17.09: ABD, JAPON MAKAMLARINA YÜKSEK BASINÇLI SU POMPASI SAĞLAMAYI SÜRDÜRÜYOR

Japonya'da geçen cuma meydana gelen şiddetli deprem ve tsunami felaketinin ardından İşinomaki kentinde kayıp sayısının 10 bine ulaşabileceği bildirildi. Kyodo ajansının bildirdiğine göre, ülkenin kuzeydoğusundaki Miyagi vilayetine bağlı kentin belediye başkanlığı, kayıp sayısının 10 bine ulaşmasının muhtemel olduğunu açıkladı.

Bu arada, Amerikan ordusu, Fukuşima nükleer santralindeki reaktörleri soğutmak için Japon makamlarına yeni yüksek basınçlı su pompaları verecek. Pasifik'teki Amerikan askeri komutanlığından yapılan açıklamada, Tokyo körfezindeki Yokosuka Amerikan üssüne dün gece getirilen pompaların Japon makamlarına teslim edilmek üzere başkent Tokyo'nun batısındaki Yokota Amerikan üssüne gönderildiği belirtildi. Amerikalılar dün de Japon makamlarına dört yüksek basınçlı su pompası teslim etmişti.

15.45: DEPREM VE TSUNAMİNİN YIKIMI DAKİKALAR SÜRDÜ, BÖLGENİN YENİDEN İNŞASI YILLAR SÜRECEK

Japonya'nın kuzeydoğusunu geçtiğimiz hafta cuma günü sadece birkaç dakika içerisinde yerle bir eden 9,00 şiddetindeki deprem ve tsunami felaketinin ardından bölgenin yeniden inşası ise yılları bulacak. Tsunami ve deprem binlerce can kaybının yanı sıra kıyılardaki yerleşim yerlerini, karayollarını, limanları, petrol rafinerilerini, çelik fabrikalarını ve çeşitli üretim tesislerini harabeye çevirdi.

Deprem ve tsunamiden en fazla etkilenen bölgeler, otomobil parçasından elektronik malzeme üretimine kadar birçok sektöre ev sahipliği yapan ve yapılan üretimin ülke ekonomisinin yüzde 6'sını oluşturduğu Iwate, Miyagi, Fukushima ve Ibaraki oldu. Kuzeydoğu kıyılarının en büyük limanı Sendai, tamamen harap oldu.

Bu limandan kauçuk ve deniz ürünleri, büro ve kağıt malzemeleri ile otomobil yedek parçaları gibi malların ihracatı yapılıyordu. Çok ciddi hasar gören Hachinohe, Ishinomaki ve Onahama limanları ise aylarca devre dışı kalacak. Japonya'nın rafine kapasitesinin üçte birini oluşturan günlük 1,4 milyon varil petrolün işlendiği altı petrol rafinerisi, ikisi yangından olmak üzere üretimini durdurdu. Deprem ve tsunami, çelik fabrikalarının üretimini de olumsuz etkiledi. Nippon Steel şirketinin Iwate bölgesindeki Kamaishi'de bulunan fabrikasının bir kısmının sular altında kalması nedeniyle fabrika kapatıldı.

Sumitomo Metal Industries şirketinin Ibaraki bölgesindeki Kashima'da yer alan fabrikasında da üretim yapılmıyor. Nükleer santrallerin gördüğü zarar nedeniyle yaygın elektrik kesintileri de birçok şirketi üretimini durdurmaya zorladı. Elektronik şirketi Sony biri Blu-Ray disk üreticisi olmak üzere bazı fabrikalarında üretimine son verdi. Toshiba şirketi de aynı önleme başvurdu. Toyota dahil dünyanın en büyük bütün otomotiv şirketleri ülke çapında üretimlerine ara verdi. Şirketler ayrıca nakliye, ham madde alımı ve işçileri fabrikalarda çalışmaya getirme gibi sorunlarla da karşı karşıya bulunuyor.

