Yerel yönetimlerde son yıllarda mali dengelerin bozulması, belediyeleri ciddi bir finansal çıkmaza sürükledi. Özellikle SGK prim borçları, vergi yükü ve belediye şirketlerinde artan giderler, birçok belediyeyi zor durumda bıraktı.

Toplam giderler içinde personel giderlerinin yüzde 60’ı aşması, bazı belediyelerde maaş ödemelerinde dahi sıkıntı yaşanmasına neden oldu. Bu durum, hizmetlerin aksamasına yol açan en önemli başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.

Harcamalara sıkı denetim geliyor

AK Parti’nin üzerinde çalıştığı yerel yönetimler reform taslağı, belediyelerin mali disiplinini güçlendirmeyi hedefliyor. Taslakta, özellikle personel giderlerinin yüzde 30-40 seviyesinde tutulması için yeni düzenlemeler yer alıyor.

Ayrıca, ihale süreçlerinde şeffaflık artırılacak, belediyelerin harcamaları düzenli olarak kamuoyuyla paylaşılacak. SGK primlerinin kaynakta kesilmesi de gündemdeki önemli öneriler arasında bulunuyor.

Yetki paylaşımı yeniden düzenlenecek

Taslak kapsamında, büyükşehir ve ilçe belediyeleri arasındaki yetki dağılımı yeniden ele alınacak. Merkezî idare ile yerel yönetimler arasındaki yetki tartışmalarının da bu düzenlemeyle sona erdirilmesi hedefleniyor.

Borç yönetimi ve proje denetimi sıkılaşacak

Yeni düzenleme ile belediyelerin borçlanma süreçleri belirli kriterlere bağlanacak. Mevcut borç yükünün azaltılması için orta ve uzun vadeli programlar hazırlanması planlanıyor.

Ayrıca, yeterli hazırlık yapılmadan başlatılan projelere kaynak aktarımının önüne geçilecek. Özellikle kentsel dönüşüm projelerinde görevini yerine getirmeyen belediyelere yönelik yaptırımların artırılması öngörülüyor.

Kamu zararı yöneticilere yüklenecek

Taslakta dikkat çeken bir diğer başlık ise kamu zararının doğrudan yöneticilere rücu ettirilmesi oldu. Bu kapsamda, usulsüz harcama veya zarar tespiti durumunda sorumlulara mali yükümlülük getirilecek.

Öte yandan, imar değişiklikleri daha sıkı kurallara bağlanacak ve denetim mekanizmaları güçlendirilecek.

Bakanlık raporu uyardı

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 2025 Faaliyet Raporu da belediyelerdeki mali sorunlara dikkat çekti. Raporda, gelirlerde artış yaşanmasına rağmen giderlerin daha hızlı yükseldiği ve öz gelirlerin giderleri karşılama oranının düştüğü vurgulandı.

Ayrıca, yerel yönetimlerde veri tabanlı yönetim, hizmet standartlarının belirlenmesi ve kaynakların daha verimli kullanılması gerektiği ifade edildi.

Reform için takvim netleşiyor

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, yerel yönetim sisteminde kapsamlı bir reform yapılması gerektiğini sık sık dile getirirken, hazırlanan taslağın kısa süre içinde yasalaşma takviminin netleşmesi bekleniyor.