Anadolu'nun büyük mucitleri arasında yer alan ve İslam'ın altın çağında önemli çalışmalara imza atan Ebu'l İz İsmail İbni Rezzaz El Cezeri'nin tasarladığı eserler, "Cezeri'nin Olağanüstü Makineleri" sergisinde bir araya getirildi. Yaklaşık 20 yıllık bir çalışmayla İstanbul Büyükşehir Belediyesinin destekleriyle İstanbul Cezeri Müzesi altında 800 yıl aradan sonra yeniden canlandırılan makineler, UNIQ Expo'da ziyarete açıldı. Cezeri'nin 13. yüzyılda kaleme aldığı "Kitab-ül Hiyel" adlı kitaptan yola çıkılarak hazırlanan sergiye ilişkin açıklama yapan serginin küratörü Mehmed Ali Çalışkan, Cezeri ile kardeşi Ahmet Selami Çalışkan'la üniversitede mühendislik bölümünde okurken "Doğudan Batıya Bilimin Öncüleri" adlı bir sergi hazırladıkları sırada tanıştıklarını söyledi. Çalışkan, daha sonra mühendis babası Durmuş Çalışkan'ın vasıtasıyla Cezeri'nin "Kitab-ül Hiyel" adlı eserini tercüme ettirerek, kapsamlı bir akademik çalışma yaptıklarını anlattı. "İstanbul Cezeri Müzesi" girişimi hikayesinin de babasına dayandığına işaret eden Çalışkan, "Babamın geçen yıl mart ayında vefatından sonra yaklaşık 1 sene içinde hızlı bir çalışmayla 3 kardeş sergiyi hazırlamış olduk." dedi.

KONYA’DA DA SERGİLENECEK

İstanbul Cezeri Müzesi Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Selami Çalışkan da serginin 4 ay boyunca görülebileceğini aktararak, şunları anlattı: "Babam Kitab-ül Hiyel'i çalışırken, İhsan Fazlıoğlu hocamızın tercümesinden istifade etmişti. O çalışma esnasında Cezeri'nin makinelerinin projelendirmesi ile günümüz mekanik ve fizik bilgisi doğrultusunda hesaplamalarını da yapmıştı. Bunlardan ürettiği projeler halihazırda vardı ve biz bu projelerden yola çıkarak aletlerin imal edilmesini sağladık. Mümkün olduğu kadar Cezeri'nin kendi dönemindeki usuller de dikkate alınarak bu aletlerin imalatı gerçekleştirildi." Selami Çalışkan, serginin yurt dışında ve içinde çeşitli yerlerde açılacağına işaret ederek, "Bu serginin akabinde Ankara'ya gitmek istiyoruz. Eylül ayından muhtemelen 2019 yılı sonuna kadar bir sergimiz Ankara'da olacak. Hemen onun peşinden İzmir, Konya, Gaziantep ve Trabzon gibi büyük şehirlerde de sergi açmayı düşünüyoruz. Yurt dışından da bazı talepler alıyoruz. Özellikle ABD'den, orada da bir sergi hazırlamamız söz konusu ama en nihayetinde 3-5 yıl içerisinde bu sergi turları bitecek ve bu çalışmalar İstanbul'da kalıcı bir müzeye dönüşecektir." şeklinde konuştu.

SERGİDE 60 CİVARINDA DÜZENEK GÖSTERİMDE

Sergide yaklaşık bin 500 metrekarelik alanda 16 ana cihazın yanı sıra yardımcı mekanik sistemlerle beraber 60 civarında düzenek izlenime sunuluyor. Aynı zamanda sergide Cezeri'nin tasarladığı ilginç makineler ile tasarladığı dört süngülü kapı kilidi, şifreli kasası, tarihin ilk insansı robotu olan ve içecek sunan çocuk robotu, Antik Çin, Mısır, Yunan ve Batı medeniyetlerinin bilim adamlarından mekanik tarih üzerine çeşitli örnekler yer alıyor. Ayrıca büyük Osmanlı alimi Takiyüddin'in mekanik saatinin çalışır vaziyetteki rekonstrüksiyonu da ilk olarak bu sergide sergileniyor. Yaklaşık 15 kişilik bir ekip tarafından hazırlanılan sergi kapsamında her pazar çocuk atölyesi düzenlenecek. Atölyede katılımcılar Cezeri'nin bazı icatlarını yeniden yapmaya çalışacak. Hafta boyunca açık olacak sergi, 30 Haziran'a kadar ziyaret edilebilecek.