Pakistan ile Afganistan arasında aylardır tırmanan sınır gerilimi, karşılıklı hava saldırıları ve “açık savaş” ilanıyla yeni bir aşamaya geçti. İslamabad yönetimi Afganistan’ın başkenti Kabil dahil bazı kentleri hedef alırken, Pakistan Savunma Bakanlığı “Artık aramızda açık savaş var” açıklamasında bulundu.
Çatışmaların merkezinde Durand Hattı, Pakistan’ın Afganistan’ı Pakistan Talibanı (TTP) üyelerine barınma sağlamakla suçlaması ve karşılıklı sınır ötesi operasyonlar yer alıyor.
Son çatışmalar nasıl başladı?
Perşembe akşamı Taliban yönetimi, Durand Hattı boyunca Pakistan hedeflerine yönelik saldırı başlattı. Afganistan, bu operasyonun 22 Şubat’ta Pakistan’ın Afgan sınır bölgelerine düzenlediğini ve aralarında kadın ile çocukların da bulunduğu en az 18 kişinin hayatını kaybettiği hava saldırılarına yanıt olduğunu açıkladı.
Taliban sözcüsü Zabihullah Mücahid, Pakistan askeri üslerine karşı “geniş çaplı taarruz operasyonları” başlatıldığını duyurdu. Afgan savunma makamları, operasyonların altı sınır vilayetinde yaklaşık dört saat sürdüğünü bildirdi.
Pakistan’dan “Operation Ghazab Lil Haq” hamlesi
Afganistan’ın sınır ötesi saldırılarının ardından Pakistan Hava Kuvvetleri, “Operation Ghazab Lil Haq” adı verilen hava harekâtını başlattı. Pakistan devlet televizyonu, Taliban’a ait askeri tesislerin hedef alındığını aktardı.
Pakistan Cumhurbaşkanı Asıf Ali Zerdari, ülkenin toprak bütünlüğünden taviz vermeyeceğini belirterek, “Barışımızı zayıflık sananlar güçlü bir karşılık görecek” dedi.
Gerilimin arka planında ne var?
İki ülke arasındaki şiddet, ekim ayında onlarca asker, sivil ve militanın hayatını kaybettiği çatışmaların ardından derinleşti. Katar arabuluculuğunda sağlanan ateşkes büyük ölçüde korunmuş olsa da sınır hattında zaman zaman karşılıklı ateş açılmaya devam etti.
Kasım ayında yapılan barış görüşmeleri kalıcı bir anlaşma sağlayamadı.
Krizin merkezinde ise güvenlik sorunu bulunuyor. Pakistan, Afganistan’ı 2007’de ortaya çıkan ve Pakistan Talibanı (TTP) olarak bilinen silahlı gruba ev sahipliği yapmakla suçluyor. İslamabad’a göre TTP, 2025 yılı boyunca Pakistan genelinde binden fazla şiddet eylemi gerçekleştirdi.
Afgan Taliban yönetimi ise TTP’ye barınma sağladığı iddialarını reddediyor. Ancak iki yapı arasında ideolojik ve sosyal bağlar bulunduğu yönündeki değerlendirmeler gerilimi artırıyor.
Orduların kapasitesi ne durumda?
Uluslararası ajansların aktardığı verilere göre Pakistan, askeri kapasite bakımından Afganistan’a kıyasla belirgin üstünlüğe sahip.
Pakistan’ın yaklaşık 660 bin aktif askeri personeli bulunuyor. Bunun 560 bini kara kuvvetlerinde, 70 bini hava kuvvetlerinde, 30 bini ise deniz kuvvetlerinde görev yapıyor.
Afgan Taliban güçlerinin aktif personel sayısının yaklaşık 172 bin olduğu belirtiliyor. Yönetim, bu sayıyı 200 bine çıkarma planı olduğunu duyurdu.
Zırhlı araç ve topçu gücü
Pakistan’ın 6 binden fazla zırhlı savaş aracı ve 4 bin 600’ün üzerinde topçu sistemi bulunuyor.
Afgan güçlerinin Sovyet döneminden kalma ana muharebe tankları ve zırhlı personel taşıyıcılarına sahip olduğu bilinse de kesin sayılar açıklanmıyor. Topçu kapasitesine ilişkin veriler de net değil.
Hava gücü ve nükleer kapasite
Pakistan’ın 465 savaş uçağı ile çok rollü, taarruz ve nakliye görevli 260’tan fazla helikopteri bulunuyor.
Afganistan’ın ise savaş uçağı olmadığı, en az altı eski model uçak ve 23 helikoptere sahip olduğu ifade ediliyor. Ancak bu araçların ne kadarının aktif olduğu bilinmiyor.
Pakistan’ın yaklaşık 170 nükleer başlığa sahip olduğu tahmin ediliyor. Afganistan’ın ise nükleer silahı bulunmuyor.
Bölgesel risk artıyor
Uzmanlar, iki komşu ülke arasındaki çatışmaların uzun süreli bir savaşa dönüşmesi halinde Güney Asya’daki istikrarın ciddi şekilde etkilenebileceğine dikkat çekiyor. Özellikle nükleer kapasiteye sahip bir ülkenin doğrudan savaş ilan etmesi, uluslararası toplumun krizi yakından izlemesine neden oluyor.
Taraflar arasında diplomatik temasların yeniden başlatılıp başlatılmayacağı ve gerilimin hangi noktaya evrileceği ise belirsizliğini koruyor.