Kamuoyunda yemleme ve değiştirme olarak bilinen, tüketiciyi cazip fiyatlı ürünle mağazaya çekip daha pahalı seçeneklere yönlendirme dönemi kapanıyor. Ticaret Bakanlığı; mobilya, elektronik, otomotiv, hazır giyim ve emlak sektörlerinde sıkça başvurulan "az önce satıldı", "o sadece teşhir ürünü" veya "stoklarımız tükendi" gibi beyanları tek başına haklı bir sebep olarak kabul etmeyecek. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında, vitrinde veya dijital platformda sergilenen ürünün belirtilen fiyattan tüketiciye satılması artık yasal bir zorunluluk.
Ceza Oranı Ürünün Değerine Göre Artacak
Yeni düzenleme ile birlikte uygulanacak idari para cezaları ürünün vergiler dahil satış fiyatının yüzde 10’u oranında belirlenecek. İhlal başına uygulanacak ceza miktarı 3 bin 973 TL sınırının altında olamayacak. Örneğin; 40 bin liralık bir televizyonu satmaktan kaçınan işletme 4 bin TL, 150 bin liralık bir mobilya takımını vermeyen firma ise 15 bin TL ceza ödeyecek. İhlalin birden fazla tüketiciye karşı tekrarlanması durumunda cezalar her bir işlem için katlanarak uygulanacak. Bir malın satışından kaçınılabilmesi için ürünün üzerinde açıkça "satılık değildir", "numunedir" veya "satılmıştır" ibaresinin bulunması şart koşulacak.
Rekabetin Yoğun Olduğu 5 Sektör Mercek Altında
Saha gözlemlerine göre satıştan kaçınma vakaları en çok rekabetin yüksek olduğu beş ana sektörde yaşanıyor:
Mobilya: Showroom'da sergilenen indirimli ürünler için "sadece teşhir" bahanesi sunulamayacak; etiketinde özel ibare olmayan ürünün satışı zorunlu olacak.
Elektronik: Kampanyalı ürünlerde "stok bitti" denilebilmesi için stok miktarının önceden şeffafça duyurulmuş olması gerekecek.
Otomotiv: Uygun fiyatlı giriş versiyonu araç reklamı yapıp bayide üst donanıma yönlendiren işletmelere aldatıcı ticari uygulama cezası kesilecek.
Hazır Giyim: Vitrin ile kasa arasında fiyat farkı oluşursa tüketicinin lehine olan düşük etiket fiyatı uygulanacak.
Emlak: İnternette düşük fiyatlı olta ilan yayınlayıp arayan müşteriyi pahalı portföye yönlendirenlere geçit verilmeyecek.
Mağdur Olan Tüketici Ne Yapmalı?
Tüketici örgütleri, kayıt dışı mağduriyetleri önleyecek bu adımı desteklerken uzmanlar izlenmesi gereken yolu net bir şekilde çiziyor. Vitrin fiyatı ile kasa fiyatı uyuşmayan veya ürünü teslim edilmeyen tüketicilerin; raf etiketi, ekran görüntüsü ya da ilan görsellerini belgeleyerek e-Devlet üzerinden Ticaret Bakanlığı'na şikâyette bulunmaları gerekiyor. Yaşanan uyuşmazlıkların çözümünde ise Tüketici Hakem Heyetleri yetkili merci olarak görev yapmayı sürdürüyor.