MALİYET 180 MİLYAR DOLAR, YENİDEN İNŞA 5-10 YIL

Uzmanlar, deprem ve tsunaminin maliyetinin 1995 yılındaki yıkıcı Kobe depreminin maliyetinden daha fazla olacağı tahmininde bulunuyor. Kobe depreminin Japonya'ya maliyeti 100 milyar doları bulurken, bazı tahminlere göre geçen haftaki deprem ve tsunamiden sonra toparlanma ve yeniden inşanın maliyeti 180 milyar dolara çıkacak.

Dünya Bankasının Doğu Asya risk yönetimi birimi lideri Abhas Jha, "Japonya'da 1995 yılındaki Kobe depreminden sonra yeniden inşa beş yıldan biraz fazla bir zaman sürmüştü, şimdi yeniden inşanın beş yıl sürmesini bekliyorum" dedi. Jha, felaketin maliyetiyle ilgili rakamların genellikle yenilendiğine de dikkati çekti.

Kamu borcu 5,3 trilyon dolarlık gayri safi yurtiçi hasılasının (GSYH) iki katına ulaşan dünyanın üçüncü büyük ekonomisi Japonya'nın, karayollarından demiryollarına, elektrik altyapısından limanlara kadar yeniden inşa çalışmalarının, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana görülmemiş ölçekte olacağı sanılıyor. Sigorta kaybıyla ilgili ilk tahminler de 60 milyar doları bulabiliyor. Amerika İnşaat Mühendisleri Birliğinin (ASCE) Hong Kong Şubesi Başkanı Jun Yang, hasarın çapının çok büyük olması, elektrik hatları ve su arıtma tesislerinin muhtemelen harap olması nedeniyle yeniden inşanın ciddi güçlüklerle karşı karşıya kalacağı uyarısında bulundu.

"Benim görüşüme göre, onarım ya da yeniden inşa 5 ila 10 yılı bulacak" diyen Yang, bu zaman sürecinin, depremin zarar verdiği nükleer santrallerden sızan herhangi bir radyasyon bulaşmasıyla ilgili yapılacak çalışmaları kapsamadığını ifade etti. Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşundan Matt Robinson ve Ruth Stroppiana'nın kaleme aldığı raporda, "Japonya'nın kuzeydoğusundaki limanlar, elektrik santralleri ve petrol rafinerilerindeki hasarın çok büyük olduğunu, harap olmuş yerlerin temizliğinin aylar ve altyapının inşasının ise daha uzun bir zaman süreceği" belirtildi.

Kobe depreminden sonra Japon ekonomisi göreli olarak daha hızlı toparlanırken, kamu borcunun 5,3 trilyon dolarlık GSYH'nin iki katına çıkması nedeniyle hükümetin, on milyarlarca dolarlık harcama gerektirecek yeniden inşa için rahatça harcama yapması beklenmiyor.

"100 YA DA 200 YILDA BİR OLAN BİR FELAKET"

Japonya'da geçen hafta cuma günü meydana gelen deprem ve tsunami ülkenin kuzeydoğusunda birçok yerleşim yerini harabeye çevirmesi, binlerce kişinin ölümüne yol açması, etkilenen bölgelerin yeniden inşasının yıllar alacak olması nedeniyle büyük bir felaket olarak değerlendiriliyor. Japonya'daki J.P. Morgan Securities'de görevli Hirokazu Anai, "Bu 100 ya da 200 yılda bir meydana gelen bir felaket. Bu bizi altyapı ve güvenlik düzenlemeleriyle ilgili düşüncemizi değiştirmeye zorlayacak ve bu zaman alacak" dedi.

Tsunaminin bazı yerleşim bölgelerini haritadan sildiği ülkenin kuzeydoğusunda su, gıda ve akaryakıt dağıtımını sağlamak için karayollarının onarımının en az üç ay sürebileceğini vurgulayan Anai, bundan sonra gerçek yeniden inşa süreci başlamadan önce hayatta kalanlar için geçici konutların inşaatına başlanacağını söyledi. Yeniden inşa sürecinin Japonya'nın inşaat sektörüne kısa vadede canlılık getireceğine, ancak gelecek aylarda muhtemelen inşaat sektöründe şirketlerin sermaye yatırımlarına zarar vereceğine işaret edildi.

