İsmail DETSELİ

Bana dediler ki yıllar önce, belki çok eski zamanda, belki de şu yakın çağlarda dağ köylerinden birinde bir aile yaşarmış. Mutlulukları gayet iyi, yaşamları da oldukça güzelmiş. Hayat böyle devam ederken bir gün evin hanımı hastalanır. Ve o mutlu yuvasını, kocasını, çok sevdiği biricik kızı Ferdane’yi bırakıp Hakk’ın rahmetine kavuşur. Köyün bayağı sevilen kişisi olan Selim’in yuvası hanımsız, Ferdane de anasız perişan olurlar. Bir gün komşu büyükler toplanırlar derler ki, bu Selim’in derdine derman olalım, buna münasip bir hanım arayalım derler. Ararlar fakat köylerinde Selim ve kızı Ferdane’ye layık bir dul veya kız hanım bulamazlar ve başka köylerden aramaya karar verirler. Nihayet oldukça uzak ama tanıdıkları bir köyden münasip birini bulurlar. Bulurlar da hanım duldur. Bir de üç dört yaşlarında bir oğlu vardır. Eğer Selim oğlanı da kabul ederse bu iş olur derler. Selim her ne kadar istemese de çaresiz kadının çocuğunu da kabul eder. Benim de o yaşlarda bir kızım var ikisini de geçindirir gideriz der ve her iş tamam olur. Hanımı Elvan dede köyüne getirirler.

Selim’in evinde hayat birkaç ay tatlı devam eder, hanımla Selim’in arası iyi, kız çocukla oğlan çocuğun arası da ufak tefek kavgalarla iyi, ama gelgelelim Selim’in yeni hanımı Sultan’da bazı değişiklikler başlar. Selim bunlara bir anlam veremez, ama durumun da farkındadır. Çünkü yeni hanım Sultan üvey kızına çok işkence etmektedir her akşam selime Ferdane’yi şikâyet eder ve nihayet üvey analık kinini kusar bir gün derki, bu kızı bu evden uzaklaştır. Dağa taşa götür öldürür müsün dağda mı bırakırsın ne yaparsan yap ya bu kızı atacaksın evden yâda ben evi terk ederim der.

Selim gece gündüz düşünür ve yuvasının bir daha yıkılmasına gönlü razı olmaz hanımın sözünden çıkamaz kızını ormana götürüp terk etmeyi düşünür.

Her sabah kalkar kızım hadi dağa odun kesmeye gidelim. der giderler kızı bir türlü atlatıp dağda bırakıp gelemez her gelişinde akşam sultan kadın ne oldu yine bunu niye getirdin diye sorar? Oda napayım bir türlü atlatamıyorum dermiş bir gün üvey anne kocasına şöyle der.

Eğer sen bu kızı bugünde geri getirirsen onu ben elimle öldürür, suçu da sana atarım canını yakarım bu çocuğa artık tahammülüm yok der. Selim o gün sabaha kadar düşünür ve şöyle bir şey aklına gelir evden bir kurumuş içi boş su kabağı alır kızını ve merkebini Patla sını da alır dağın yolunu tutar. Getirdiği kabağı dağda büyükçe bir ağacın tepesine bağlar. Ve kabak rüzgâr ın etkisi ve ağacın yüksek olması sebebi ile tak taaak ağaca vuruyormuş. Kızı odun kestiği yerden uzakta bırakan baba kızım ben odunu keseyim seni çağırayım buradan gidelim der oda olur baba ben de eşeğimize bakayım der kabak tak tak ettikçe kız babasını hala odun kesiyor zanneder, vakit hayli ilerlemiştir. Kız o tak tak ses çıkaran o ağacın yanına gelir birde ne görsün ağaçta kabak takılıyor baba kızını dağa terk etmiştir. Küçük ferdane çaresiz başlar ağıtlar söylemeye ve şu sitemkâr dörtlüğü söyler.

