31 Mart yerel seçimlerine 5 aydan kısa bir süre kalmasının ardından en çok seçim yarışının yaşandığı alan ise muhtarlık seçimleri olarak gün yüzüne çıkıyor. Son dönemde mahallelerde birden fazla adaylar muhtarlık için yarışmaya başladılar.

İl ve ilçe belediye başkanlık yarışlarının yaşandığı yerel seçimlere 5 aydan kısa bir zaman kaldı. 31 Mart 2019’da yapılacak olan yerel seçimlerde il ve ilçe belediye başkanlıklarından başka mahalle muhtarları seçimleri de yapılacak. Türkiye’de muhtarların yetki ve görevleri, maaşları, resmi tatilleri ve konumları itibariyle muhtarlığa verilen önem bir hayli fazla. Muhtar olmak isteyen kişiler de 31 Mart seçimlerinde  mahallelerine muhtar olabilmeleri için kıyasıya yarışmaya hazırlanıyorlar.

TÜRKİYE’DE 50 BİN 192 MUHTAR VAR

Türkiye’de 31 bin 963 mahalle ve 18 bin 229 köy olmak üzere 50 bin 192 muhtarın görev yapıyor.  Konya’da ise hem il merkezindeki mahalleler hem de ilçe merkezindeki mahallelerle birlikte toplamda bin 200 muhtar bulunuyor. Bu rakam son muhtarlık seçimlerinde belirlendi.

5 YIL GÖREV YAPIYORLAR

Köy veya mahalle tüzel kişiliğinde, yönetiminin başında bulunan kişiye muhtar deniyor. Muhtarlar, 5 yıl boyunca görev yapıyor. Bu süre içinde Muhtar bölgeye ilişkin kararlarını 4 azasıyla birlikte alıyor Mahalle sakinlerinin gönüllü katılımıyla ortak ihtiyaçları belirlemek, mahallenin yaşam kalitesini geliştirmek, belediye ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilişkilerini yürütmek, mahalle ile ilgili konularda görüş bildirmek, diğer kurumlarla iş birliği yapmak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yapmakla yükümlü olan kimseye muhtar deniyor. Kaymakamlığa bağlı olan muhtarlar, 5 yıl boyunca görev yapıyor.  

Belediye Kanunu'nun 9. maddesine göre muhtar; mahalle sakinlerinin gönüllü katılımıyla ortak ihtiyaçları belirlemek, mahallenin yaşam kalitesini geliştirmek, belediye ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilişkilerini yürütmek, mahalle ile ilgili konularda görüş bildirmek, diğer kurumlarla iş birliği yapmak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yapmakla yükümlü olan kimseye deniyor.

18 YAŞINDAN BÜYÜK HERKES MUHTAR OLABİLİR

Cumhurbaşkanı, milletvekili ve belediye başkanlığı seçimleri yapıldığı gibi yine muhtarlık seçimleri de yapılıyor. Muhtarlar mahallelerinden adaylıklarını koymakta ve seçmenlerin oylarına talip olduklarını dile getiriyorlar. Her mahalleden şartlarını yerine getiren kişiler seçimde muhtar adayı olabiliyor. 18 yaşını geçmiş her birey seçmen olarak sandıkta muhtar seçiminde oy kullanabilmekte olup muhtarlık seçiminde mahallede en fazla oyu kim aldıysa mahallenin muhtarı olarak görev yapıyor. Her mahallede muhtarlar için yapılmış olan muhtar binaları bulunmakta olup muhtarlar burada görevlerini yerine getirmekte ve mahalleliye sıkıntıları konusunda yardım etmeye çalışıyorlar.

MUHTAR MAAŞI Asgari Ücret

Muhtarlara da normal çalışanlar gibi maaşlarına zam yapılmakta. Resmi rakamlarda muhtarların aldığı maaş asgari ücret olarak bin 650 lira olarak veriliyor. Bundan önce ki dönemlerde muhtarların Sosyal Güvenlik Primleri kendileri tarafından karşılanmaktaydı fakat bundan sonra muhtarların Sosyal Güvenlik Primleri devlet tarafından karşılanıyor. Sosyal güvenlik primlerinin ortalama 500 lira civarında olduğu varsayılırsa muhtarların da gelirleri primler dahilinde toplam 2 bin 200 - 2 bin 300 liraya yükseldiği görülüyor.