Bu arada deprem ve tsunaminin yol açtığı hasarı gidermek için ek bütçe konusu değerlendiriliyor. İktidar ve muhalefet partilerine mensup milletvekilleri 5 ila 10 trilyon yen (62 ila 124 milyar dolar) tutarında ek bütçeden bahsederken, iktidar partisinden bazı milletvekilleri özel vergi uygulanması önerisinde bulundu. Ancak Maliye Bakanı Yoshihiko Noda, bugünkü açıklamasında vergi artırmayı düşünmediklerini ifade etti. Hükümet, deprem ve tsunaminin yaralarını sarmak için mevcut bütçedeki 2,5 milyar dolarlık acil kaynakları devreye soktu.

15.41: RADYASYONLA İLGİLİ GERÇEKLER

Japonya'daki depremden sonra Fukuşima nükleer satralinde çıkan yangın ve patlama, buradan kaynaklanacak radyasyonun insan sağlığına zararları konusunda kaygıları artırdı. Ancak nükleer reaktörlerin yakın çevresinde yaşamayanların tehlikeli dozda radyasyona maruz kaldıklarını gösteren herhangi bir belirti yok. Radyasyonun sağlık üzerinde etkileri kısaca şöyle:

- Dün akşam Tokyo civarındaki radyasyon seviyesinin 1 mikrosievert'ten az olduğu bildirildi. Bu miktar normalin 10 katı olsa da uzmanlar bu radyasyon miktarının çok düşük olduğunu ve hatta 10 mikrosievert'e denk gelen bir diş röntgeninden daha az olduğunu belirtiyor.

- Bir kişi yıl boyunca Tokyo'da bu seviyede radyasyona maruz kalsa bile bunun vücuttaki bir organın tomografisinin çekilmesi sırasında alınan radyasyon miktarının üçte birine denk geldiği kaydediliyor.

- İnsanlar zaten doğadan belli miktarda radyasyon alıyor. Uçak seyahati, rutin çene ve diş röntgenleri, MR, tomografi gibi tıbbi testlerden de radyasyon alınıyor.

- Uçuş rotasına göre, 40 bin feet yükseklikteki bir uçuş saatte 3 ila 9 mikrosievert radyasyona yol açıyor ki bu da şimdiye kadar Tokyo'da ortaya çıkandan daha yüksek.

- Genel olarak bir insan bir yılda hava ve topraktan 1 ila 10 millisievert radyasyon alıyor.

- Bin mikrosievert, 1 millisievert ediyor. - Tüm vücudun bilgisayarlı tomografisi 20-30 millisievert, tek bir organın tomografisi ise 10 millisievertten az radyasyon veriyor.

- Radyasyon sievert birimi kullanılarak ölçülüyor ve bu insan dokularınca emilen miktarı belirliyor. Bir sievert bin millisievert ediyor.

- Bugün sabah itibarıyla Fukuşima'daki radyasyon seviyesi saatte 10 millisieverte ulaştı daha sonra 3 millisieverte düştü. Dün sabah ise bu miktarın saatte 400 millisieverte çıktığı belirtiliyor.

ABD Çevre Koruma Kurumu'na göre millisievert birimiyle, farklı radyasyon seviyeleri ve bunların insan sağlığı üzerindeki muhtemel etkileri ise şöyle:

50-100 millisievert radyasyona maruz kalmak, kanın kimyasını değiştiriyor.

500 millisievert: saatler içinde bulantıya yol açıyor.

700: kusma

750: 2-3 haftada saç dökülmesi

900: ishal

1000: kanama

4000: tedavi uygulanmazsa, 2 ay içinde muhtemel ölüm

10,000: bağırsaklarda tahribat, iç kanama ve 1-2 haftada ölüm

20,000: merkez sinir sisteminde tahribat ve dakikalar içinde bilinç kaybı. Saatler ve günler içinde ölüm.

Kaynak: Tayvan Atom Enerjisi Kurumu, Dünya Nükleer Birliği, ABD Çevre Koruma Kurumu.

15.14: REAKTÖRE TAZYİKLİ SU

Japon makamları, endişe verici şekilde ısınan nükleer yakıt çubuklarını soğutmak amacıyla Fukuşima 1 santralinin 4 numaralı reaktörüne basınçlı su sıkacak. Devlete ait NHK televizyon kanalının haberine göre, helikopterle yapılan işlemin başarısız olmasının ardından, şimdiye dek denenmemiş bu yöntemi uygulamak için Tokyo polisine ait özel bir aracın akşama doğru nükleer tesise getirilmesi bekleniyor.

