hükümlüler, mahkemenin ihtarından sonra 6 ay içinde mağdurun zararını tamamen karşılamaları halinde etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanabilecek. Bu durumda cezalarında yarı oranında indirim uygulanabilecek. Ancak zarar karşılanmadan infazın ertelenmesi mümkün olmayacak.

Duruşmalar arasında 3 aydan fazla süre olmayacak

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda yapılan değişiklikle birlikte, duruşmalar arasındaki süre kural olarak 3 ayı geçemeyecek. Hakimler yalnızca bilirkişi raporu veya istinabe gibi zorunlu nedenlerle bu süreyi aşabilecek. Düzenleme, yürürlüğe girişinden 3 ay sonra uygulanmaya başlanacak.

Öte yandan belirsiz alacak davası uygulaması kaldırılırken, kısmi davalarda zamanaşımının alacağın tamamı bakımından dava tarihinden itibaren kesileceği hükme bağlandı.

Hakim ve savcılara yeni sorumluluklar getirildi

Yeni düzenlemeyle hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda gereksiz bilirkişi görevlendiren hakim ve savcılar hakkında uyarma cezası uygulanabilecek.

Hakim ve savcı yardımcıları ise Anayasa, insan hakları ve temel hukuk alanlarında daha kapsamlı eğitim ve sınav sürecinden geçirilecek.

Ortaklığın giderilmesi ve e-satış sisteminde değişiklik

Ortaklığın satış yoluyla giderilmesine ilişkin süreçlerde önemli yenilikler getirildi. Mirasçılar arasında yapılacak ilk artırmalara yalnızca malik mirasçılar katılabilecek.

Bunun yanında pay sahiplerine teminat yatırma zorunluluğu getirildi. İhale bedelini süresinde yatırmayan alıcıların teminatı iade edilmeyecek ve ayrıca teklif edilen bedelin yüzde 5'i oranında idari para cezası uygulanacak.

Tek hâkim uygulamasının kapsamı genişletildi

İdari yargıda 486 bin lirayı aşmayan bazı davalar artık tek hâkim tarafından karara bağlanabilecek.

Öğrencilerin not, burs ve yurt işlemleri ile kamu görevlilerinin izin, harcırah, lojman ve uyarma cezalarına ilişkin davalar da bu kapsama alındı. Ancak okuldan uzaklaştırma veya ilişik kesme sonucunu doğuran ağır disiplin cezaları istisna tutuldu.

Faiz hesaplaması ve tazminatlarda yeni esaslar

Kanunla birlikte kanuni faiz hesaplama yöntemi de değiştirildi. Sözleşmeyle belirlenmeyen faizlerde, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın reeskont oranının yüzde 80'i esas alınacak.

İş gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatlarında ise faiz başlangıç tarihleri, kazancın bilindiği ve bilinmediği dönemlere göre ayrı ayrı belirlenecek.

HAGB şartları yeniden düzenlendi

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) uygulamasının şartları yeniden netleştirildi. Sanığın 2 yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası alması, kasıtlı suçtan sabıkasının bulunmaması ve mağdurun zararını tamamen karşılaması gerekecek.

Buna karşılık işkence, eziyet ve kamu görevlilerinin kötü muamele suçları HAGB kapsamı dışında bırakıldı.

Genetik verilerin saklanması ve imhasında yeni kurallar

Düzenlemeye göre, soruşturma ve kovuşturmalarda elde edilen genetik veriler kişisel bilgilerden arındırılarak güvenli sisteme aktarılacak.

Beraat veya takipsizlik kararlarında bu veriler derhal silinecek. Diğer durumlarda ise kararın kesinleşmesinden 20 yıl sonra savcı gözetiminde tutanakla imha edilecek. Haklı gerekçesi bulunan kişiler ise verilerin daha erken silinmesini mahkemeden talep edebilecek.