Tak tak eden kabacığım

Beni aldatan babacığım

Rabbim ıssız dağ başında

Şimdi ben ne yapacağım

Diyerek böyle ağlarken oracıkta tekrar uyuya kalır ve uyandığında kendisini büyükçe bir kayanın altında piri fani aksakallı bir ihtiyarın şefkatli kollarında bulur. İhtiyar korkma güzel meleğim, ben sana burada bir ev yapacağım sen bu evde oturacaksın seni bütün tehlikelerden koruyacağım,

Allah’ın izni ile sana hiç zarar gelmeyecek seni bu yalnızlığı reva görenler elbette cezasız kalmayacak der. Bulundukları kayanın az aşağısında bir çeşme vardır. Çeşmenin önünde bir kurnası vardır.(suların biriktiği bir yer) Güneş kurnaya vurdu mu o suyun berraklığı etrafı aydınlatırmış.

İhtiyar kızım sen şu çeşmeden su taşı bende sana ev yapayım ismi kız yapısı olsun der ve inşaata başlar duvarı o büyük kayaya yaslar kız su getirir oda kısa sürede bir kişilik güzel ev yapar. Ev yaptığı kayanın tam karşısında o yöreye has bir meşe ağacı vardır ağaç çok geniş gövdelidir yaprakları yeşil ve (alazlama) yani çok büyük yapraklıdır ağacın gövdesi de diğer meşe ağaçlarına göre daha yumuşaktır o ağaca yörede (kasnak meşesi derlermiş. İhtiyar kızım bu evin şu çeşme sana ait burada banyo yapacaksın kimseye görünmeyeceksin acıkınca bu sudan içeceksin, susayınca yine bu sudan içeceksin, eğer su içerken banyo yaparken birisi ne rastlarsan eve gelmeden bu koca meşe ağacından yardım isteyecek sin.ve şunları

Üzerime kol kanat ger

Gövdende bana yer ver

Tehlike var ey gül bahçem

Tez kapılarını bir açıver

Diyeceksin o açılıp seni gövdesinde gizleyecek.

Ve sana bir pencere açacak, sen tehlikenin gidip, gitmediğini, göreceksin, tehlike gitti mi?

Güzel bahçem kucak açtı

Tehlike bizden uzaklaştı

Güzelliği koruyan meleğim

Bırak ben evime gideyim.

Diyeceksin böylece burada yaşamını sürdüreceksin, ben seni hep gelip gözetleyeceğim. Zaman duracak sen büyüyeceksin sana neler göstereceğim deyip gözden kaybolmuş.

Zaman durmuş mudur bilinmez amma ihtiyarın dedikleri hep gerçek olmuş bizim ferdane acıkınca su içmiş o. çeşmeden susayınca su içmiş o çeşmeden. Banyo yapmış o çeşmeden kısa zamanda serpilmiş dünya güzeli bir kız oluvermiş.

Bir gün yine ihtiyar yanına gelmiş ferdane ye kızım sana artık ben bir isim takacağım, bundan sonra senin ismin dağda gül olacak, tamamı der, tamam, güzeller güzeli dedem de, beni hiç gören yok bana kim dağda gül diye seslenecek,

DEDE

Sen gül olup biteceksin

Bir ağaca gireceksin

Zaman sana kısa olacak

Tez murada ereceksin

KIZ

Dağda güller hoş kokuyor,

Yaz bitecek kış oluyor,

Kalbimde bir kor yanıyor,

Bu ateş nicedir dedem. 

Deyince dede, zaman yaklaştı ve çalışmaya başladı gör neler olacak deyip yine aniden gözden, kayboluvermiş.

Biz dönelim ferdanenin doğduğu Elvan dede köyüne kızını dağda bırakan Selim köylülere kızını kurda kaptırdığını ve kızının izini bulamadığını ağlıya ağlıya söyler ve köylüleri de kendisine inandırır ve kız unutulur gider. Selimin başka köyden kendisine hanım kızına ana olarak getirdiği ve yanında birde oğlu olan zalim Sultan kadının oğlu da büyümüş koca delikanlı olmuş ve bazı eski olan olayları da hatırlayarak anne sine ve üvey babasına büyük bir kin taşımaktadır. Ona da kızı kurt yedi demelerine rağmen o bu yalana pek inanmış görünmemektedir.

