Bursa’nın Osmangazi ilçesi Muradiye Mahallesi’nde Osmanlı’dan günümüze ulaşan devdâhlık sanatı, 60 yaşındaki usta Ertuğrul Şengünalp’in emeğiyle ayakta tutuluyor. Şengünalp, çocuk yaşta başladığı mesleğini 53 yıldır aralıksız sürdürüyor.

Devdâhlık; ham ipeğin tamamen insan gücüyle ipliğe dönüştürüldüğü, dünyada yok olmaya yüz tutmuş nadir el sanatları arasında yer alıyor.

Günde 20 kilometre koşmadan iplik olmuyor

Mesleğin zorluğuna dikkat çeken Şengünalp, üretim sırasında tezgâh üzerinde bulunan 24 kancaya bağlanan ipliklerle saatlerce koşarak çalışıyor.

Usta isim, “Günde 15 ila 20 kilometre koşmadan iplik üretmek mümkün değil. Yaklaşık 700 gram iplik için en az 6 saat durmaksızın hareket ediyoruz” ifadelerini kullandı.

Gazoz kasalarının üzerinde başlayan yolculuk

Devdâhlıkla 7 yaşında tanışan Şengünalp, mesleğe babasının yanında çırak olarak başladı. Boyunun tezgâha yetmediğini anlatan usta, “Altıma gazoz kasaları koyduk. Babam ‘Hadi oğlum’ dedi ve bu yolculuk böyle başladı” dedi.

Bugün hâlâ aynı tezgâhta üretime devam ediyor.

İpek kazanlarda arınıyor, renge bürünüyor

Üretim sürecinin yalnızca koşmaktan ibaret olmadığını belirten Şengünalp, ipliklerin hafta sonları zeytinyağlı sabunla kazanlarda kaynatıldığını söyledi.

Bu işlemle koza kalıntıları temizlenirken ipliklerin yaklaşık yüzde 25-30 fire verdiği ifade edildi. Ardından iplikler, 320 farklı renkten oluşan kartelaya göre boyanıyor.

Üretilen iplikler; halk eğitim merkezleri, olgunlaşma enstitüleri ve el sanatları ustaları tarafından kullanılıyor.

Bursa’dan Japonya’ya uzanan emek

Teknolojiye yenik düşen devdâhlık sanatı, Şengünalp’in emeği sayesinde yurt dışından da talep görüyor.

Özellikle Japonya’da, “İnoye” adı verilen geleneksel çalışmalarda Bursa’da üretilen ipek ipliklerin kullanıldığı belirtiliyor.

Cumhurbaşkanı’ndan anlamlı ödül

Kültür ve Turizm Bakanlığı sanatçısı olan Ertuğrul Şengünalp, Ankara’da düzenlenen törende Yaşayan İnsan Hazineleri Ödülünü Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın elinden aldı.

Şengünalp, “Bu ödülü ben almadım; Bursa aldı, Bursa ipekçiliği kazandı” dedi.

“Destek olmazsa bu sanat benimle bitecek”

Devdâhlık sanatını yeni nesillere aktarmak istediğini vurgulayan Şengünalp, belediyelere ve kamu kurumlarına destek çağrısı yaptı.

“Ben bıraktığımda bu sanatı sürdürecek kimse yok. Destek olmazsa 680 yıllık miras yok olacak” diyen Şengünalp, Osmangazi Belediye Başkanı Erkan Aydın’a da katkıları için teşekkür etti.