Çelik Çelikyaman / Tercüman
Ya 657'yi değiştirin ya da bizi
Türk Polisi 657 sayılı Memur Yasası'na bağlı, ama hakları bu yasanın yanından bile geçmiyor. Çalışma şartları ağır, süresi uzun. Bazen iki gün dinlemeden çalıştıkları oluyor. Buna karşılık tek kuruş fazla mesai almıyorlar
Devlet memurlarının, mesai saatleri, fazla mesai kuralları, yıllık izin hakları gibi özlük hakları 657 sayısı Memur Yasası'na göre belirleniyor. Bunun tek istisnası ise Türk Polisi. memurlar günde 8 saat çalışırken, polislerin zaman kavramı yok. Bazen iki gün uyumadan mesai yapıyorlar fakat tek kuruş fazla mesai ücreti alamadıkları gibi fazla çalışmaktan dolayı aşırı yıpranıyorlar. Bu da, sonuçta bir insan olan polisi fazla gergin yapıyor ve en küçük bir ters hareketinde basında yerden yere vuruluyor. Bir polis memuru şunları anlatıyor: “İstisnasız her gazete ve televizyondan habercilerin sadece bir gün bizimle polis gibi çalışmalarını istiyorum. Bakalım o zaman bir daha böyle vicdansız olabilecekler mi? İddia ediyorum. İkinci gün kesinlikle bizimle çalışmayacaklardır. Davulun sesi uzaktan hoş gelirmiş. Padişahın biri ağaçtan düşmüş. Hemen görevliler, 'Padişahım ilaç verelim' demişler. Buna cevabı, 'Bana damdan düşen birini getirin' olmuş. Bizimkisi de öyle. Yaşamayan sıkıntılarımızı bilmiyor”
Zor ve yıpratıcı
Komiser Yardımcısı Musa Zabun'un hazırladığı 'Polis ve İntihar” adlı çalışmada da fazla mesai tehlikesine dikkat çekiliyor. Araştırmada, 'Genelde büyük şehirler çok çeşitli insan grupları, örgütler ve topluluklar boy gösterdiğinden karmaşık bir yapı arz etmekte ve kontrol açısından zor şartlar doğmaktadır. 500 bin nüfuslu bir il ile 10 milyon kişinin yaşadığı İstanbul'un kontrolünün sağlanması açısından çok büyük farklar vardır. Polis kendisine tevdi edilen güvenlik görevini ifa edebilmek için büyük şehirlerde küçük illerde olduğundan çok daha fazla çalışmak zorunda kalmakta, fazla mesai gibi düzenlemelerle daha fazla karşı karşıya kalmaktadır” deniliyor. Bunun da polis üzerinde yoğun bir baskı ve stres ortamına neden olarak aşırı derecede sinirli ve gergin bir hale gelmelerine neden olduğunun vurgulandığı araştırmada, vatandaşların da büyük şehirlerdeki polislerin daha sert ve sinirli bir yapıda olduğunu söylediği ifade ediliyor.
Bu önerilere dikkat!
Bu sorunların toplamının Polisleri intihara kadar götürebildiğini belirtildiği aynı araştırmada çözüm önerilerine de yer veriliyor: 'İlgili birimlerin intihar olaylarına ilişkin çözüm önerileri incelendiğinde, gerçekten konuya güzel yaklaşımlarda bulunulduğu, çözüm önerilerinin üzerinde ana hatlarıyla durulduğu görülmektedir. Belirtilen öneriler üzerinde yetkili makamlarca ciddi şekilde durularak, bundan sonraki uygulamalarda dikkate alınması, teşkilatımızın geleceği ve polislerimizin sorunlarının çözümleri açısından fayda sağlayacaktır. Bir meslekle ilgili sorunları ve çözümleri, o mesleğin içerisinde bulunan kişiler daha iyi bilirler. Bu her meslekte böyledir. Bu yüzden buradaki önerilerin doğruluğu daha çok yaşanmış ve tecrübelerle görülmüş öneriler olduğundan dikkate alınmasında bir çok fayda vardır.”
