Geçen yıl 508,3 bin ton olan kırmızı mercimek üretiminin bu yıl 110,1 bin tona düşmesi nedeniyle, bu üründe ''anormal'' fiyat hareketleri yaşanıyor. Üretim düşüşü nedeniyle, tüketicinin mağdur olmaması, aşırı fiyat hareketlerinin önlenmesi için Kanada'dan 45 bin ton ithalat bağlantısı yapan TMO, ithal ettiği ürünü, kilosu 3 YTL'den 2 kg'lık paketler halinde perakende olarak Ofis satış yerlerinde satmaya başladı.
Kanada'dan ithal edilen ''en iyi kalite'' olarak nitelendirilen kırmızı mercimeğin ithal ton maliyetinin, kabuklu olarak bin 668 dolar, iç mercimek olarak 2 bin 85 dolar olduğu öğrenildi. Ofis, ortalama kilosu 2,38 YTL'ye mal ettiği kırmızı mercimeği, 3 YTL'den tüketiciye satıyor.
Özel sektörün kırmızı mercimek ithalatında ise yüzde 5 gümrük vergisi bulunduğunu vurgulayan yetkililer, yinede en iyi kalite mercimeğin ithal maliyetinin 2,5-3 YTL'yi geçmemesi gerektiğine işaret ederken, kilosu 10 YTL'ye varan fiyatları normal karşılamanın mümkün olmadığını vurguladılar.
Türkiye'nin yılda ortalama 250 bin ton kırmızı mercimek tükettiğini, bunun 110 bin tonunun yurt içinde üretileceğini, TMO'nun 45 bin ton bağlantı yaptığını anlatan yetkililer, ''Üretimdeki düşük ve fiyatlardaki artış nedeniyle, tüketimin 250 bin tonun altında kalması bekleniyor. Ancak, ithalat ve ürün bulma konusunda bir sorun yok. TMO yanında bazı firmalar ithal ediyor. Piyasada ürün sıkıntısı yok'' dedi.
Pirinçte de kış aylarında aynı sıkıntı yaşandığını ve bazı firmaların fiyatı tırmandırdığını hatırlatan yetkililer, tüketicilerin ürün alırken fiyatlarına dikkat ederek bu spekülasyonu önleyebileceğini kaydederken, firmaların pirinç fiyatlarını düşürmek zorunda kaldığını hatırlattı.
Ziraat Mühendisleri Odası Konya Şube Başkanı Hasan Hüseyin Motuk, ekim alanları daralan ve yüzde 78,3 üretim kaybı yaşayan kırmızı mercimeğin fiyatında anormal bir artış yaşandığını ve marketlerde 10 YTL'ye kadar yükseldiğini söyledi.
Motuk, yaptığı açıklamada, kurak iklimler için ideal bir baklagil olan mercimeğin ekim alanlarının azalmasına yanlış tarım politikalarının neden olduğunu savunarak, şunları kaydetti:
''Planlı ve programlı hareket edilmediği ve yanlış tarım politikaları devam ettiği sürece, her yıl değişik ürünlerde bu tip problemler karşımıza çıkacak. Kırmızı mercimekte yaşanan fiyat artışı sorunu ilk değil, son da olmayacak. 2000 yılında fasulyede de benzer bir problemle karşı karşıya kalındı. Ekim alanları daralan fasulyenin kilosu 1,25 YTL'ye kadar yükseldi. Ertesi yıl ise çiftçiler fasulye ekimine yönelince fiyatlar 25 YKr'ye kadar geriledi. Mercimek ekim alanları bu yıl 5'te 1 oranından azaldı.''
Ürün planlaması yapılmasının şart olduğunu ve bu planlamada arz talep dengesinin gözetilmesi gerektiğini dile getiren Motuk, ''Her yıl bahar aylarında bitki deseni planı çıkarılarak ekim alanları buna göre belirlenmeli. Mevcut stoklardaki ürünler sayılarak, her yıl için ne kadar ihtiyaç olduğu tespit edilmeli ve buna göre ekim yapılmalı'' diye konuştu.
Tarımda bölgesel teşvik de uygulanması gerektiğini de ifade eden Motuk, bu yapılmadığı takdirde geçmişte fasulyede, bugün de mercimekte yaşanan aşırı fiyat dalgalanmalarının gelecekte başka ürünlerde de yaşanmasının önüne geçilemeyeceğini vurguladı.
Bu yıl kırmızı mercimek fiyatlarında yaşanan fiyat artışı nedeniyle çiftçinin gelecek yıl mercimek ekimine yöneleceğini dile getiren Motuk, mercimek ekim alanları artacağı için fiyatların yine 2 YTL'ye kadar düşeceğini, önlem alınmadığı takdirde, dengesiz fiyat artışı ve azalışlarının böylece sürüp gideceğini sözlerine ekledi.
aa