Konya Ovası'nda yıllardır devam eden obruk oluşumları, bölgedeki yaşamı ve tarımsal faaliyetleri tehdit etmeyi sürdürüyor. Konya Teknik Üniversitesi Obruk Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından yürütülen envanter çalışmalarında, Konya Kapalı Havzası genelindeki toplam obruk sayısının 740'ın üzerine çıktığı belirlendi. Bu obrukların yaklaşık 700'ü Konya sınırları içerisinde yer alırken, Karaman'da 25-30, Aksaray'da ise 8-10 civarında obruk tespit edildi.
Karapınar Çevresinde Obruk Sayısı Hızla Artıyor
Bölgedeki artış grafiğine dikkat çeken Prof. Dr. Fetullah Arık, geçmişte 600 civarında olan Konya obruk sayısı verilerinin günümüzde 700 seviyesine dayandığını vurguladı. Özellikle riskin en yüksek olduğu Karapınar bölgesinde 2020 yılında yapılan sayımlarda 500 civarında olan obruk sayısının, günümüzde 600'e yükseldiği ifade edildi. AFAD ve ilgili merkezlerin koordinasyonunda Konya, Karaman ve Aksaray için duyarlılık haritaları ile Konya özelinde obruk tehlike haritası hazırlıkları aralıksız sürüyor.
Çözünebilir Kayalar ve Aşırı Yer Altı Suyu Kullanımı Etkili
Obrukların meydana gelmesinde bölgenin doğal jeolojik yapısının ve su etkileşiminin kritik rol oynadığı belirtiliyor. Suyun yer altındaki çözünebilir kireç taşı gibi birimlerle teması, zamanla devasa mağaralar oluşturuyor ve tavan tavanın ağırlığı taşıyamaması sonucu çökme yaşanıyor. Ancak iklim değişikliği sebebiyle yaşanan uzun süreli kuraklıklar ve vatandaşların tarımsal sulama için yer altı suları kullanımını artırması bu süreci hızlandırıyor.
Deprem ve Obruk İlişkisi İçin Veriler Yetersiz
Fay hatlarının yer altı su akışını kolaylaştırdığını belirten uzmanlar, depremlerin de sarsıntı etkisiyle çökmeleri tetikleyebildiğini aktarıyor. Bazı sarsıntıların ardından yeni obrukların oluştuğu gözlemlense de obrukların oluşum anına dair kesin tarihsel kayıtların bulunmaması nedeniyle deprem-obruk ilişkisi bilimsel olarak henüz tam netleştirilemiyor.