Türkiye, boğazlardan geçen tanker sayısındaki aşırı yükselme karşısında, 1936 tarihli Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin kendisine sağladığı altın frank (yüksek geçiş ücreti) hakkını kullanmayı tartışmaya açtı. Türkiye bu yöntemi kullanırsa, tankerle petrol taşımak aşırı maliyetli hale gelecek. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, dün 2010 yılı enerji görünümünü değerlendirdiği toplantıda çok önemli bir gelişmeyi ilk kez açıkladı.
Yıldız, Türkiye’nin Montrö’nün tanker geçişi ile ilgili yükümlülüklerini sonuna kadar yerine getirdiğini ve geçmek isteyen her türlü uluslararası tankerin geçişine izin verildiğini anlatırken, gelinen noktanın ise tedirginlik verici nitelikte olduğunu söyledi.
150 milyon ton petrol
Şu anda Boğazlardan yılda 150 milyon ton petrol geçtiğini ve 150 milyon dolar gelir elde edildiğini anlatan Yıldız, günde ortalama 18 büyük tanker geçişi olan boğazlarda kaza tehlikesi ile karşı karşıya kalmayı istemediklerini belirtti. Montrö’nün bir yandan serbest geçişi düzenlediğini, bir yandan da “altın frank” yani “yüksek geçiş ücreti” maddesiyle Türkiye’ye bugünkünün çok üzerinde bir geçiş ücreti belirleme hakkı verdiğini anlatan Yıldız, bunun kullanılmasını ve bu rakama başvurulmasını temenni etmediklerini, ancak zorda kaldıkları takdirde bunu gündeme getirebileceklerini söyledi.
Boru hattı seçeneği
Boğazlardan geçişte ücretlerin artırılmasının Türkiye’yi rahatlatacağına, ancak taşımacılık ve üretim yapan bazı firmaların maliyetlerini artıracağına dikkati çeken Yıldız, şunları söyledi: “Biz öyle bir optimum nokta bulmalıyız ki hem tarihi hem doğal güzellikleriyle İstanbul riske edilmemeli.” Gittikçe artan petrol arama faaliyetleriyle birlikte geçişlerin de arttığına işaret eden Yıldız, Samsun- Ceyhan projesinin de sorunu azaltmak için stratejik bir öneme sahip olduğunu vurguladı.
Yakın vadede zam yok
Enerji Bakanı Taner Yıldız, yakın vadede doğalgaz ve elektrikle alakalı bir zam görünmediğini hesap ettiklerini bildirdi.