Kurban Bayramı’nın dördüncü günü Mar-San’da çıkan ve 9 dükkanın kül olduğu yangından sonra gözler, organize sanayilerdeki  ve şehir merkezlerinde yangına karşı alınan önlemlere çevrildi. Valilik binası, tarihi Kapu, Aziziye ve Bulgur Tekke Camilerinin olduğu Tarihi Bedesten Çarşısı’nda, esnaflar  olası bir yangına karşı önceden alınmış önlemlerin yetersiz olduğunu belirttiler.

SOKAKLARDA YANGIN VANALARI YETERSİZ

Tarihi Bedesten Çarşısı içindeki küçük çarşılarda olası bir yangına karşı alınacak önlemler hazır bulunurken aynı oranda Bedesten Çarşısı sokaklarında yangın söndürme vanalarının az olduğu gözlemlendi. Çarşı içinde az olan  yangın anında müdahale edecek yangın söndürme vanası bulunurken, bu vanaların bir çoğu çarşının ana giriş kapılarında bulunuyor. Öte yanda da çarşının, itfaiye aracı giremeyecek kadar dar sokaklarında ise yangın söndürme vanaları bulunmaması dikkat çekti.

Çarşı esnaflarında Mehmet Selim Kaplan, dükkanının hemen yanında yangın söndürme vanasının olduğunu dile getirerek şunları söyledi; “Çarşı esnafı olarak restorasyondan sonra yangın söndürme vanalarının olmasına sevindik. Olası bir yangında itfaiye bu vanalarla yangına ilk müdahaleyi yapacak ve büyümeden söndürecektir. Fakat bu vanaların seyrek olması ise bizleri tedirgin ediyor. yetkililerden yangın söndürme vanalarının fazlalaştırılmasını istiyoruz” dedi.

ARA GİRİŞLERDEKİ ENGELLER KALKMALI

Tarihi Bedesten Çarşısı’nın ana girişleri olan Valilik yanı, Aziziye Cami tarafı ve Kadınlar Pazarı girişi tarafındaki girişlerinde acil durumlarda araçların girmesi için yere gömülen dubalar bulunuyor. Fakat Bedesten Çarşısı’nın ara girişlerinde ise sabit dubalar ve engeller her hangi bir aracın girmesine olanak tanımıyor. Çarşı esnaflarından Hasan Kökboyu ve Ahmet Dölek, ara girişlerdeki engellerin kaldırılmasın bunun yerine acil durumlarda içeri girebilen dubaların yerleştirilmesini istediler.

Olası bir yangına karşı alınabilecek önlemlerin de artırılmasını isteyen esnaflar, felakete karşı tedbirli olunması gerektiğinin altını çizdiler. Kökboyu ve Dölek, çarşı içindeki yangın söndürme vanalarının fazlalaştırılmasından yana olduklarını da belirttiler.

Bir diğer çarşı esnaflarında Servet Küçükdemirel, Bedesten Çarşısı’nın yangına karşı yeterli tedbirlerin alınmadığını söyleyerek yetkililere bu konuda çağrıda bulundu.

KAPALI ÇARŞILARDA ÖNLEMLER TAM

Tarihi Bedesten Çarşısı’nda yapılan gözlemlerde çarşı içindeki; Vakıflar çarşısı, Sungurlu Çarşı ve bazı çarşıların içinde yangın hortumları ve yangın söndürme tüpleri bulunuyor. Vakfılar Bedesten Çarşısı Sorumlusu Ahmet Gürler, çarşı içinde 4 adet yangın söndürme hortumu ve tüpü bulunduğunu belirterek çarşının kendine yetecek kadar yangına önlemli olduğunu söyledi. Olası bir yangında ilk müdahaleyi yapabileceklerini söyleyen Gürler, “Bedesten içinde yer alan çarşımızda 30’ün üzerinde esnaf dükkanı bulunuyor. Bu çarşıda olası bir yangında 4 adet yangın söndürme hortumu ve tüpü bulunuyor. Bedesten Çarşısı’nın son restoresinden sonra yangına karşı önlemler arttırıldı. Çarşı esnafı olarak yangın anında bizlerde gerekeni yapmaya hazırız” şeklinde konuştu.

