Anayasa Mahkemesi üyeliğine seçildiği 1990'dan bu yana görüşleri ve imza attığı kararlarla sıkça tartışmaların odağında yer alan Haşim Kılıç, 9 yıl üyelik, 8 yıl başkan vekilliği yaptığı Yüksek Mahkeme'nin 46. Kuruluş Yıldönümü'nde ilk kez “Başkan” sıfatıyla kürsüye çıktı.
22 Ekim 2007'de Anayasa Mahkemesi Başkanlığı'na seçilen Kılıç'ın, ilk kuruluş yıldönümü konuşması bu nedenle özellikle yargı çevrelerinde merakla bekleniyordu. Kılıç da 25 Nisan 2008'de yapılan kuruluş yıldönümü töreninde bu beklentileri boşa çıkarmayan bir konuşmaya imza attı.
Bundan önceki başkanlar kuruluş yıldönümü törenlerinde laiklik karşıtı faaliyetler konusunda siyasal iktidarı uyaran çıkışlar yaparlardı. Kılıç ise seleflerinin aksine konuşmasında daha çok yargıya yönelik uyarılarda bulundu, demokrasi ve özgürlüklerin genişletilmesine ilişkin temaları ön plana getirdi.
'Sözcük analiz' yöntemi
Kılıç'ın, Ergenekon soruşturmasından türban tartışmasına, siyasi partilerin kapatılmasından AB'ye, muhalefet partilerinden rejim korkusuna kadar çok sayıda mesaj verdi. Basında da geniş bir tartışamaya yol açtı Kılıç'ın mesajları.
“Sözcük analiz” yönteminin 16 sayfalık konuşmaya uygulanması, Kılıç'ın vermek istediği mesajlar konusunda ilginç sonuçların açığa çıkmasını sağladı. Konuşmanın şifrelerini açığa çıkaran kelimeler ve kullanım sıklıkları şöyle:
ÖZGÜRLÜK: Kılıç'ın konuşmasında en fazla yinelediği sözcüklerden biri “özgürlük” oldu. Kılıç, konuşmasının tam 29 ayrı yerinde “özgürlük” kavramına yer verdi.
DEMOKRASİ: Kılıç, “demokrasi” sözcüğünü 19 kez yineledi. “Demokrasi” ve “özgürlük” kelimelerini genellikle yan yana kullanmayı tercih eden Kılıç, “temel haklar ve özgürlükler” kavramına ise konuşmasının 4 ayrı yerinde yer verdi.
LAİKLİK: Kılıç, 8 kez telaffuz ettiği laiklik kavramını ise selefleri gibi “laikliğin tehlike altında olduğu” şeklinde değil, daha çok “demokrasiyle laiklikten birinin diğerine tercih edilemeyeceği, Türk milletinin 'barış projesi' olan laikliği koruması altına aldığı” gibi vurgularla ön plana getirdi.
İKTİDAR-PARLAMENTO-YASAMA: Kılıç, 9 kez “iktidar”, 8 kez de “parlamento-yasama” sözcüklerine başvurdu.
TARAFSIZLIK: Kılıç, çoğu yargı ile ilgili kısımlarında olmak üzere, konuşmasının 8 ayrı yerinde “tarafsızlık” sözcüğünü kullandı.
BARIŞ: Toplumdaki gerilime işaret eden Kılıç, 7 kez “barış” kelimesini yineledi
ÇOĞULCULUK VE FARKLILIK: “Demokrasi” ile birlikte kullandığı “çoğulculuk” kavramına 6 kez başvuran Kılıç, 3 kez de “farklılık(lar)” ifadesini yineledi.
KORKU: Kılıç, 3 kez “korku” kavramını kullanarak, toplumdaki korkuların giderilmesini istedi.
DİN VE İNANÇ: “Din” kelimesini 3 kez yineleyen Kılıç, genellikle “saygı” ve “özgürlük” kavramlarıyla birlikte kullandığı “inanç” kelimesine ise 5 kez başvurdu.
CUMHURİYET: Kılıç “cumhuriyet” kelimesini konuşmasının sadece 2 yerinde kullandı. Bunlar, “Cumhuriyetimizin kurucusu büyük önder Atatürk” cümlesinin başında ve “Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi Başkanı” ifadeleri...
İNSAN HAKLARI: Konuşmada “insan hakları” kavramı bir kez geçti.