Genetiği değiştirilmiş tarımsal ürünlerin, türler, insan sağlığı ve toprak üzerinde olumsuz etki yapma riski taşıdığı, ancak bu ürünlerin kontrollü şekilde üretiminin, verim ve kalite artışını hızlandıracağı belirtildi. Transgenetik ürün çalışmalarında, domates, elma gibi ürünlere, kutuplarda yaşayan bir balık türünden alınan donmayı engelleyici gen ekleniyor.
Genetiği değiştirilmiş tarımsal ürünlerin, türler, insan sağlığı ve toprak üzerinde olumsuz etki yapma riski taşıdığı, ancak bu ürünlerin kontrollü şekilde üretiminin, verim ve kalite artışını hızlandıracağı belirtildi. TMMOB Zirat Mühendisleri Odası Konya Şube Başkanı Hasan Hüseyin Motuk, yaptığı açıklamada, modern biyoteknoloji tekniklerinin, canlıların genetik yapısında, geleneksel ıslah metotları ve doğal üreme-çoğalma süreçleriyle elde edilemeyen değişikliklerin yapılmasını mümkün kıldığını belirtti.
Bir canlı türüne başka bir canlı türünden gen aktarılması veya mevcut genetik yapıya müdahale edilmesi yoluyla yeni genetik özellikler kazandırılmasıyla elde edilen ürüne “transgenetik ürün” adı verildiğini belirten Motuk, genetiği değiştirilmiş yeni transgenetik ürünlerde ise virüsler, bakteriler, hayvanlar ve bitkilerden alınan genlerin kullanıldığını vurguladı. Motuk, modern biyoteknolojinin en geniş kullanım alanının tarım ve hayvancılıkta olduğunu, yüksek miktarda ve kaliteli ürün almak amacıyla geleneksel kültür çeşitlerinin veya bunların yabani akrabalarının genetik yapılarının değiştirildiğini ifade etti.
GEN TRANSFERİ EN ÇOK MISIR, AN AZ BUĞDAY VE ARPADA
Halen biyoteknolojinin üzerinde en çok çalıştığı konunun, ürünün hastalıklara, zararlılara, yabancı ot ilaçlarına karşı daha dayanıklı hale getirilmesi ile meyve olgunlaşma sürecinin değiştirilmesi, raf ve depolama ömrünün uzatılması ve aromanın artırılması olduğunu dile getiren Motuk, şunları kaydetti: Gen transferinde en başarılı olunan bitkiler mısır, soya fasulyesi, patates, pamuk, domates, tütün ve kolzadır. Tahıllarda ise yalnızca çeltikte yabancı ot ilacına dayanıklılık geni aktarılmıştır. Buğday, arpa gibi yüksek ekonomik öneme sahip ürünlerde henüz üretime sokulmuş bir transgenetik ürün bulunmamaktadır. Canlıların genetik yapılarının değiştirilmesi ihtiyacı, artan beslenme ihtiyacına cevap vermek, daha yüksek ve kaliteli ürün elde etmek amacıyla yapılmaktadır. Örneğin, transgenetik ürün çalışmalarında, domates, elma gibi ürünlerin uzun süre bozulmadan muhafaza edilebilmesi için bu ürünlere, kutuplarda yaşayan bir balık türünden alınan donmayı engelleyici gen ekleniyor.
KONTROLLÜ KULLANILIRSA YARARLI
Tarımsal alanda yapılan gen mühendisliği çalışmalarının, gıda üretiminde kayda değer etkiler yaptığını ifade eden Motuk, sözlerini şöyle sürdürdü: Genetiği değiştirilmiş bakteri, maya ve küften elde edilen enzimler, bugün birçok alanda verimliliği artırmak için yaygın olarak kullanılmaktadır. Transgenik ürünler tüm yararlarına rağmen bazı riskler de oluşturmaktadır. Bu ürünler, doğada yetişen diğer ürünlerden farklı olarak kendi türlerine ait olmayan genleri taşıdıklarından, bazı önemli tereddütleri de beraberinde getirmektedir. Bu tereddütler ancak yoğun bilimsel araştırmaların yanı sıra, uygulama sonuçlarının görülmesi ile zaman içinde giderilecektir. Genetiği değiştirilmiş tarımsal ürünler, türler, insan sağlığı ve toprak üzerinde olumsuz yapma riski taşıyor. Ancak bu ürünlerin kontrollü şekilde üretimi, bu riskleri ortadan kaldıracak, verim ve kalite artışını hızlandıracaktır.
TRANSGENETİĞİN MUHTEMEL OLUMSUZ ETKİLERİ
Motuk, transgenetik ürünlerin üzerinde risk oluşturma ihtimali bulunan başlıca alanların, insan ve hayvan sağlığı, biyolojik çeşitlilik, çevre ve sosyo-ekonomik yapı olduğunu belirterek, “Transfer edilen genlerin, bu ürünleri yiyenlerin bünyesindeki bakterilerle birleşme olasılığı, insan ve hayvan sağlığı için oluşabilecek risklerden biridir. Gen transferinde kullanılan antibiyotiğin bu ürünlerle birlikte vücuda alımı da insan sağlığı için ayrı bir risk potansiyeli oluşturuyor” dedi.
Gen transferinin, gen aktarılan bitkilerin yayıldıkları çevrede bitki sosyolojisinin bozulmasına, doğal türlerde genetik çeşitliliğin kaybına neden olabileceğini anlatan Motuk, çevreye bırakılan genetiği değiştirilmiş ürünlerin, içindeki bakterilerin toprağı istila edip, topraktaki mikroorganizma yapısında tahribata neden olabileceği gibi kaygıların da göz ardı edilmemesi gerektiğini sözlerine ekledi.