Türkiye'de çevre kirliliğini önlemek ve geri dönüşümü teşvik etmek amacıyla hayata geçirilen Depozito Yönetim Sistemi (DOA), hem vatandaşlar hem de sokak ekonomisi üzerinde büyük bir etki yarattı. Pet şişe başına verilen 1 TL teşvik ödemesi, vatandaşları plastik atıkları doğrudan makinelere yönlendirirken, yıllardır sokaklardan topladıkları atıklarla geçimini sağlayan geri dönüşüm işçileri için süreç zorlaştı.
"Günlük Kazancımız 1000 TL'den 600 TL'ye Düştü"
Yeni sistemle birlikte pet şişe bulmanın neredeyse imkansız hale geldiğini belirten toplayıcılar, kazançlarında ciddi düşüş yaşıyor. Yıllardır bu işi yapan Sefer, yaşadıkları değişimi şu sözlerle özetledi:
"Uygulama işlerimizi çok etkiledi. Eskiden bir konteynerden onlarca şişe çıkarken, şimdi bulmak imkansız. Günlük 1000 TL olan kazancımız 600 TL'ye geriledi. Bizim de bu sistemde bir yerimizin olmasını istiyoruz."
1 Saatlik İş, 5 Güne Çıktı
Sokak toplayıcısı Hasan, iş yüklerindeki değişimi çarpıcı bir örnekle açıkladı: "Normalde 1 saatte bir el arabası dolusu pet şişe topluyorduk. Şimdi 5 gün boyunca sokakları gezmemize rağmen o miktara ulaşamıyoruz. Vatandaşlar haklı olarak teşvik için makinelere yöneliyor ancak bu durum bizi alternatif arayışlara itti."
Yeni Strateji: Karton ve Naylon Dönemi
Pet şişe arzının azalmasıyla birlikte geri dönüşüm işçileri, rotalarını tamamen karton, naylon ve diğer kağıt türevi atıklara çevirdi. Sokaklardaki plastik miktarının minimuma inmesi, toplayıcıları hayatta kalmak için daha zorlu ve düşük getirili alanlarda mesai harcamaya zorluyor. Sokak toplayıcıları, bu yeni dönemde geri dönüşüm zincirindeki yerlerini koruyabilmek için yetkililerden destek bekliyor.