Mahmut Derviş hayatı boyunca şiirlerinde Filistin bağımsızlık mücadelesini anlattı, halkının sürgün acılarına dikkat çekti. Derviş, halkının acılarını kadar İsrailli işgalcilere karşı direnişi de yazdı. Derviş, Filistin halkının, İsrail politikalarına ve topraklarının işgaline karşı hep gür bir sesi oldu.

Birçok Arap ezgisi, Mahmut Derviş’in usta kaleminden çıkarak Marcel Khalife’nin üstün yorumuyla dünyayı duyuruldu. En çok bilinenleri; “Rita”, “Celile'de Kuşlar Ölüyor” ve “Annemin ekmeğine hasretim”dir. Bu besteler, en az iki Arap jenerasyonunun marşları haline gelmiştir. Derviş'in diğer önemli bir şiiri ise, Filistin ulusal marşı Neşîd el-intifada'dır.

“Zeytin Ağacının Yaprakları” kitabı 1964'te Derviş 22 yaşında iken yayımlandı. Zeytin Ağacının Yaprakları'nı 20'yi aşkın şiir kitabı izledi. Eserlerinden bazıları şunlar: “Zeytin Ağacının Yaprakları”, “Filistinli Sevgili”, “Gecenin Sonu”, “Uzak Bir Sonbaharın Hafif Yağmuru”, “Celile'de Kuşlar Ölüyor”, “Yedinci Deneme”.

Derviş'in son şiiri, Filistin'de patlak veren iç çatışmaları konu aldı. Derviş, bu şiirinde Hasmas ve El Fetih arasında çatışmaya lanet yağdırdı, çatışmayı “halkın sokaklardaki intihar girişimi” olarak tanımladı.

YAŞAMI

Mahmut Derviş, 1941 yılında Celile'nin bir köyünde doğdu. Nakba'da köyü yerle bir edilince, ailesiyle birlikte kaçıp Lübnan dağlarını geçmek zorunda kaldı. Sonradan yazdığı şiirlerde hep Nakba'yı (felaket) işledi.

Mahmut Derviş, çocukken şiir yazmaya başladı ve şiirlerini okul arkadaşlarına ve öğretmenlerine okuyarak ilk ününü sağladı. Bir yandan şiir yazarken bir yandan da El Ardh (Toprak) cephesinin çalışmalarına katıldı. Filistin direniş şiiri, bu cephenin bülten ve dergilerinde filiz verdi.

Mahmut Derviş, liseyi bitirdikten sonra daha İsrail Komünist Partisi'ne katıldı.

Derviş, işgal altındaki Hayfa'da Al İttihad gazetesinin ve Al Cadid dergisinin müdürlüğünü yaptı. Ünlü şair, yazılarından ve şiirlerinden ötürü çok kez hapse girdi. Şiirlerinin büyük kısmını hapiste yazdı.

Mahmut Derviş 1970'de sürgüne gönderildi. 1983-1987 yılları arasında Kıbrıs Rum Kesimi'nde yaşadı. 1984'de Beyrut Kasidesi ile Lenin Ödülü'nü kazandı. 1988-1995 yılları arasında Paris'te yaşadı. Şiirleri 20'yi aşkın dile çevrilmiştir. 2002'de Uluslararası Nazım Hikmet şiir ödülüne layık görüldü.

Mahmut Derviş, daha sonra bir gazeteci olarak Kahire'de El-Ahram gazetesi için çalıştı, Filistin Araştırma Merkezi'nin müdürlüğünü yaptı.

Derviş, 1993 Oslo Barış anlaşmasında sonra, Yaser Arafat'ı protesto etti, Filistin Kurtuluş Örgütü'nden istifa etti.

Mahmut Derviş, sonsuzluğa yürümeden önce Beyrut'ta oturmakta ve burada yayımlanan “Şuuru Filistiniye” dergisini çıkarmaktaydı.

BEYRUT KASİDESİ

Derviş'in Sabra-Şatila katliamı için yazdığı Lenin Edebiyat Ödüllü 'Gölgeyi Yüksekten Övmek-Beyrut Kasidesi’nden küçük bir öbek:

Ey kızım seviyorduk seni Şimdi yüksek suskunluğu bekliyoruz Huş ağacından süpürgeler taşıyoruz Üstümüzde öfkeyse dağıtırız… dağıtırız Ah ondan… ne diye avuçlamadık göbeğini ufkun Her uzanışında ellerini Bizi boğmaya yeltendiğinde Beyrut yok Sırtımız önümüz denizin sırları yok Kanımızı yitirene kadar evet Anıların sözcüklerini yitirene kadar Ancak söylerim şimdi yok O son bombardımanda yok O yer çukurda başka bir şey kalmadı yok O ruh içinde kalmadı yok Beyrut yok

FİLİSTİN’DE YAS

Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, yaşamını yitiren  şair Mahmud Derviş için 3 günlük yas ilan etti.

