Türkiye ekonomi piyasalarında ve üretim çarklarında son yılların en dikkat çekici dönüşümlerinden biri yaşanıyor. Fabrikalarda, inşaat şantiyelerinde, tarlalarda ve hizmet sektöründe çalıştıracak işçi bulmak her geçen gün daha da zorlaşıyor. Kalkınma Odaklı Stratejik Araştırmalar Merkezi (KOSAM) tarafından hazırlanan son rapor, piyasadaki bu tıkanıklığı açacak son derece kritik bir hamleyi gündeme taşıdı: Orta Asya ve Kafkasya’dan 1 milyon Türk soylu iş gücünün Türkiye’ye kazandırılması.
Suriyelilerin Dönüşü Sektörlerde Boşluk Yarattı
Suriye'de yaşanan yönetim değişikliğinin ardından kendi topraklarına dönen sığınmacı sayısı hızla artıyor. Son 1.5 yılda 1 milyon 390 binden fazla Suriyelinin ülkesine geri dönmesiyle, özellikle emek-yoğun çalışan tekstil, imalat, inşaat ve tarım sektörlerinde ciddi bir ara eleman açığı baş gösterdi. Geçici sığınmacıların kalıcı bir çözüm olamayacağını gören Türkiye, oluşan bu iş gücü boşluğunu tarihsel ve kültürel bağlarının güçlü olduğu coğrafyalardan karşılamaya hazırlanıyor.
"İş Çok Ama Çalışacak Adam Yok" Çelişkisi
Ülkemizde bir yanda iş arayan gençler ve 4 milyona yakın "ev genci" bulunurken, diğer yanda işverenlerin kapı kapı eleman araması büyük bir çelişki oluşturuyor. Yapılan araştırmalara göre gaz altı kaynakçısı, dikişçi, inşaat ustası ve tır şoförü gibi mesleklerde eleman bulma zorluğu yüzde 80'lere yaklaşmış durumda. Gençlerin ağır işlerde çalışmak istememesi ve Türkiye nüfusunun hızla yaşlanması, dışarıdan planlı ve nitelikli işçi alımını bir tercih değil zorunluluk haline getiriyor.
Neden Orta Asya ve Türk Cumhuriyetleri?
Daha önce ağırlıklı olarak Rusya’ya gitmeyi tercih eden Özbekistan, Kırgızistan, Kazakistan, Türkmenistan ve Azerbaycanlı işçiler; Rusya-Ukrayna savaşı, ekonomik yaptırımlar ve Ruble’deki değer kaybı nedeniyle rotalarını Türkiye’ye çevirdi. Bu durum Türkiye için büyük bir fırsat kapısı aralıyor. Toplumsal uyum sorunu yaratabilecek gruplar yerine; bizimle aynı dili konuşan, aynı kültürü ve tarihi paylaşan soydaşlarımızın piyasaya dahil edilmesi hem toplumsal huzuru koruyacak hem de üretimin aksamasını engelleyecek.
Almanya Modeli "Soydaş Kart" Yolda!
Hazırlanan stratejik plana göre, Almanya’nın uyguladığı Mavi Kart sistemine benzer puanlama esaslı bir vize modeli hayata geçirilecek. Yaşına, mesleki becerisine ve dil seviyesine göre değerlendirilen Türk soylu işçilere 1 ila 3 yıllık çalışma ve ikamet izni verilecek. Ayrıca aracı dolandırıcı ajansların önüne geçilmesi için İŞKUR ve Türk Devletleri Teşkilatı iş birliğiyle dijital iş havuzları kurulacak. Türkiye'de 5 yıl boyunca aralıksız ve kayıtlı çalışarak ekonomimize değer katan soydaş işçilere vatandaşlık hakkı verilerek uzun vadeli bir istihdam güvencesi sağlanacak.