Avrupa Birliği gözlerinde tütüyor
POLİSLER 657 sayılı Memur Yasası'nın kendilerine uygulanmayışından çok şikayetçiler. Bir Polis memuru bu sıkıntılarını şöyle anlatıyor: “Bizde fazla mesai diye bir kavram yok. Yeri geldiği zaman HİÇ uyumadan çalışıyoruz. Ertesi gün dinlenme veriliyor ama yaptığımız fazla mesailerin maddi karşılığı verilmiyor. Oysa yasaya göre bu verilmek zorunda. Bizler bu mesleğe gönül veren, Türk insanının canını ve malıın korumaya yemin etmiş insanlarız. Bu noktadan sonra istifa etsem ne iş yapabilirim ki” Aslında Türk Polisi alamadıkları haklar düşünüldüğü zaman AB'ye girmeyi herkesten fazla isiyor. Emekliliğine sayılı günler kalan bir polis memuru bunun nedenin şöyle açıklıyor: “657 sayılı yasanın bize verdiği haklar maalesef uygulanmıyor. Ama AB'ye girersek, mecburen çalışma şartlarımız iyileştirilicek. Bize makine, buyonik insan muamelesi değil, insan muamelesi yapılacak. Gücümüz kadar kadar yük taşıyacağız. Özlük ve sosyal haklarımız verilecek. GĞünde 8 saat çalışacağız” Bir başka memur ise yıllık izinlerle ilgili derdini şöyle anlatıyor: “Yıl boyunca çalıştık ve haklı olarak dinlenmek istiyoruz. Fakat yıllık izin yapabilmemiz tamamen amirimizin iznine bağlı. Yani iki dudağının arasında. Olmaz derse olmuyor”
Şartlar nasıl olacak?
AB polis kriterlerine göre polis, ihtiyacı kadar maaş alabilecek, sosyal ve sağlık imkanlarına kavuşmak ve güvenliği sağlamak için kendisini temsil eden kuruluş kurma ve bu kurulaşlarda görev alma hakkında sahip olacak. AB polis kriterleri, şu an Türkiye'de polislere yönelik uygulamalardan çok farklı düzenlemeleri kapsıyor. Yaklaşık 30 maddeden oluşan AB polis kriterleri şöyle:
Polis diğer vatandaşların sahip olduğu aynı medeni ve siyasi haklara sahip olmalı. Bu haklara getirilecek sınırlamalar, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne uygun yapılmalıdır.
Polis, her türlü sosyal ve ekonomik haklardan mümkün olduğu kadar yararlanmalıdır.
Polise verilen disiplin cezaları, bağımsız bir kuruluş ve mahkemece gözden geçirilmelidir.
Polis yabancı düşmanlığı ve ırkçılıkla mücadele için gerekli olan ihtiyaçları karşılamalı.
Polis, herkesin yaşama hakkına saygılı olmalıdır. Hiçbir şart altında işkence, insanlık dışı, onur kırıcı muamele ve cezalandırma yapmaya ön ayak olmamalı, tolore etmemelidir.
Polis meşru durumlarda, kesin ve amacı elde etmek için gerekli kadar kuvvet kullanmalıdır.
Usulüne uygun emirleri yerine getirmeli, yasadışı emirleri yerine getirmekten kaçınmalıdır.
Polis, görevini dürüst bir şekilde yerine getirmeli, özellikle kimseye ayrım yapmamalıdır.
Polis görevini yerine getirirken, düşünce ve ifade özgürlüğü, vicdan, din ve inanç özgürlüklerine, mülkiyet hakkı gibi herkesin sahip olduğu özgürlüklere saygı göstermelidir.
Polis kurum içerisinde her türlü bozulmaya karşı tavır içinde olmalıdır. Bu tür bozulmayı anında üst amirlerine bildirmelidir.
Polis, suçluluğu mahkeme tarafından kanıtlanıncaya kadar herkesin masum olduğunu unutmamalıdır.
Müdahale ederken kimliğini açıklamalıdır.
Polis sorgulamalarda adil bir sorgulama yapmalı, sorgulamaların kaydını tutmalıdır.
Polis soruşturmalarda gerekli olduğu durumlarda, gerekli açıklamaları yapmalıdır.
Gözaltında tutulan herkes için kayıt tutulmalıdır. Polis özgürlüğünü kısıtladığı kişilere, özgürlüğünün neden kısıtlandığını ve yöneltilen suçlamaların neler olduğunu bildirmelidir.
Gözaltındakilerin güvenlik, sağlık, temizlik ve beslenme gibi ihtiyaçlarını temin etmelidir.
Sorgu odaları uygun ortamlarda olmalı, aydınlatma, havalandırma ve dinlenme için uygun yerler ve eşyalar olmalıdır.
Özgürlükleri kısıtlanan kişiler, bu durumlarını kendi yakınlarına bildirmelidirler.
Hukuki yardım alma, doktor tarafından muayene edilmeleri sağlanmalıdır.