Bayram Aybastı

Bütün İslam dünyasında tepkilere neden olan karikatür krizinde, Danimarka geri adım attı. Peygamberimizi bombalar taşıyan bir terörist olarak yansıtan bir karikatürü yayınlayan Danimarka gazetesi Jyllands-Posten, karikatürlerin Müslümanlar’ı rahatsız etmesinden dolayı özür diledi.

Danimarka ve Norveç gazetelerinde yayımlanan ve Hazreti Muhammed’i terörist olarak resmeden karikatürler tepki toplamaya devam ediyor. Libya, Danimarka’daki büyükelçiliğini kapattı. Suudi Arabistan büyükelçisini geri çağırdı. İslami kuruluşlar Birleşmiş Milletler nezdinde girişimde bulunmaya hazırlanıyor.

Batı Şeria’da göstericiler Danimarka ve Norveç bayraklarını yaktı. Yemen, Katar, Bahreyn ve Suudi Arabistan’da İsveç ve Danimarka menşeli ürünler boykot ediliyor. Suudi Arabistan’da süt ürünleri fabrikası kurmaya hazırlanan İsveç ve Danimarka sermayeli Arla Grubu, girişimden vazgeçtiğini duyurdu. Gruptan yapılan açıklamada, “40 yıllık çabamız 5 gün içinde yok oldu” denildi.

Rasmussen: Yaşananlardan üzüntü duydum

Şimdiye dek konuyla ilgili değerlendirme yapmaktan kaçınan Danimarka Başbakanı Anders Fogh Rasmussen, olaydan ötürü üzüntü duyduğunu dile getirdi. Rasmussen, „Krizi atlattığımızı söylemek mümkün değil. Yoğun bir baskı yaşayan ülkemiz açısından ciddi bir durum söz konusu. Hep birlikte bir çözüm arayışına gireceğiz“ dedi.

Ancak Danimarka Başbakanı Rasmussen, olayla ilgili kendisiyle görüşmek isteyen 11 İslam ülkesinin Büyükelçisine randevu vermedi. Buna tepki gösteren Danimarkalı 22 büyükelçi ise konuyla ilgili gelişmeleri kaygıyla izlediklerini dile getirdiler. Uzun yıllar Tunus ve Cezayir’de Kopenhag’ı temsil eden Büyükelçi Herluf Hansen, karikatürlerin Danimarka’daki Müslüman azınlığa baskı anlamına geldiğine dikkat çekerek şunları söyledi:

Hazreti Muhammedi üzerinde bombalar taşıyan bir terörist olarak resmettiğinizde bütün Müslümanları radikal dincilerle aynı kefeye koymuş olursunuz. Danimarkalılar, İslam ile İslamcılığın aynı kavramlar olmadığını görmeli. Kabul, Danimarka’da basın ve ifade hürriyeti sözkonusu. Ancak başbakanın İslam ülkelerinin büyükelçileriyle görüşmeye yanaşmamasını onaylamak mümkün değil.”

Danimarkalı Müslümanlar ne diyor?

Olay yaratan karikatürleri yaklaşık 4 ay önce yayımlayan Jyllands-Posten Gazetesi’nin genel yayın yönetmeni ise karikatürleri yayımladıkları için değil, karikatürlerin Müslümanları rahatsız etmesinden dolayı özür diledi. Ancak Danimarkalı Müslümanlar böyle bir adımın atılmasından memnun.

Kopenhagen’de görev yapan imamlardan Wahid Petersen, “Başbakanın ve gazetenin genel yayın yönetmeninin sonunda bir tepki vermiş olmasını olumlu buluyorum. Ancak meydana gelen kargaşayı dindirmek zaman alacak. Birçok ülkede birden binlerce insanın ortaya koyduğu tepkiyle karşı karşıyayız. Bu tepkiyi ‘çok üzgünüm’ şeklindeki açıklamalarla bir anda durdurmak mümkün değil” diye konuştu.

Karikatür krizi giderek büyüyor

Müslümanların tepkileri artarken, Fransız Liberation ve İspanyol El Pais gazeteleri ile ABD televizyonları da skandal yaratan karikatürleri yayımladı. Göstericiler elçilik binasını bastı.

Danimarka'nın muhafazakar gazetesinde yayımlandıktan sonra İslam dünyasında fırtınalar estiren Hz Muhammed'in karikatürleri, Gazze'de El Fetih eylemcileri tarafından protesto edildi. Eylemciler, karikatürlerin birçok Avrupa gazetesinin yanı sıra Fransız France Soir'da da yayımlanmasını protesto etmek için önceki akşam saatlerinde Gazze'deki Fransız Kültür Merkezi önünde gösteri düzenledi. El Fetih'e bağlı Ebu Riş grubu sözcüsü Ebu Harun, ''Fransa'nın bu olaydaki tavrını bir kenara yazıyoruz ve çok pahalı bir bedel ödeteceğimiz konusunda uyarıyoruz'' dedi.

Amerikan Televizyonları

Bu arada bazı Amerikan televizyonları da önceki akşam skandal karikatürleri yayımladı.