Oğlan her gün elinde bir silah dağlara ava gitmektedir. bir gün yolu bizim ferdanenin kız yapısının ve o berrak çeşmenin olduğu yere düşer ve uzaktan dünya güzeli kızı banyo yaparken görür. Hemen o tarafa koşar koşarda tehlikeyi sezen ferdanenin gül bahçesi o geniş yapraklarından sesler çıkararak ferdaneye haber verir ve ferdane kaçar eve yetişemeyeceğini anlayınca ey gül bahçem açıl der ve ağacın gövdesi açılır ferdane içersine girer. Amma eteğinin bir kısmı dışarıda kalır. ferdanenin analığının oğlu cihangir başlar, ağıt söylemeye çünkü öyle derinden kıza vurulmuştur ki aklı başından gitmiştir

OĞLAN
Gördüm sima na vuruldum

Arkandan koştum yoruldum

Zorla eteğinden tutundum

Kimsin bana söyler misin?

KIZ

 Bende beni bilmiyorum                      

Şu an seni görmüyorum

Bir karar veremiyorum

Bana zaman tanır mısın?

Oğlan

Buraya her gün geleceğim

Belki de uğrunda öleceğim

Seni kimden isteyeceğim

Bana bir şey söyler misin?

Kız

Şu an bir cevap veremem

Sen gel desende gelemem

Bendemi âşık oldum bilemem

Bana az mühlet verir misin?

Oğlan

Çok uzun mühlet isteme

Ne olursun hayır deme

Ok saplandı şu sineme

Gelip şu ok u çeker misin?

Kız

Dağda gül her hal senindir

Bu dağlar benim evimdir

Bir ermiş dede bekçimdir

Senden ona bahsederim

Oğlan

O bekçi dedeyi bir göreyim

Sakalına yüz süreyim

Seni ondan isteyeyim

Yoluna canımı vereyim

Kız

Bu gün git de sonra bir gel

Dedem olur derse eğer

Böyle istediyse kader

Yuvamızı kuralım derim.

Bu konuşmalardan sonra oğlan bir hayli oralarda bekler amma gül bahçesi Ferdane yi dışarı bırakmaz çünkü dededen öyle emir almıştır.

Nihayet karanlık çöker oğlanda mecburi köyüne döner. Dönerde aklıda ormandaki kızda takılı kalır. Ertesi sabah erkenden yine ormanın yolunu tutar. Ferdane oğlanın geleceğini bildiği için yine gül bahçem dediği ağaca girmiştir akşamda dedesinden fikir almıştır. Büyük ümitle gelen

OĞLAN

Uyku girmedi gözüme

Ağrılar girdi dizime

Sordunuz mu dedenize

Acaba neler dedi güzel

Diye seslenir. Hemen kızdan cevap gelir.

Kız

Benim ismim Ferdanedir

Yaşantım bir efsanedir

Annene sor o iyi bilir

Bende sizin köylerdenim

Deyince oğlan biraz sevinir. Ve hemen bir dörtlük atar.

OĞLAN
Bu dağların yıldızısın

Hem güneşi hem ayısın

Kurban olayım gizli dilber

Söyle sen kimin kızısın

Kız

Elvan dedede doğdum amma

Çok baktım daldaki kabağa

Ne yaptım da zalim anana

Çok gelecek daha ayağıma

OĞLAN

Elin anası ele ana olmaz

Olsa da yarasını sarmaz

Annenin yaptığı hatayı

Yaratan oğlundan sormaz

Kız

Anan babama emir verir.

Kabak dalda durmaz vurur

Sanırım dedem beni zor verir.

Boşuna heveslenmesen derim.