Yeni kurulan Bilim, İletişim, Kültür ve Araştırma Derneği tarafından Enes Kitap-Kafe’de düzenlenen Çarşamba Söyleşileri’nin üçüncüsünde Selçuk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Mustafa Aydın “Zihniyetin Sosyolojik Önemi”ni anlattı.

Sosyolojide zihniyet araştırmalarının Werner Sombart, Max Weber ve Türkiye’de de merhum Prof. Dr. Sabri Fahri Ülgener tarafından yürütüldüğünü vurgulayan Doç. Dr. Aydın kültürün maddi ve manevi olarak ikiye ayrılabileceğini söyledi. Ekonomi temelinde kavranan zihniyetin maddi boyutunu para ve metaya bakışın oluşturduğunu, manevi yönünü ise tutumların belirlediğini söyleyen Aydın, zihniyet değişimlerinde insanların değişen şartlara uyum sağlama ve üzerinde bulundukları halleri aklileştirme, meşrulaştırma ya da gerekçelendirme Saikleriyle hareket ettiklerini belirtti.

Sabri Fahri Ülgener’in Müslümanlar’ın İslam’ın ilk dönemlerinde dolu dolu yaşayan, hayata cesurca atılan bir tutum sergilediklerini, hemen her alanda yeni açılımlar geliştirdiklerini ifade eden Doç. Dr. Aydın sonraki dönemlerde yaşanan bozulmayla birlikte “Bir lokma, bir hırka” anlayışının yanlış olarak İslam’ın özü şeklinde zihniyetimizde tortulaştığını ileri sürdü.

Zihniyetin ekonomi, coğrafya, iklim, toplumsal kurumlar, siyaset ve din gibi farklı faktörlerce, bütün toplumsal şartların bileşkesinde oluştuğunu anlatan Doç. Dr. Aydın yine de zihniyet oluşumlarında dinin rolünün büyük olduğunu vurguladı. bu yüzden kapitalizmin sadece maddi bir uygarlık olarak maddi görünümlerine dayanarak eleştirilemeyeceğini, kapitalizmin arkaplanında bulunan zihniyetin de göz önünde tutulması gerektiğini söyledi. Batıda Protestanlığın kapitalist kültürü meşrulaştırma girişimlerinden olduğunu belirten Aydın, içe katlanan toplumlarda zihniyetinde sığlaştığını, dışa açılan toplumlarda ise olumlu ya da olumsuz olmasına bakılmaksızın belirgin açılımların yaşandığını örneklerle aktardı. Murat Güzel, Memleket