TATİLLERİ MEMURLUK KIVAMINDA

Muhtarların en önemli konuları arasında ise çalışma saatleri geliyor. Muhtarlıklar, hafta içi her gün 09:00 - 12:00 / 13:00 - 17:00 saatleri arasında hizmet veriyorlar. Cumartesi ve Pazar günleri kapalı oluyorlar. Ancak bazı Muhtarlıklar Cumartesi de açık oluyor. Dini ve milli bayramlarda da kapalı olup hizmet vermiyorlar. Büyükşehirlerdeki muhtarlıklar böyle olsa da kırsal kesimdeki muhtarlar pek de bu duruma uymuyor. Köy ve küçük kazalardaki muhtarlar günün her saati çalışmaya mecbur kaldıkları durumlar da oluyor. Bunların en başında bazı vatandaşların muhtarlıkta yapacakları resmi işleri hafta sonları yapıp diğer kalanları da şehir merkezlerinde hafta içinde yapıyorlar. Kırsal kesimdeki muhtarlar, birçok vatandaşın işini bu sebeple hafta sonu demeden yapmak zorunda kalıyorlar.

SİLAH RUHSATI ALABİYORLAR

Kanun Hükmünde Kararname ile silah taşıma ve bulundurma ruhsatının verilmesinde de değişikliğe gidildi. 24 Aralık’ta Resmi Gazete’de yayınlanan 696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’de, halihazırdaki muhtar veya belediye başkanlarının yanı sıra bir dönem muhtarlık veya belediye başkanlığı yapmış olanlara da silah taşıma ve bulundurma ruhsatı verilmesi düzenlendi. En az bir dönem muhtarlık yapmış kişilerden alınan silah ruhsatı harçları kaldırıldı. Daha önce 5 yıl boyunca görev yapan muhtarlar bu süre içerisinde taşıdıkları silah için harç bedeli ödemiyordu ancak muhtarlık görevinin sona ermesinin ardından her vatandaş gibi silah taşımaya devam etmeleri durumunda silah harç bedelini ödeme mecburiyetindeydi. Artık bir dönem muhtarlık yapmış olanlar bu görevi sona erdikten sonra silah harç bedeli ödemek zorunda kalmayacak.

MAHALLE MUHTARININ GÖREVLERİ
1- Seçim zamanlarında sandık seçim kurullarına, sağlık ocağı ve sağlık merkez kurullarına ve emlak vergisi ile ilgili olarak arsaların bedel tespit komisyonu gibi kurul ve komisyonlara katılmak, 
2- Sandık seçim listelerinin ve askerlik çağına girmiş olanların kimlik çizelgelerinin askıya çıkarılması gibi ilan işlerinin yapılması, 
3- Cadde, sokak ve meydan levhalarını zaman zaman kontrol ederek eksik ve bozulmuş olanları belediyeye bildirerek yapılmasını sağlamak, 
4- Salgın ve bulaşıcı hastalıkları şüpheli kimseleri ilgili kuruluşlara bildirmek, 
5- Askerlik ve seferberlik başta olmak üzere tebligatların yapılmasında yardımcı olmak, 
6- Seçmen kağıtlarının dağıtılmasını sağlamak, 
7- Mahallede oturan vatandaşlar için gerekli ilmühaberler düzenleme, 
8- Nüfus kağıdını kaybeden yada yenisini çıkarmak isteyenlere gerekli olan belgeleri düzenlemek, 
9- Muhtaç, yaşlı, sakat ve kimsesizlere ,"Yeşil Kart" verileceklerin ve afet zamanlarında yardım yapılacakların tespiti gibi işlerde idareye yardımcı olmak, 
10- Mahallede yapılan ve yürütülen hizmetlerle ilgili görüş bildirmek.

