Kendi Amerika'da gönlü Selçuklu'da
Amerikalı İslam sanat tarihi uzmanı Katherine Branning Alaaaddin Keykubat’ın eşi Mahperi Hatun ile ilgili bir roman yazıyor.
Amerikalı İslam sanat tarihi uzmanı Katherine Branning Alaaaddin Keykubat’ın eşi Mahperi Hatun ile ilgili bir roman yazıyor. Katharine Branning, 20 yıldır Anadolu’daki tüm kervansarayları tek tek incelemiş bir İslam sanat tarihçisi. Selçuklu sanatı ve mimarisi konusunda dünyadaki belli başlı uzmanlardan biri olan Branning halen New York’ta yaşıyor; ama yılın 1 ayını mutlaka Anadolu’da geçiriyor. Kayseri, Konya, Amasya, Tokat, Erzurum, Erzincan’ı geziyor, tarihî binaları inceliyor, insanlarla konuşuyor.
Branning’in Anadolu’ya ilgisi öğrencilik yıllarına uzanıyor. Paris’teki eğitimi sırasında binlerce slaytı incelemek zorunda kaldığı sıralarda, Sivas’taki Gök Medrese’yi görmüş ve şöyle demiş: Ne yapıp etmeli, mutlaka bu konuda daha fazla şey öğrenmelisin. Branning Türkiye’ye ilk kez 1976 yılında gelmiş: İnanılmaz şeyler hissettim. İnsanların cömertliğini, sıcakkanlılığını, nezaketini gördüm. Anadolu’da insanlar tanımasalar da selam verdiler bana, ben de onlara verdim. Katharine Branning, ‘turkishhan.org’ adlı web sitesini de işte bu araştırma sonrasında hazırlamış. Anadolu’daki tarihî eserler içinde kervansaraylara hayran kalan Katharine Branning, “Bu binalara bakarak Türklerin ne denli güçlü, dürüst ve dosdoğru, mert insanlar olduklarını anlayabilirsiniz.” diyor. Gezip incelediği 40 kervansarayı web sitesinde tanıtan Branning, en çok Tokat’taki kervansarayı sevmiş: Tokat Pazar’da bir kadın tarafından yapılan hanı 1993 yılında ziyaret ettim. Hanları ziyaret ettiğimde orada 1 gün kalır ve onlarla arkadaş olurum. ‘Böylesi bir bina yaptıracak gücü, parası, vizyonu, amacı olan bir kadın kimdi?’ diye düşünmeye başladım. Ben modern bir kadın olarak bile, böyle bir binayı yaptıramam diye düşündüm. Bu kadının kim olduğunu araştırmaya başladım. Alaaddin Keykubat’ın 2. karısı Mahperi Hatun olduğunu öğrendim. Şu anda bu kadınla ilgili bir roman yazıyorum.
Selçuklu, Osmanlı mimarisinin en çok beğendiği tarafın ise Hıristiyan mimarisinde olduğu gibi azizlerin görüntülerine benzer noktaların bulunmaması olduğunu söylüyor Branning: Selçuklu, Osmanlı mimarisinde böyle şeyler yok. Bu mimari her insana anlayabileceği, hissedebileceği şeyler veriyor. Ben bir Hıristiyan’ım, kiliselere gittiğimde bu gördüklerimden rahatsız olmuyorum, sadece bunun bana suni geldiğini söylemek istiyorum. Memleket