Perihan Çakıroğlu / Bugün
Doğu ve G.Doğulu parayı bankaya yatırıyor “faiz” istemiyor (!)
Bankacılar, bu işten oldukça memnun. Bölgelere göre mevduat istatistiklerine bakıldığında Doğu ve Güneydoğu kentlerinde sürekli yükselme var. Bir süre önce Şanlıurfa'ya gitmiştim.
İş toplantılarımızı tamamladık, sonra da işadamları ve bankacılarla yemek yedik. Bölge kalkınmasının önündeki engeller, yapılacak yatırımlar gibi konulardan açılan sohbet, tasarruf meselelerine yöneldi. Büyük bir bankanın Güneydoğu Bölge Müdürü, halkın büyük bölümünün yatırdıkları mevduattan dini inancı nedeniyle "faiz" istemediğini anlattı. Müdüre, "Çok büyük paralar yatırsalar dahi tek kuruş faiz almıyorlar mı?" diye sordum.
"Aynen öyle! Çok ısrar ediyoruz, istemiyorlar. Faizin haram olduğu inancıyla almıyorlar" cevabını verdi. Devam ettim; "Peki ama burada bir haksızlık var! Paralarını size sadece koruma amacıyla teslim ediyorlar. Belki de milyonlarca YTL'lik faiz gelirinden oluyorlar. Sizler, bunun karşılığında hangi imkanları tanıyorsunuz?" Bankacı, güldü ve "Hatırlı müşterilerimize bazen kredi kolaylığı sağlıyoruz ama haklısınız, faiz almak istemeyenlerin hakları geçiyor. Buna da bir formül bulamıyoruz..." dedi.
Masadaki birkaç işadamına döndüm. Onlar da bankacının söylediklerini aynen onayladılar. Konuyu izlemeye alarak, daha sonra farklı zamanlarda gittiğim Erzurum, Kars, Mardin, Diyarbakır, Kilis ve Van'da da bankacı ve işadamlarıyla konuştum. Gerçekten, Doğu ve Güneydoğu'da bankalardan "faiz almama" durumunun oldukça yaygın olduğunu gördüm.
ENFLASYON KADAR FAİZ HELAL!
Bankacılar bundan mutlu olmalıydı ama faiz istemeyen mevduat sahibinin de zarar kaybı söz konusuydu. Bu tesbitlerden sonra yıllar önce yazdığım bir yazı aklıma geldi. Mısır'daki El Ezher Üniversitesi'ndeki din alimleri, "Enflasyon kadar faiz helal" diye bir görüş açıklamışlardı. Bu görüş, 15 yıl öncesinde Türkiye'de de epeyce tartışılmıştı. Hatta, "kar payı" ile çalışan özel finans kurumları da konuyu yakından izlemişti.
Diyanet İşleri Başkanlığı, tartışmalara nokta koyan 'fetva'gibi bir açıklama yapmış, yaklaşık şu yorumu getirmişti:"Türkiye'de batı tarzı bankacılık sistemi yani faiz uygulaması hakim. İnancından dolayı faiz almak istemeyenler, yine de zarar etmemeli. Enflasyon oranının yüksekliğinden dolayı, bu oran kadar faiz helal sayılır!" Bu anımı, Doğulu ve G. Doğulu işadamları ve bankacılarla da paylaştım. "Bunları biliyoruz, biz de mevduat sahibine hatırlatıyoruz. Ancak, yine de faizin enflasyon oranı kadarını da, üstünü de istemiyorlar!" dediler. O zaman kimsenin yapacağı fazla bir şey yok!