KÖY MUHTARININ GÖREVLERİ
Muhtarın göreceği Devlet işleri şunlardır: 
1 - Hükümet tarafından bildirilecek kanunları, nizamları köy içinde ilan etmek ve halka anlatmak ve kanunlar, nizamlar, talimatlar, emirler ile kendisine verilecek işleri görmek; 
2 - Köyün sınırı içinde dirlik ve düzenliği korumak (asayişi korumak); 
3 - Salgın ve bulaşık hastalıkları günü gününe Hükümete haber vermek; 
4 - Hekim olmayanların ve üfürükçülerin hastalara ilaç yapmasını menetmek ve Hükümete haber vermek; 
5 - Köylünün çiçek ve bulaşık hastalıklar aşısı ile aşılanıp hastalıktan kurtulmasına çalışmak; 
6 - Köye gelip gidenlerin niçin gelip gitmekte olduklarını anlamak ve bunlar içinde şüpheli adamlar veyahut ecnebiler görülürse hemen yakın karakola haber vermek; 
7 - Her ay içinde köyde doğan, ölen, nikahlanan ve boşananların defterini yapıp ertesi ayın onuncu gününden evvel nüfus memuruna vermek ve köyün nüfus defterini birlikte götürerek vukuatı yürüttürmek; 
8 - Vergi toplamak için gelen tahsildarlara yol göstermek, yardım etmek ve tahsildarların yolsuzluğunu görürse Hükümete haber vermek. 
9 - Asker toplamak ve bakaya ve kaçakları Hükümete haber vermek; 
10 - Köy civarında eşkıya görürse Hükümete haber vermek ve elinden gelirse tutturmak; 
11 - Köylünün ırzına ve canına ve malına el uzatan ve Hükümet kanunlarını dinlemiyen kimseleri köy korucuları ve gönüllü korucularla yakalattırarak Hükümete göndermek; 
12 - Köy sınırı içinde yangın ve sel olursa köylüleri toplayıp söndürmeğe ve çevirmeğe çalışmak, (orman yangınlarında sınırdan dışarı olsa dahi yardıma mecburdurlar.); 
13 - Mahkemelerden gönderilen celpname ve her türlü tezkere ve hükümleri lazım gelenlere bildirerek istenilen işleri yapmak ve mahkeme mubaşirine ve jandarmaya vazifesinde kolaylık göstermek; 
14 - İhzar ve tevkif müzekkereleri (bazı adamların kanun namına tutulmasını emreden mahkeme kağıdı) gösterildikte aranılan kimseleri kağıdı getirenlere tutturmak; 
15 - Zarar görenlerin şikayeti ve bilip işidenlerin haber vermesi üzerine sorup araştırmak; 
16 - Bu kanunda ismi geçen davaları ihtiyar meclisine söyleyip hükmünü almak.

Madde 37 - Muhtarın göreceği köy işleri şunlardır: 
1 - 13 üncü maddede sayılan işleri ihtiyar meclisi ile görüşerek yapmak ve yaptırmak; 
2 - 14 üncü maddede sayılan işlerin yapılabilmesi için köylülere öğüt vermek; 
3 - İhtiyar meclisi ile görüştükten sonra köylüyü işe çağırmak; 
4 - İhtiyar meclisi kararı ile köy işlerine harcanacak parayı toplamak; 

5 - Köy işlerine harcanacak parayı topladıktan sonra harcamak için emir vermek; 
6 - Bir ay içinde nerelere ve ne kadar para harcamış ise gelecek ay başında hesabatını ihtiyar meclisine vermek; 
7 - Köy işlerinde hem davacı, hem hasım olarak mahkemede bulunmak ve isterse mahkemeye diğer birini yerine (vekil) göndermektir. 
 

Madde 38 - Köy muhtarına köy işlerini gördükleri zaman karşı gelen ve kötü söyliyenler Devlet memuruna karşı koyanlar gibi ceza görürler. 
 

Madde 39 - Muhtar yazılarını köy katibine yazdırır. Köyde katip bulunmazsa bu işi köyün muallimine ve yoksa imamına yaptırır. 
 

Madde 40 - Köy muhtarının köylü faydasına olmayan kararlarını kaymakam bozabilir. Fakat, onun yerine kaymakam kendiliğinden karar veremez. Karar, gene köylü tarafından verilir. 
 

Madde 41 - (Değişik: 18/7/1963 - 286/2 md.)  İl merkezine bağlı köylerde vali, ilçelere bağlı köylerde kaymakamlar, muhtarın köy işlerini ve kanunlarla verilen diğer görevlerini yapmadığını görürlerse muhtara yazılı ihtarda bulunurlar. Buna rağmen iş görmiyen muhtar, yetkili idare kurulu kararıyla görevinden uzaklaştırılır.  İhtiyar meclisinin göreceği işler

Madde 42 - İhtiyar meclisi en az haftada bir defa toplanıp konuşur. İhtiyar meclisini muhtar toplanmağa çağırır. İhtiyar meclisi köy muhtarının çağırmadığı ve meclisin toplanma günü olmadığı vakitlerde dahi köy muhtarına haber vererek kendi isteği ile toplanabilir. 

Madde 43 - İhtiyar meclisi köy işlerini en ziyade lazım olandan başlayarak bir sıraya koyar ve biri yapılıp bittikten sonra sırasiyle hepsini köylüye gördürmeğe çalışır. Evvel yapılması lazım gelen sağlık, yol, mektep işlerinin geri bırakıldığı haber alınır veya şikayet edilirse köyün bağlı olduğu kaymakam veya vali tarafından gösterilen yolda yapılır.