ABC televizyonu, önceki akşamki haber bülteninde karikatürlere ve yol açtığı skandala yer verirken, aralarında CNN televizyonunun da bulunduğu bazı kanallar, haberi verirken karikatürleri ''karartarak'' yayımlamayı tercih etti.

NBC kanalı da, görüntü kullanmadan haberi duyurmayı tercih etti, ancak internetteki sitesinde karikatürleri yayımladı. Bir başka kanal CBS ise akşam haberlerinde konuya 2 dakika ayırdı,

ancak görüntülere yer vermedi. Kanal, internetteki sitesinde de karikatürleri yayımlamadı.

Fransız sol gazete Liberation ise, uzun tartışmaların ardından bugünkü sayısında 12 karikatürden 2'sine yer vereceğini duyurdu.

El Pais gazetesi de karikatürleri yayımladı

İspanya'nın önde gelen gazetelerinden El Pais de Hz. Muhammed ile ilgili karikatürleri baş sayfasında yayımladı.

Endonezya’daki eylemler

Hazreti Muhammed'in karikatürlerinin yayımlamasını protesto amacıyla Endonezya'nın başkenti Cakarta'da düzenlenen gösteriye katılanlar, bu ülkedeki Danimarka büyükelçiliğinin bulunduğu binaya girmeye çalıştılar.

Yaklaşık 70 gösterici, 25'inci katında Danimarka büyükelçiliği bulunan binanın girişini işgal etti, buradaki Danimarka bayrağını indirerek yaktı. Eşyalara zarar veren, sandalyeleri fırlatan göstericiler, binanın girişinde bulunan ve büyükelçiliği temsil eden tabelaya yumurta ve domates fırlattılar. Binanın güvenlik görevlileri, göstericilerin, büyükelçiliğin bulunduğu kata çıkmalarına engel oldu. Bina girişindeki işgal yaklaşık 1 saat sürdü. Polis, tutuklama yapmadı.

Bild’in yorumu

Alman “Die Welt” ve “Berliner Zeitung” gazetelerinde de Hz. Muhammed’in terörist olarak resmedildiği karikatürlerden biri yayımlanması ve konuyla

ilgili yapılan yorumda peygamberden “Haramî” olarak söz edilmesi, ülkede

yaşayan Müslümanlar tarafından büyük tepkiyle karşılandı. “Die Welt”

gazetesiyle aynı yayın grubuna bağlı olan Almanya’nın en yüksek tirajli gazetesi Bild’de Peter Scholl Latour imzasıyla kaleme alınan “Dine karşı saygı!” başlıklı yorumda bunun bir “provokasyon” olduğu yorumu yapıldı.

Yorum özetle söyle:

“İslam dini, putperestliğin önüne geçmek amacıyla Hz. Muhammed’in resmedilmesini kesinlikle yasaklıyor. İslam diniyle yüzeysel olarak da ilgilenmiş olan herkes şunu bilir ki, peygamberin resmedilmesi, Müslümanları kızdırır ve harekete geçirir. Hele hele bir de peygamberi komik duruma düşüren ya da O’nu vahşi bir terörist olarak resmeden, Müslümanları ağır bir şekilde tahrik etmektedir. Tıpkı televizyon ya da gazetelerde Hıristiyanlıkla alay edilmesi durumunda, benim gibi dinine bağlı Katolikleri derinden

yaralaması gibi. Danimarka’nın, Irak’ta Amerikalılar’ın yanında savaştığı da unutulmamalıdır. Bu karikatürlerin yayımlanması, Irak’a asker gönderen ülkelere karşı zaten var olan düşmanlığı daha da körükleyecektir.”

Politikacılar basın özgürlüğüne değindi

Almanya’daki siyasi partiler ise konuya daha ziyade “basın özgürlüğü” açısından yaklaşıyorlar. Sosyal Demokrat Parti’nin medya politikaları sözcüsü Jörg Tauss, “Böyle yayınlardan dolayı dini duygular rencide edilmiş olabilir. Ancak ben düşünce ve ifade özgürlüğünden yanayım” dedi ve Almanya’ da din, devlet ve medya üçlüsünün birbirinden kesin çizgilerle ayrılmış olduğuna dikkat çekti.

Yeşiller Partili Volker Beck ise “Nasıl ki Hıristiyanlar ve Yahudiler zaman zaman mizah unsuru oluyorsa, Müslümanlar da buna tahammül edebilmelidir. Peygamberi terörist olarak tasvir eden yakışıksız bir karikatüre bu denli büyük tepki gösterenler, İslam’ı bir şiddet dini olarak tanıtmaya çalışanları haklı çıkarmaktadırlar” dedi. Basın özgürlüğünün güç elde edilmiş bir hak olduğuna dikkat çeken Hür Demokrat Parti’den Christoph Waltz da “Ancak son olay, İslam’la güçlü bir diyalogun önemini bir kez daha göstermiştir” dedi.

Genel yayın yönetmeni görevinden alındı

Bu arada karikatürleri yayınlayarak Fransa’yı da bu tartışmanın içine çeken “France Soir” gazetesinin sahibi Mısırlı işadamı Raymond Lakah, “herkesin dini inançlarına saygı göstermediği” gerekçesiyle Genel Yayın Yönetmeni Jacques Lefranc’i görevden aldı.