Santrali işleten Tokyo Elektrik Şirketi (Tepco) dünden beri yetkililerle, geleneksel soğutma yöntemlerinin işe yaramamasından ötürü yakıtın bulunduğu havuzu doldurmak için çeşitli çözümleri deniyor. Fukuşima'daki 4 numaralı reaktörde, su dışında kalması halinde tehlike oluşturacak şekilde radyoaktif yakıt çubukları bulunuyor. Nükleer uzmanlar, kullanılmış olsa bile nükleer yakıtın su içinde kalmaya devam etmesi gerektiğini belirtiyorlar. Japon yetkililer, yangın geçiren 4 numaralı reaktörle birlikte Fukuşima 1 santralinin diğer beş reaktörünün kontrolünü ellerinde tutmak için mücadele ediyorlar.

13.38: JAPON KIZILHAÇI TOKYO'NUN SEYAHAT İÇİN GÜVENLİ OLDUĞUNU BİLDİRDİ

Japon Kızılhaçı, yabancılar için Tokyo'ya seyahatin güvenli olduğunu bildirdi. Uluslararası Kızılay ve Kızılhaç Dernekleri Federasyonu'ndan Matthias Schmale, yaptığı basın toplantısında, "Japon Kızılhaçı bize radyasyon sızıntısıyla ilgili olarak Tokyo'nun güvenli olduğunu ve yabancıların gelebileceğini bildirdi" dedi. Schmale ayrıca, Japonya'nın tsunami felaketine karşı büyük bir uluslararası kurtarma operasyonu talep etmediğini, ancak muhtemelen mali yardıma ihtiyacı olacağını söyledi.

13.11: TOKYO BÜYÜKELÇİSİ ATACANLI, TÜRK VATANDAŞLARININ "KALMAK İÇİN BİR NEDENLERİ YOKSA" JAPONYA DIŞINA ÇIKMALARINI ÖNERDİ

Türkiye'nin Tokyo Büyükelçisi Sermet Atacanlı, Türk vatandaşlarının "kalmak için bir nedenleri yoksa" Japonya dışına çıkmalarını önerdi. Büyükelçi Atacanlı, AA muhabirine telefonda yaptığı açıklamada, Japonya'dan Türk diplomatlarının ailelerinin tahliye edildiğine dair söylentilerle ilgili olarak da, geçen günlerde bir açıklama yaptıklarını, bu açıklamada Türk vatandaşlarının zorunlu bir neden yoksa Tokyo'nun da bulunduğu Kanta eyaletinin dışına çıkmaları yönünde öneride bulunduklarını söyledi.

Atacanlı, bugün yeni bir duyuru yaptıklarını ve bu hususu tekrarladıklarını vurgulayarak, bu defa da Türk vatandaşlarının "kalmak için bir nedenleri yoksa" Japonya dışına çıkmalarını önerdiklerini belirtti. Çok sayıda vatandaşın geçen birkaç gün içinde eş ve çocuklarını gönderdiğini kaydeden Atacanlı, bu çerçevede bazı büyükelçilik personelinin de ailelerini gönderdiğini ifade etti.

Büyükelçi Atacanlı, bu aşamada Japonya'daki Türk büyükelçiliğinin ya da Türk vatandaşlarının tahliyesi yönünde alınmış bir karar olmadığını vurguladı. Gelişmeleri dikkatle izlediklerini, yeni gelişmelere göre hareket tarzının değişebileceğini bildiren Atacanlı, Türk vatandaşlarının Türkiye Büyükelçiliğinin duyurularını ve Japon makamlarının açıklamalarını dikkatle izlemelerini istedi. Öte yandan, Fukuşima ile ilgili gelişmeleri yakından izlediklerini kaydeden Atacanlı, Japon yetkililerin ifadelerine göre bu aşamada santralin 30 kilometrelik bir mesafe dışında insan sağlığını tehdit eden bir etki gözlemlenmediğini söyledi.

