ANKARA (AA) - Türkiye'de geçen yıl kültür harcamaları bir önceki yıla göre yüzde 6,5 artarak 32 milyar 941 milyon 728 bin lira oldu.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2015 yılına ilişkin kültür ekonomisi verilerini açıkladı.
Buna göre, kültür harcamaları 2015 yılında bir önceki yıla göre yüzde 6,5 artarak 30 milyar 929 milyon 271 bin liradan 32 milyar 941 milyon 728 bin liraya yükseldi. Toplam kültür harcamaları içinde genel devlet harcamalarının payı yüzde 61,5, özel harcamaların payı ise yüzde 38,5 olarak gerçekleşti. Kültür harcamalarının gayri safi yurt içi hasılaya oranı 2014'te yüzde 1,5 iken 2015'te yüzde 1,4'e geriledi.
Genel devlet harcamaları içindeki kültür harcamaları 2015 yılında bir önceki yıla göre yüzde 19,8 artarak 20 milyar 246 milyon 419 bin liraya ulaştı. Harcamaların yüzde 72,7'si merkezi yönetim bütçesinden, yüzde 27,3'ü ise yerel devlet bütçesinden gerçekleştirildi.
Genel devlet harcamaları içinde kültürel alanlara göre harcamalara bakıldığında mimarlık yüzde 27,6, kültürel ve doğal miras yüzde 18, temel alanlara ayrılmayanlar yüzde 14,9, kitap ve yazılı basın yüzde 11, görsel, işitsel ve multimedya yüzde 10,6, gösteri sanatları yüzde 10,1, kültürel eğitim yüzde 3,3, kütüphane ve arşiv yüzde 2,7 ve diğerleri yüzde 1,8 paya sahip oldu.
- Hanehalkı kültür harcamaları azaldı
Özel harcamaların yüzde 97,3'ü hanehalkları, yüzde 2,7’si ise dernek ve vakıflar tarafından yapıldı. Hanehalkı kültür harcamaları geçen yıl bir önceki yıla göre yüzde 10,5 azalarak 12 milyar 356 milyon 651 bin lira oldu.
Hanehalklarının geçen yıl gerçekleştirdiği toplam kültür harcamasının dağılımına bakıldığında, televizyon ve yayın giderleri yüzde 30,1, veri işlem ekipmanları yüzde 13,8, kitap, gazete ve dergi yüzde 13, kablolu ve özel TV yayın hizmetlerine ödenen ücretler yüzde 12,4, kırtasiye ve çizim malzemeleri yüzde 9,3, sinema, tiyatro, konser yüzde 5,7 ve diğerleri yüzde 15,7’lik paya sahip oldu.
- Girişimlerin yüzde 39'u mimarlık alanında
Kültürel sektörlere faaliyet alanları açısından bakıldığında ise 2015 yılında girişimlerin yüzde 39’unun mimarlık, yüzde 16,8’inin yaratıcı sanatlar, gösteri sanatları ve eğlence faaliyetleri, yüzde 12,5’inin yayımcılık, yüzde 11,6’sının sinema filmi, video ve televizyon programları yapımcılığı ile ses kaydı ve müzik yayımlama, yüzde 10,4’ünün uzmanlaşmış tasarım faaliyetleri, yüzde 4,5’inin programcılık ve yayıncılık, yüzde 5,2’sinin de diğer kültürel alanlarda faaliyet gösterdiği belirlendi.
Girişimlerin kültürel mal ve hizmetlerinin cirosu bu dönemde yüzde 12,3 artarak 23 milyar 241 milyon 33 bin lira oldu. Girişimlerin kültürel mal ve hizmet üretiminin katma değer katkısı ise geçen yıl bir önceki yıla göre yüzde 19,1 artarak 6 milyar 957 milyon 163 bin lira seviyesinde gerçekleşti.
Kültürel sektörler içinde 2015 yılında gerçekleşen katma değer katkısının yüzde 23,7’si programcılık ve yayıncılık, yüzde 23’ü yayımcılık, yüzde 19,6’si sinema filmi, video ve televizyon programları yapımcılığı ile ses kaydı ve müzik yayımlama, yüzde 18,5’i mimarlık, yüzde 11,4’ü yaratıcı sanatlar, gösteri sanatları ve eğlence, yüzde 3,8’i diğer kültürel sektörlerde kaydedildi.
- Kültürel mal ihracatı 17,8 milyar lira oldu
Kültürel mal ihracatı söz konusu dönemde yüzde 9,4 arttı. Bu oran ana mal ihracatında yüzde 9,3 ve ikincil mal ihracatında yüzde 11,6 olarak gerçekleşti. 2015 yılında kültürel mal ihracatının toplam mal ihracatı içindeki payı yüzde 4,6 oldu.
Kültürel mal ithalatı, 2015 yılında 2014 yılına göre yüzde 3,6 arttı. Ana mal ithalatı yüzde 6,8 azalırken, ikincil mal ithalatında yüzde 11,2 artış görüldü. Geçen yıl kültürel mal ithalatının toplam mal ithalatı içindeki payı ise yüzde 2,5 oldu.
- Kültürel ihracatta en büyük pay el sanatlarında
Kültürel alanlara göre en yüksek paya sahip el sanatlarının ihracat toplamı 12 milyar 483 milyon 434 bin lira olarak gerçekleşti. El sanatlarının toplam kültürel mal ihracatı içindeki payı yüzde 70 oldu. Görsel ve işitsel medyanın ithalat toplamı geçen yıl 7 milyar 750 milyon 293 bin lira olurken, toplam kültürel mal ithalatı içindeki payı ise yüzde 55,4 oldu.
- Kültür ekonomisi verileri
Kültür ekonomisi göstergeleri, "Avrupa Birliği Kültür İstatistikleri" nihai raporuna göre önerilen metodoloji çerçevesinde, Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat) norm ve standartları dikkate alınarak, genel devlet ve hanehalklarının kültür harcamaları ile girişimler ve dış ticaret verileri kullanılarak Türkiye'de ilk defa üretildi.
Türkiye'nin kültür ekonomisinin boyutunun doğru bir şekilde belirlenmesi ve uluslararası düzeyde karşılaştırmalar yapılabilmesi için yürütülen çalışmalar neticesinde kültür ekonomisinin büyüklüğünün sistematik ve periyodik olarak ölçülmesi amaçlanıyor.
AA