Vertigo; kişinin kendisinin veya çevresinin döndüğünü hissetmesiyle ortaya çıkan, iç kulak ya da merkezi sinir sistemindeki denge mekanizmalarından kaynaklanan bir durum olarak tanımlanıyor. Baş dönmesi, sersemlik ve denge bozukluğu gibi belirtilerle seyreden bu tablonun tedavi edilmemesi, altta yatan nedene bağlı olarak hastaların günlük yaşamını zorlaştırırken ileri yaşlarda ciddi düşme risklerini de beraberinde getiriyor.
Beynin Uyum Sağlama Yeteneğinden Yararlanılıyor
Vertigoya bağlı bazı denge sorunlarının özel fizik tedavi programlarıyla azaltılabileceğini ifade eden Acıbadem Bayındır Söğütözü Hastanesi Kulak Burun Boğaz Uzmanı Prof. Dr. Yavuz Fuat Yılmaz, vestibüler rehabilitasyonun detaylarını paylaştı. Yöntemin egzersiz temelli bir yaklaşım olduğunu belirten Prof. Dr. Yılmaz, "Vestibüler rehabilitasyon, özellikle kronik dengesizliklerde veya iç kulak hasarlarına bağlı denge sorunlarında, beynin kendini yeniden düzenleme ve uyum sağlama (nöroplastisite) yeteneğinden yararlanır. Böylece denge sisteminin daha etkin çalışması hedeflenir" dedi.
Hangi Durumlarda Başvurulabilir?
Rehabilitasyon sürecinin akut atak dönemi dışındaki birçok denge probleminde etkili sonuçlar verdiğini kaydeden Prof. Dr. Yılmaz, uygulamanın tercih edildiği durumları şu şekilde sıraladı:
Halk arasında 'kristal oynaması' olarak bilinen pozisyonel vertigoda manevralar sonrası devam eden sersemlik hissinin giderilmesinde,
İç kulak iltihabı sonrası kalıcı hale gelen dengesizliklerde,
Meniere hastalığının ataklar arasındaki dönemlerinde,
Yaşa bağlı denge bozukluklarında ve migrenle ilişkili vertigoda.
Bakış Stabilizasyonu ve Duruş Kontrolü Geliştiriliyor
İç kulaktaki sinyal bozulmalarına karşı beynin göz, kas ve eklemlerden gelen duyusal bilgileri daha etkin kullanmasının amaçlandığını vurgulayan Yılmaz, bakış stabilizasyonunun önemine dikkat çekti. Baş hareket ederken net görüntünün korunmasının hedeflendiğini söyleyen Yılmaz, baş dönmesini tetikleyen hareketlerin uzman kontrolünde tekrarlanarak beynin bu duruma uyum sağlamasının kolaylaştırıldığını aktardı. Bu sayede özellikle ileri yaştaki bireylerde duruş kontrolü geliştirilerek düşme korkusu ve riski minimize ediliyor.
Egzersizler Kişiye Özel Olmalı
Tedavinin rastgele veya bilinçsizce yapılmaması gerektiği uyarısında bulunan Prof. Dr. Yılmaz, "Vestibüler rehabilitasyon, KBB uzmanının değerlendirmesi doğrultusunda, bu alanda uzman odyologlar tarafından planlanmalı ve uygulanmalıdır" ifadelerini kullandı. Haftada 1-2 seans olarak planlanan süreçte klinik seansların yanı sıra verilen ev egzersizlerinin de düzenli yapılmasının başarıyı doğrudan etkilediğini belirtti.