12.18: TSUNAMİDEN ETKİLENEN BÖLGELERDE SOĞUK HAVA KURTARMA ÇALIŞMALARINI ENGELLİYOR

Japonya'da tsunamiden etkilenen bölgelerde soğuk hava ve kar yağışının kurtarma çalışmalarını engellediği bildirildi. Bölgedeki AFP muhabiri, Iwate, Miyagi ve Fukuşima bölgelerinde hava sıcaklıklarının sıfır dereceye kadar düştüğünü belirtti. Meteoroloji yetkilileriyse, sıcaklığın -5 dereceye kadar düşebileceğini kaydetti.

12.04: FUKUŞİMA'NİN 5 VE 6 NUMARALI REAKTÖRLERİNE SU VERİLİYOR

Japonya'daki Fukuşima Daiçi nükleer santralinin 5 ve 6 numaralı reaktörlerine su pompalandığı bildirildi. Tokyo Elektrik şirketi, deprem ve tsunami felaketinin ardından soğutma sisteminde arıza meydana gelen nükleer santralin 5 ve 6 numaralı reaktörlerine su verildiğini açıkladı.

09.02: ARTAN RADYASYON ORANI YÜZÜNDEN REAKTÖRLERDE SOĞUTMA ÇALIŞMALARI YAPAN GÖREVLİLERDEN ÇEKİLMELERİ İSTENDİ

Japonya'da bulunan Avustralyalı ve Yeni Zelandalı yardım ve kurtarma ekiplerinin az miktarda radyasyona maruz kaldığı bildirildi.

Ekiplerin, helikopterlerinin, deprem ve tsunami felaketinin ardından meydana gelen patlamalar nedeniyle radyasyon sızıntısı olan Fukuşima nükleer santrali yakınındaki havaalanına zorunlu iniş yapmak durumunda kaldığı, bu yüzden radyasyona maruz kaldıkları belirtildi.

İki ülkenin liderleri, iki Avustralyalı ve iki Yeni Zelandalının üslerine döndüklerinde çok az miktarda radyasyona maruz kaldığının saptandığını, ancak bu miktarın sağlık riski taşımadığını açıkladı.

Bu arada Japonya Fukuşima'daki radyasyon seviyesindeki artış nedeniyle acil durum görevlilerinin çekilmesi talimatını vererek, ısı artışı olan reaktörlerdeki soğutma çalışmalarını geçici olarak askıya aldı.

Hükümet sözcüsü Yukio Edano, sıcaklık artışını önlemek için reaktörlere deniz suyu boşaltan görevlilerin çekilmesinden başka seçenekleri bulunmadığını söyledi. Açıklamadan sonra radyasyon seviyesinde düşüş olduğu bildirildi, ancak görevlilerin işlerinin başına dönüp dönemeyeceği henüz açıklık kazanmadı.

Öte yandan Japonya savunma güçlerinin, santralin 3 numaralı reaktöründeki yakıt çubuklarını soğutmak için reaktöre helikopterden su dökmeye hazırlandığı belirtildi.

02.34: FUKUŞİMA'DAKİ SANTRALİN 4 NUMARALI REAKTÖRÜNDE ÇIKAN YANGIN SÖNDÜ

Japonya'daki Fukuşima Dai-İçi nükleer santralinin 4 numaralı reaktöründe çıkan yangının söndüğü bildirildi.

Japon Nükleer Güvenlik Ajansının sözcüsü Minoru Ogoda AFP'ye yaptığı açıklamada, "Artık ne alevler ne de duman gözüküyor, yangın kendiliğinden sönmüş" dedi.

Deprem ve tsunamiden zarar gören Japonya'nın kuzeydoğusundaki Fukuşima nükleer santralinin 4 numaralı reaktöründe daha önce çıkan yangın da Japonya'da konuşlandırılmış ABD birliğinin askerleri tarafından söndürülmüştü.

--------------------------------------------------------------------------------

Gelen son bilgilere göre Fukuşima Nükleer Santrali'nden alevler yükseliyor. Japonya'daki Fukuşima Dai-İçi nükleer santralinin 4 numaralı reaktöründe yeni yangın çıktığı bildirildi. Hükümete dayandırılan haberlerde, reaktörden alevler yükseldiği belirtildi.