Lakah ayrıca, “karikatürlerin yayımlanmasından dolayı rahatsız olanlardan ve Müslüman toplumdan” özür diledi. Fransa Müslümanlar Merkez Konseyi Başkanı Delil Ebu Bekir gelinen noktayı “Rüzgar eken, fırtına biçer” şeklinde değerlendirdi. Bu arada Fas ve Tunus’ta “France Soir” gazetenin nüshalarının toplatıldığı bildirildi.

Bilgin: Terörist yakıştırması kabul edilemez

Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nin emekli öğretim üyesi Prof. Dr. Beyza Bilgin, Hz. Muhammed’e “terörist” yakıştırması yapılmasının kabul edilemeyeceğini söyledi.

Bilgin, “Hazreti Peygamber’in o şekilde gösterilmesi tabii ki kabul edilemez bir şey. Çünkü O’nun yaptığı savaşlar o kadar az bir zamanı doldurmuştur ki, -geçen gün İngilizce olarak yayınlanmış bir kitapta da vardı- toplasanız hepsi bir ayı doldurmaz. Hazreti Muhammed barış için çalışmıştır, savaş için değil” diye konuştu.

Filistinliler ayaklandı

Hz. Muhammed karikatürleri Müslüman dünyasında tepkiyle karşılandı.  Pek çok Arap ülkesi Danimarka büyükelçilerini geri çağırma kararı alırken, Hamas yanlısı Filistinliler Gazze Şeridi’ndeki AB binasını bastılar. İslami Cihad ve El Fetih’in radikal kanadına mensup olduğu bildirilen müslümanlar tarafından yapılan açıklamada “Bu bina, Danimarka hükümeti resmen özür dileyene kadar kapalıdır” dedi. AB’nin Brüksel’deki merkezinden yapılan açıklamada ise bu tehditlerin kabul edilemez olduğu kaydedildi. Ancak olayların daha fazla büyümesini önlemek amacıyla, AB’nin Gazze’deki bürosunun geçici olarak kapatılması kararlaştırıldı.

Filistin bölgelerinde iki gündür söz konusu karikatürlerle ilgili eylemler yapılırken, El Aksa Sehtileri Tugayi tarafından yapılan açıklamada ise “Bütün Danimarkalılar, Norveçliler ve Fransızlar bundan böyle hedef tahtamızdır” ifadelerine yer verildi.  Tehditler üzerine Norveç, Bati Şeria’daki temsilciliğini kapatma kararı aldı. Suriye’nin başkenti Sam’da da 300 kişilik bir grup Danimarka Büyükelçiği önünde protesto gösterisi yaptı. İslami içerikli pek çok internet sitesinde Danimarka menşeli ürünlerin listesi yayınlandı ve bu malların boykot edilmesi çağrısında bulunuldu.

Danimarka endişeli

Danimarka Dışişleri Bakanı Per Stig Möller ise ülkesine yönelik protesto ve boykot eylemlerinin daha da yayılmasından endişe ediyor. Başta Suriye ve Irak olmaz üzere, pek çok Ortadoğu ülkesinde uzun yıllar büyükelçilik yapan Danimarkalı diplomat Ole Wöhlers Olsen de bu endişeleri paylaşıyor. Olsun, gelişmelerle ilgili su değerlendirmede bulundu:

“Bu karikatürlerin başka ülkelerde de yayımlanması, yangına körükle gitmeye benziyor. Müslümanlar’ın tepki ve öfkesi daha da artacaktır. Cuma namazında tüm dünyadaki imamların, Danimarka mallarının boykot edilmesine yönelik çağrılar yapması öfkenin boyutunu açıkça ortaya koyuyor. Bu olay, Batılı ülkelere karşı zaten varolan öfkeyi daha da artıracaktır. Yavaş yavaş kültürler arası bir çatışma ortamına doğru gidiyoruz.”

Danimarkalı Müslümanlar

Danimarka’da sayıları 200 bini bulan Müslümanlar adına konuştuğunu söyleyen İmam Ebu Lâban ise gerginliğin kendilerinden kaynaklanmadığını ve olayın bir an önce tatlıya bağlanması için çaba gösterilmesi gerektiğini söyledi, ancak İslamî değerlere sahip çıkmanın her Müslümanın görevi olduğunu da hatırlattı.

Lâban, “Bu gerginliği biz istemedik. Bu konuyla ilgili düşüncelerimizi açık bir şekilde ifade ederek, Danimarka’da toplumsal uzlaşmayı zedeleyici hareketlerden uzak durulması çağrısı yaptık. Bu kriz herkese zarar veriyor.  Gerginliğin biran önce sona ermesi gerekiyor. Ancak Müslüman devletlerin Danimarka’ya karşı bir boykot kararı alması durumunda bunu da destekleriz. Çünkü İslamî değerlere ve bu bağlamda Hazreti Peygamber’e sahip çıkmak tüm

müminlerin öncelikli görevidir” dedi