Selçuk Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları Merkezi tarafından SDKM Çanakkale Salonu’nda düzenlenen 10. Ulusal Türk Tıp Tarihi Kongresi’nde konuşan Araştırmacı-Yazar Ahmet Uçar, “Konya Amerikan Hastanesi” konulu bildirisini sunarken Konya’daki Amerikalıların misyonerlik faaliyetleriyle ilgili önemli açıklamalar yaptı.

Yazar Ahmet Uçar Amerikalıların ilk misyonerlik faaliyetlerinin, Amerikalı misyonerlerce eğitilerek yetiştirilen Maraşlı Ermeni Hartune Stefanos Cenanyan tarafından 1892’de, Havarilik Koleji adlı protestan okulunun kurulmasıyla başladığını söyledi. Amerikan Board Misyonerlik Örgütü üyesi olan ve bu teşkilat adına Konya’da bir Amerikan Hastanesi açmak için ön rapor hazırlayan Dr. William Dodd ve Dr. Wilfred Post’un hedeflerini “Konya’da ilk misyonerlik faaliyetlerini başlatmak ve Konya’da yeni bir Tıbbî Misyon kurmaktı” şeklinde açıklayan yazar Uçar, şunları söyledi:

“Amerikan Board Misyonerlik Örgütü’nün 1914 yılında Türkiye’deki Amerikan Kolejleri, Konya’daki Amerikan hastanesi ve İstanbul’daki “Bible House”dan oluşan misyoner hizmetleri için ödediği mülk bedeli 2,5 milyon dolardı. Bu misyoner teşkilatının Osmanlı ülkesindeki tüm yatırımı ise; 13 milyon 362 bin doları bulmuştu. Bu yatırımların yürütülmesi için yapılan harcamalar ve bölge halkı için yapılan yardım tutarı ise 8 milyon dolara ulaşmıştı. Nitekim bu yaygın konum nedeni ile 20. yüzyıl başlarında “Türkiye’de Amerikalı deyince misyoner akla gelir olmuştu.”

Dr. Dodd ve arkadaşlarının misyonerlik faaliyetlerine karşı Konya’da ilk ciddi tepkilerin, Babalık gazetesinden geldiğini ifade eden Uçar, 2 Mayıs 1911’de yayımlanan başyazıda; Protestan ve Cizvitlerin dinlerini yaymak ve aynı zamanda hükümetlerine siyasi bir çıkar sağlamak için Asya’nın her tarafında faaliyette bulunduklarını, daha başarılı olmak için de papazlarin yerine hekimleri kullandıklarının anlatıldığını kaydetti.

Dr. Dodd ve arkadaşları tarafından 1911’de, bugünkü Meram Halk Eğitim Müdürlüğü binasında açılan Amerikan Hastanesi’nde 80’i Türk olmak üzere 132 hastanın tedavi edildiğini ve bu sayının artarak 1666’ya ulaştığı belirten Uçar, o dönemde 2 bin İncil’in satıldığını ve yarısının Müslümanlara satıldığının raporlarda yer aldığını söyledi. Uçar ayrıca, Osmanlı istatistiklerinde, Amerikalı misyonerlerin çalışmasıyla Konya Vilayetinde Protestanlaşan Ermenilerin sayısının 1915’de 254’e ulaştığı bilgisinin yer aldığını kaydetti.

HIRİSTİYAN GENÇLER CEMİYETİ

The Young Men’s Christian Association adı altında 1920’de faaliyete başlayan Genç Hıristiyanlar Cemiyeti Konya Şubesi’nin faaliyetlerinden de söz eden Tarihçi-Yazar Ahmet Uçar, bu kulübün çalışmalarına karşı ilk tepkinin Öğüt Gazetesinden geldiğini ve bu olay vesilesiyle Konyalı Müslüman Türk gençlerinden, milli gaye ve emeller doğrultusunda bir cemiyet kurmaları istendiğini vurguladı.

Hıristiyan Gençler Cemiyetinin eğlence geceleri ile sinema gösterimleri gibi aktif faaliyetlerine karşı başta Öğüt Gazetesi olmak üzere Konyalı hayırseverlerin maddi desteği ile 1920’nin Nisan ayında “Konya Müslüman Gençler Cemiyleti” kurulduğunu hatırlatan Ahmet Uçar, konuyla ilgili şu bilgileri aktardı:

Müslüman Gençler Cemiyeti’nin kuruluş gayesi düşmanın Türk gençleri arasına attığı nifak tohumlarını önlemek, gençler arasında milli his ve ruhun canlı kalmasını sağlamaktı. Cemiyet gayesine ulaşmak için Alâaddin Tepesi’ndeki tiyatro salonunda müsamereler tertiplemiş, sergiler açmıştı. Teşkilatın çalışmalarına en büyük desteği Müdafaa-i Hukuk cemiyeti Hanımlar Şubesi yapmıştı.

Konya Müslüman Gençler Cemiyeti 1920 yılının Mart ayının başlarında “İdman Yurdu” adıyla bir de yurt kurmuştu. Yurt “Spor ve Dil Şubesi” olmak üzere iki alanda faaliyete başlamıştı. Dil Şubesi; gençlere Fransızca ve Almanca kursları açmıştı. Cemiyet verdiği ilânlarla ‘Lisan öğrenmek isteyen gençlerin Arifiye Medresesi’nde 7 daireli numaralı daireye müracaat etmelerini’ istemişti.  Müslüman Gençler Cemiyeti’nin Spor Şubesi ise; 1923’te Konya İdman Yurdu’na ve 1981’de ise, 1922’de kurulan bir başka Konya takımı Konyaspor ile birleşerek Konyaspor’a dönüşmüştür. Memleket