Filistin lideri Mahmud Abbas yaptığı açıklamada, Derviş'in ölümünü, "Filistin halkı, Arap ve İslam dünyasına, barış ve özgürlük seven herkese Filistin'in yıldızının kaybolduğu haberini vermek, yüreğime ve ruhuma büyük bir acı vermektedir" sözleriyle ifade etti..

Derviş'i "Filistin'in yıldızı, Filistin gençliğinin baş simgesi ve süvarilerin süvarisi" olarak niteleyen Abbas, Filistin'in yeni kültür projesinin mimarı ve Filistin aşığı büyük şair Derviş'in yerinin ancak onun şiirlerini, yazılarını ve düşüncelerini benimseyen, bir bütün olarak taşıyacak Filistinli öğrencilerin doldurabileceğ ini kaydetti.

Gazze'deki fiili Hamas hükümeti de Derviş'in ölümü nedeniyle Gazze'de bir yas evi açılmasını kararlaştırdı. Gazze'deki Kültür Bakanlığı, Derviş'in ölümünü büyük üzüntüyle karşıladıklarını belirten bir açıklama yaptı, Filistin halkına baş sağlığı diledi.

Öte yandan, İsrail'in Jerusalem Post gazetesi, Devriş'in ölümüyle ilgili haberinde, 2000 yılında dönemin İsrail Eğitim Bakanı Yossi Sarid'in Derviş'in şiirlerinin İsrail lise eğitim müfredatına alınması önerisinde bulunduğunu, ancak Başbakan Ehud Barak'ın İsrail'in buna henüz hazır olmadığını belirterek, öneriyi reddettiğini hatırlattı.

Derviş'in naaşının yarın Ramallah'ta olması bekleniyor.

Bir şiiri

KİMLİK KARTI

Kütükte kayıtlıyım.
Arabım.
Kartımın numarası elli bin.
Sekiz çocuğum var.
Dokuzuncusu yolda.
Yazdan sonra burda.

Kızıyor musun?

Kütükte kayıtlıyım.
Arabım.
Bir işim var, çalışıyorum.
Arkadaşlarım var, acı çeken,
sekiz de çocuğum.
Taştan çıkarıyorum ekmeklerini,
üstlerini başlarını, defterlerini,
taştan çıkarıyorum.
Dilenmiyorum kapı kapı,
olmuyorum iki büklüm
eşiğinde senin.

Kızıyor musun?

Kütükte kayıtlıyım,
Arabım.
Halktan biriyim.
Sabırlıyım.
Öfkeyle kaynayan topraklara
salmışım köklerimi.
Çağlardan çok uzaklara bağlı
babam benim,
yüzyılların doğuşundan çok uzaklara,
selvilerden, zeytinlerden çok uzaklara,
bütün bitkilerden çok uzaklara bağlı.
Nujub efendilerinden değil,
kara saban sürenlerden.
Büyük babam da köylüydü,
yoktu soy ağacı.
Başımızı sokacak bir kulübe
benim yuvam,
kamışlardan, dallardan.

Hoşnut musun benim bu halimden?

Halkım ben.

Kütükte kayıtlıyım.
Arabım.
Saçlar: Kara
Gözler: Kahve rengi.
Özel belirtiler:
Alnında bir çatkı.
El ayası deniz kabuğunun içi gibi kırmızı.
Uyuşturur tuttuğu eli bu eller.
Ayrıca zeytin yağını,
bir de kekiği severim çok.
Arayan bulsun beni
bir yitik köyde,
adsız yollarda unutulmuş.
Tarlalarda ter döker insanları,
taş ocaklarında ter döker.
Özlüyor insanlar
insan gibi yaşamayı.

Kütükte kayıtlıyım.
Arabım.
Atalarımın üzüm bağlarını sen aldın elimden,
çocuklarımla ektiğim toprağı
sen aldın.
Bıraktın bu taşları
bize, çocuklarımıza.
Alacakmışsınız
elimizden bu taşları da,
doğru mu?

Bir daha diyorum!
Bir daha!

Kütükte kayıtlıyım.
Birinci sayfanın ta başına.
Nefret etmem insanlardan,
saldırmam hiç kimseye.
Ama aç korlarsa beni,
korlarsa çırılçıplak,
yerim etini beni soyanın,
hem de yerim çiğ çiğ.
Açlığımı kolla benim
ve öfkemi.
Damarıma basma.

Memleket