Şehirlerarası otobüs yolculuklarının geleneksel ikramları yüksek maliyetler nedeniyle tarihe karışıyor. Bir dönem dondurmaya kadar uzanan ikram seçenekleri, bugün birçok firmada çay, kahve ve meşrubatla sınırlı hale geldi.
Özellikle son bir yılda çok sayıda firma kek ve bisküvi dağıtımını kaldırırken, yolculuk sırasında yolculara sunulan ikramların da giderek azalması dikkat çekiyor.
Akaryakıt fiyatlarının yanı sıra otoyol, köprü ve terminal giriş ücretlerindeki artış, otobüs firmalarının giderlerini önemli ölçüde artırıyor. Sektör temsilcileri, artan maliyetlerin bilet fiyatlarına tam olarak yansıtılamaması nedeniyle tasarrufun ikramlardan başladığını belirtiyor.
“Otobüsçüler can çekişiyor”
Kars Otobüsçüler ve İşletmeciler Derneği Başkanı Mustafa Kıransal, sektördeki maliyet baskısının geldiği noktaya dikkat çekti.
Kars-İstanbul arasındaki yaklaşık 1.500 kilometrelik güzergâhta bilet fiyatlarının maliyetleri karşılamakta zorlandığını belirten Kıransal, otobüsçülerin ikram konusunda da kısıtlamaya gitmek zorunda kaldığını ifade etti.
Kıransal, “Otobüsçüler can çekişiyor, otobüsçülerde can kalmadı” diyerek sektörün yaşadığı sıkıntıyı dile getirdi.
Kıransal, mazotun litre fiyatının 80 liraya ulaştığını, Kars'tan İstanbul'a yapılan seferlerde yalnızca köprü ve otoyol giderlerinin 5-6 bin lirayı bulabildiğini söyledi.
Bir lastik 30 bin, motor 600 bin lira
Otobüs işletmecilerinin karşı karşıya olduğu giderlerin yalnızca akaryakıt ve geçiş ücretleriyle sınırlı olmadığına dikkat çeken Kıransal, araç bakım ve onarım maliyetlerinin de ciddi seviyelere yükseldiğini belirtti.
Bir otobüs lastiğinin yaklaşık 30 bin liraya, motor bakım ve onarımının ise 600 bin liraya kadar çıkabildiğini aktaran Kıransal, nitelikli usta bulmanın da başlı başına bir maliyet haline geldiğini ifade etti.
Kıransal, tüm bu giderlere rağmen firmaların yolculara az da olsa ikram sunmaya devam ettiğini belirtti.
Bilet uygulamalarındaki komisyon yükü de arttı
Sektör temsilcilerinin dikkat çektiği bir diğer konu ise internet üzerinden bilet satışlarında alınan komisyonlar oldu.
Türkiye Otobüs İşletmecileri Federasyonu (TOFED) Malatya Şube Başkanı ve Malatya Şehirlerarası Otobüs İşletmecileri Derneği Başkanı Eyüp Fatih Bay, otobüslerin birçok seferde düşük dolulukla çalıştığını belirterek, firmaların artan giderler karşısında zorlandığını söyledi.
Bay, seyahat uygulamalarının bilet satışlarından yüzde 13'e varan komisyon aldığını ifade ederek, bu durumun otobüs işletmecilerinin üzerindeki yükü daha da artırdığını savundu.
“Otobüslerde parayla ikram dönemi başlayacak”
Artan maliyetler nedeniyle ikramların azaltılmasını kaçınılmaz olarak değerlendiren Bay, önümüzdeki dönemde otobüslerde ücretli ikram döneminin başlayabileceği uyarısında bulundu.
Uçaklarda su başta olmak üzere birçok ürünün ücret karşılığında sunulabildiğini hatırlatan Bay, benzer bir uygulamanın şehirlerarası otobüslerde de görülmesinin şaşırtıcı olmayacağını belirtti.
Bay, “Otobüslerde suyu parayla satarlarsa kimse şaşırmasın” sözleriyle sektördeki maliyet baskısının boyutuna dikkat çekti.
Yolculuk alışkanlıklarını değiştirecek gelişme
Şehirlerarası otobüslerde ücretsiz ikramların azalması, özellikle uzun mesafeli yolculuklarda yolcuların deneyimini de değiştirecek gibi görünüyor.
Bir zamanlar otobüs yolculuklarının vazgeçilmezleri arasında yer alan kek, bisküvi, dondurma ve çeşitli yiyeceklerin yerini giderek yalnızca sıcak ve soğuk içeceklerin alması, sektörün geçirdiği dönüşümü gözler önüne seriyor.