Siirt Üniversitesi, Birleşmiş Milletler Eğitim Bilim ve Kültür Kurumu (UNESCO) tarafından ''Tehlike Altındaki Diller Atlası''nda kaybolan diller arasında gösterilen ve Anadolu Ajansı'nın ''Bu dili sadece 4 kişi konuşabiliyor'' başlıklı haberi ile kamuoyuna duyurduğu dünyada sadece 4 kişinin konuşabildiği Hertevin dilini araştırmak için çalışma başlattı.
Siirt Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Murat Erman, AA muhabirine yaptığı açıklamada, özelliği UNESCO ve AA tarafından kamuoyu gündemine taşınan Hertevin dilini bilimsel olarak araştırmak istediklerini söyledi.
Bu kapsamda bu dili konuşanların yaşadığı Ekindüzü köyünden göç eden vatandaşların dünyada göç ettikleri ülkeleri araştırdıklarını ifade eden Prof. Dr. Erman, göç edenlerin Fransa ve Kanada'da olduklarını tespit etmelerinin ardından bu kişilere ulaşılması için izlenecek yol üzerinde çalıştıklarını belirtti.
Prof. Dr. Erman, çeşitli üniversitelerde dil bilimci akademisyenlerle işbirliğine gidilerek bu konunun daha detaylı bir şekilde araştırılması ve üniversitede elde edilecek sonuçların eğitim ve öğretimde kullanılması için çalışmaların sürdüğüne dikkati çekerek, ''UNESCO ve AA'nın kamuoyunun gündemine getirdiği Hertevin dilini araştırmak için üniversite bünyesinde bir birim kuracağız. Bu birimde elde edilecek verilerin bizler için yol gösterici olacağını düşünüyoruz'' dedi.
Arapça ve Kürtçe de araştırılacak
Prof. Dr. Erman, kurulacak birimde Siirt'te konuşulan dillerden Arapça ve Kürtçe'nin de araştırılacağını kaydederek, bu konuda kamuoyunun beklentileri ve bilimsel çalışmaların esaslarını belirlenmesi için çalışmaların sürdüğünü belirtti.
Bu dillerle ilgili olarak üniversitede hangi statüde bir akademik birim kurulacağı konusunda akademisyenler ve YÖK ile istişarelerinin sürdüğünü belirten Murat Erman, ''Bu dillerle ilgili eğitimin verileceği akademik birim enstitü mü, araştırma merkezi mi yoksa bölüm mü olacak bu konuda çalışmalarımızı sonlandırma aşamasındayız. Umuyorum kısa bir süre sonra bu dillerin akademik düzeyde öğretilmesi için gereken kararı vereceğiz'' diye konuştu.
Hertevin dili
UNESCO tarafından 21 Şubat Dünya Anadili Günü dolayısıyla yayımlanan ''Tehlike Altındaki Diller Atlası''nda Türkiye'de 15 dilin tehlike altında olduğu belirtilmiş, atlasta, dünya genelinde 200 dilin son üç kuşakta 60-70 yıllık bir süreçte kaybolduğu, 538'inin kaybolmak üzere olduğunu, 623'ünün tehlike, 502'sinin ciddi tehlike altında olduğu, 607'sinin ise hassas durumda olduğu vurgulanmıştı.
Tehlike altındaki diller atlasına göre Türkiye'de 3 dil, Ubıhça, Mlahso ve Kapadokya Yunancası kaybolmuş, Çerkez dilleri ve Zazaca güvensiz, 7 dil kesinlikle, 3 dil ciddi anlamda, Hertevin dilinin ise son derece tehlike altında olduğu kaydedilmişti.
Çeşitli kaynaklara göre, 1960'lı yıllara kadar Siirt civarında yaşayan bin kadar kişi tarafından konuşulan dilin ilk kez 1970 yılında Alman Dilbilimci Otto Jastrow tarafından keşfedildiği, Jastrow'un 1986'da tekrar bölgeye gidip akademik araştırma yaptığı belirtiliyor.
Daha önce Keldani Katolik Kilisesi'ne bağlı Süryaniler tarafından kullanılan Kuzeydoğu Aramice veya Süryanice ailesine üye Hertevin dili, Süryanilerin Avrupa'ya göç etmeleri nedeniyle yok olmaya yüz tuttu.