BEDESTEN ÇARŞISINDAKİ TARİHİ YANGINLAR

Tarihi Bedesten Çarşısı, Konya ticaretinin adeta kalbinin attığı yer olarak nitelendiriliyor. Bedesten Çarşısı’nda gerekli tedbirlerin alınmadığı için tarihinde bir çok kez önemli derecede yangınlar atlatmıştır. Bedesten Çarşısı 1858, 1867, 1928 ve  1961 yıllarında 4 büyük yangın yaşandı. Bazı kaynaklardan alınan bilgilere göre bunlardan en büyüğü 1867 tarihinde olanıdır.

17 ARALIK 1858 YANGINI

Konya çarşısında meydana gelen yangınlardan birisi 17 Aralık 1858 Cuma günü yaşanmış olanıdır. Cuma gününü Cumartesi’ye bağlayan gece saat üç sıralarında başlayan yangının Alaca Han’da ikamet eden Alanyalı bir tüccarın odasında başladığı ve dikkatsizlikten kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Yangının fark edilmesinden hemen sonra, zaptiyelere haber verilmiş, zaptiyeler derhal Alaca Han’a ulaşmışlar ve yangına müdahale etmişlerdir. Durumu haber alan ahali de yangını söndürmek için yoğun gayret göstermiştir. Ancak, Alaca Han’ın odalarının ahşap olması ve birbirine bitişik bulunması gibi sebeplerle çok kısa sürede diğer odalara sıçrayan yangın, halkın ve zaptiyelerin yoğun gayretleriyle çok fazla büyümeden söndürülmüştür. Bununla birlikte Alaca Han’da bulunan dükkânlardan 38’i zarar görmüştür. Neticede tüccarların gayretiyle odalarda muhafaza edilen emtia ve eşyaların dışarı çıkarılması mümkün olmuştur

1928 ve 1961 YANGINI

Konya çarşısında 20. yüzyılda da bazı yangınların yaşandığı bilinmektedir. 1928 yılındaki yangın Kebapçılar İçi’nde Kebabçı Dede dükkânında yaşanmış ve bütün çarşıyı etkilemiştir. Aynı çarşıda 1961 yılında da büyük bir yangın gerçekleşti.  Ancak bugün bilinen yangınlar arasında en büyüğü 1867 yılında yaşanmış olanıdır

872 ADET DÜKKANIN KÜL OLDUĞU 27 EYLÜL 1867 BÜYÜK YANGINI

Selçuklu döneminden itibaren gelişim göstermiş olan Konya çarşısında tarihî Bedesten Çarşısında yangınlar arasında en büyüğü 1867 yılında yaşanmış olanıdır. Adı geçen yangın 27 Eylül 1867 Cuma gününü 28 Eylül 1867 Cumartesi gününe bağlayan gece, sabah saat 07.00 sıralarında Kapı Camii civarında başlamıştır. Yangını söndürmek maksadıyla büyük bir gayret gösterilmişse de gerek yangın söndürme malzemelerinin yetersizliği ve gerekse rüzgârın şiddetiyle alevler kısa sürede çarşının geneline yayılmıştır. Konya ahalisinin çoğunun bu mevsimde yaylalarda ve Meram’da olan bağlarında bulunmaları, şehirde su şebekesinin bulunmaması ve mevcut suyun yeterli gelmemesi nedeniyle yangın kısa sürede bastırılamamıştır. Yakla şık 4 saat süren yangın neticesinde 872 adet küçük ve büyük dükkân, üç adet ev ve iki adet cami kül olmuştur. Diğer taraftan 1867 yangını geleneksel  Konya çarşısında mekânsal ve fiziksel açıdan önemli bir dönüşüme zemin hazırlamıştır. Çarşının 2/3’ü yandığından XIX. yüzyıldan önceki ticarî bina örneklerinin önemli bir bölümü sonraki dönemlere ulaşamamıştır. Bununla birlikte 1867 yılından itibaren Konya çarşısındaki dükkânlar yapı malzemeleri açısından bir dönüşüm geçirmiştir. Bu dönüşüm sokaklar ı ve yerleşim özellikleri açısından bazı düzensizliklere sahip olan eski çarşının yeni bir düzene kavuşmasına da neden olmuştur. Servet R. Çolak-Memleket