Orta Doğu, İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik geniş çaplı saldırılarıyla yeni bir kırılma noktasına girdi. İran’ın dini lideri Ali Hamaney ve çok sayıda üst düzey askeri yetkilinin hayatını kaybettiğine yönelik iddiaların ardından Tahran yönetimi, bölgedeki ABD üslerini ve Tel-Aviv’i hedef aldı.
Yaşanan gelişmeler, “İran’da rejim değişir mi?” sorusunu gündeme taşıdı.
“İlk Tahlilde Rejim Değişmez”
İRAM Uzmanı Oral Toğa, mevcut yapının köklü ve kurumsallaşmış olduğuna dikkat çekerek, ilk aşamada bir rejim değişikliği beklemediğini ifade etti.
Toğa, sürecin daha çok “elitler arası güç paylaşımı” üzerinden ilerleyeceğini belirterek, yeni gelecek rehberin pozisyonunu hızla tahkim etmesi gerektiğini söyledi.
“Rejimin değişmesi o kadar kolay bir konu değil, çok kökleşmiş bir yapıdan bahsediyoruz. Ancak yeni rehberin kim olacağı ve bu isme kimin ‘kingmaker’lık yapacağı İran’ın yeni çehresini belirleyecektir.” değerlendirmesinde bulundu.
Geçici Liderlik Konseyi ve Anayasa 111. Madde
Toğa, İran’da geçici liderlik konseyi kurulmasına ilişkin hazırlıkların anayasanın 111. maddesine uygun olduğunu hatırlattı.
Tahran yönetiminin bu tür bir suikast senaryosuna karşı hazırlıklı olduğuna işaret eden Toğa, saldırı sonrası hızlı koordinasyon ve karşılık verilmesinin, sürecin önceden çalışılmış olabileceğini gösterdiğini kaydetti.
Uzman isim, sistemin içeride bir “fitne” çıkmadan hızlı şekilde tahkimat sürecine girmesini beklediğini ifade etti.
İran’dan “Asimetrik Savaş” Hamlesi
İran’ın bölgedeki ABD üslerini ve stratejik noktaları hedef almasını “asimetrik savaş” konseptiyle açıklayan Toğa, Tahran’ın burada bir maliyet üretme stratejisi izlediğini belirtti.
“‘Burası güvenli değilse hiçbir yer güvenli değil’ mesajı veriliyor. Özellikle Körfez’deki sembol yerlerin vurulması, ekonomik güvenliğin ancak İran’ın güvenliğiyle mümkün olabileceğini gösterme amacı taşıyor.” dedi.
Toğa ayrıca, Mossad ve CIA’in içerideki varlığının açık bir istihbarat zaafiyeti oluşturduğunu, İran’ın yeni dönemde iç unsurları temizleme ihtiyacıyla karşı karşıya kalabileceğini ifade etti.
Hürmüz Boğazı Kapatılır mı?
Uzman değerlendirmesinde, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma ihtimaline de değinildi.
Toğa, mevcut aşamada Tahran’ın gerilimi daha fazla tırmandırmak istemeyeceğini, önceliğin iç siyasette konsolidasyon ve sistemin yeniden oturtulması olduğunu söyledi.
“Hasımları üzerine gelmedikçe İran’ın çatışmayı büyütme niyetinde olduğunu düşünmüyorum. Ancak süreç son derece kaygan; bu değerlendirme kısa sürede değişebilir.” ifadelerini kullandı.
Yeni Güç Dengeleri İnşa Edilebilir
Uzmanlara göre, İran’da kısa vadede köklü bir rejim değişikliği beklenmese de, yeni rehberin belirlenmesi süreci ve elitler arası güç mücadelesi ülkenin siyasi yönelimini doğrudan etkileyecek.
Bölgedeki gerilim sürerken, Tahran’ın önceliğinin iç dengeyi sağlamak ve sistemi hızlı biçimde tahkim etmek olduğu değerlendiriliyor. Sürecin, Orta Doğu’daki güç dengelerini yeniden şekillendirebileceği belirtiliyor.
KANAL7