Doğrusu bu kadar kısa sürede bu çaptaki küresel bir operasyon ancak bu kadar berbat edilebilirdi. ABD yönetimi, “Büyük Ortadoğu Projesi”yle yola çıktığı seferden “ricat”a makul dönüş arıyor.
ABD Kongresi’nin iki kanadını birden yitirerek, “topal ördek”ten “kötürüm ördek”e dönen Beyaz Saray yönetimi şimdi açık biçimde Demokratların “Irak’tan çekil” baskısı altında. Demokratların iki üst düzey senatörünün dört ila altı ay içinde Irak'tan aşamalı çekilmeye başlanması çağrısı ilk sert uyarı.
Gerçi ülkedeki neo-muhafazakar düşüncenin önde gelen temsilcileri William Kristol ve Robert Kagan’ın, çözümün Irak'a en az 50 bin asker daha göndermekten geçtiğini ilişkin söylemleri hala duyuluyor ama bu öneriye kulak asan pek olmayacak gibi.
Asıl dramatik dönüş ise Washington’un henüz pratiğe geçmemiş fikir jimnastiğinde yatıyor. Bu da şiddeti indirmek için İran ve Suriye'den yardım almak! Cumhuriyetçi hükümet için bundan daha gurur kırıcı bir politik arayış olamaz. Bu manevraya ilişkin ilk “açık” söylem, İngiltere Başbakanı Tony Blair'in.
İngiliz basını Başbakanlarının ciddi bir tavır değişikliğine hazırlandığına dikkat çekiyor. Blair'in kısa süre içinde yapacağı bir konuşmada “Irak'taki çatışmaların tabiatının değiştiğini, stratejinin de değişmesi gerektiği”ni söylemesi bekleniyor. Bu gerçekleşirse, ABD’nin bir numaralı “stratejik” müttefikiyle yollarını en azından pratikte ayrılması anlamına gelecek.
Fakat açık söylemler kadar perde arkası girişimler de önemli. Blair’in önerisi Amerikan yönetim ahlakı tarafından nasıl karşılanır bilinmez ama tam tersine Başkan Bush’un “kapalı kapılar” ardında örtülü görüşmelere başladığı ciddi biçimde dillendiriliyor. Muhatapları ise İran ve Suriye!
Bu işin Batı tarafı! Kuşkusuz Doğu tarafı da var. Beyaz Saray için bu kadar tatsız gelişmeler yaşanırken, Bağdat’ta durum iyice acı! Irak hükümetinin ABD’ye artık ülkeden çekilmesi için açıkça baskı yaptığı da biliniyor.
Irak Başbakanı Nuri el Maliki'nin yakın çevresinden Şii milletvekili Haydar el Ebadi, hükümetin Amerikan askerlerinin Bağdat'tan çekilmesinden yana olduğunu söylüyor. Ebadi Irak tarafının Bağdat için karma Şii-Sünni tugaylar kurulmasını önerdiğini, ön görüşmeler yapıldığını, ancak Amerikan tarafının Şiilerin Sünnilere saldırılarını şiddetlendireceği kaygısıyla isteksiz olduğunu belirtiyor.
Genelde dünya özetle Amerikan kamuoyunun ise bu çetrefilli politik hesapları umursadığı pek söylenemez. Ama Bağdat’ta istisnasız her gün yaşanan kanlı eylemleri ve ölen askerlerini kesinlikle umursuyor. Ülkede yaşanan saldırılar ve genel kaos havasında hemen hiçbir iyileşme olmadığı gibi, direnişçiler eylem şiddetlerini gittikçe artırıyorlar.
Washington’un özellikle Tahran’a yönelik yeni ılımlı girişimlerinin sonucu ne olur bugünden kestirmek zor. Kaldı ki Tahran’ın, “hayırdır, birkaç saat öncesine kadar bize ağzınıza geleni söylüyordunuz, şimdi yardım mı istiyorsunuz” deyip demeyeceği ayrı bir stratejik inceleme konusu. Ama gerçekten ABD İran’dan yardım isterse bunun diplomatik tercümesi ancak şu olabilir… “Yenilgi”.