Mustafa BALKAN

Mevlâna'ya göre din ve aşk kavramlarının ayrılmaz bir ikili olduğunu söyleyen Aydın, Mevlâna ve ailesinin Konya'ya gelişinin 777. yıldönümü etkinlikleri kapsamında Mevlâna Kültür Merkezi'nde "Hz. Mevlânâ'da İnsan Anlayışı" konulu konferans verdi.

Mevlana'nın en büyük özelliğinin, var oluşundan beri evrendeki yerinin neresi olduğunu arayan insanın tarifini, kusursuz olarak yapması olduğunu belirten Aydın, Mevlâna'nın insanı anlatırken motif, sembol ve karakterlerden yararlandığını ve karmaşık konuları en sade şekle indirgediğini ifade etti. Aydın, insanda "melek huyluluk, merkep huyluluk ve şeytanlaşma huyu" olarak üç huy bulunduğunu hatırlatarak "O, Mesnevî'sinde Kur'an'ın insanını anlatmaktadır. Çünkü insan öfke çağında da, şehvet çağında da sabretmesini bilen adamdır " dedi.

Mevlâna'nın, düşüncesinin temelinde insanları "kamil insan" olmaya yönlendirme anlayışının yattığını kaydeden Aydın, şöyle devam etti:
"Mevlâna'ya göre din aşktır. Kur'an ise aşk dinidir. İman ile aşk arasında bir bağ ve birliktelik vardır. İmandan ilk hasıl olan meyve muhabbet ve sevgidir. Sevgi ve muhabbetin ilk kaynağı ise Allah'tır. Bir insanın, Mevlana'nın çerçevesini çizdiği (Kamil İnsan) makamına ulaşabilmesi için içindeki kötülüklerden arınması, yani şeytanî ve bedenî arzularından nefsinin kurtulması gerekir. Mevlana ayrıca, aklın, ruhla birleşmesi durumunda işe yarayacağını söylemektedir. Modern felsefe anlayışını benimseyenler ise aklın bittiği yerde vahyin başladığını savunur. Ancak, bilginin her geçen gün kendini yenileyen bir özelliği vardır.

Bu nedenle modern felsefenin savunduğu bu anlayış, Mevlana'nın evrensel nitelikteki düşüncelerine uymamakta, son derece yanlış ve kısır bir akıl anlayışını temsil etmektedir."

Mevlana'nın, insanın kendisini arayışına, İslam dini çerçevesinde özgün bir anlayış getirdiğini ifade eden Aydın, Kur'an'dan ayetlerle süslediği konuşmasında Mesnevî'ye göre insanı ele alırken, şeytanla ilk insan ve ilk peygamber Hz. Adem'in, Allah'la olan diyaloğundan bahsederek şöyle konuştu: "İblis'in illeti "ben insandan üstünüm" demesidir. İnsanın illeti ise; "ben en kâmilim. Edebi olmayan Tanrı lütfundan mahrum olur. Şeytan edebsizlik etti. Adem ise; 'Rabbimiz, biz kendimize zulmettik. Bizi affet ve bağışla'diye niyaz etti.

Yani insan, her şeyden önce kim olduğunun bilincine varmalıdır. Bu nedenle insanın önünde, özgür iradesiyle karar vereceği iki proğram vardır. Bunlardan birincisi şeytanî, diğeri ise Muhammedî. İnsan ya öfkesine, şehvete, makam-mevki hırsına mağlup olup şeytanın yolundan giderek kâfirlerle, fasık ve facirlerle yol bulacak. Ya da Muhammedî yolu seçerek elinde önünü aydınlatacak Kur'an olacak."

Konya Kültür ve Turizm İl Müdürü Abdüssettar Yarar, konferans sonunda Devlet Bakanı Aydın'a cam kavanoz içinde maket semazen sikkesi armağan etti.