Fehmi Koru / Yeni Şafak
Hikâyeci ve emekli gazeteci Orhan Duru vefat etti. Allah rahmet eylesin. Ölenlerin ardından başyazı sütununu ayırma âdeti yoktur bizde; gazeteyle ilgisi olmayan eski bir meslektaşın umabileceği en büyük kolaylık 'vefat ilânı'nı ucuza yayımlatmaktır. Orhan Duru şanslıymış; Hürriyet başyazarı 'Ardından' başlığını taşıyan bir yazıyı ona ayırdı.
Neden acaba?
Orhan Duru mesleğe 'Öncü' gazetesinde başlamış... O gazetenin istihbarat şefiydi Oktay Ekşi... Neredeyse elli yıl öncesine dayanan bir dostluk... "Gözüm yaşardı" dersem lütfen mübalağa saymayınız...
27 Mayıs darbesini yapan askerlerin basın-yayın hayatını yeniden dizayn etme niyetini dışa vurarak "Bâbıâli'den geçeceğiz" dedikleri bilinir de, Bâbıâli'den geçtikleri gizlenir. 27 Mayısçılar, Türk basınına, bugüne kadar etkisini sürdüren bir kadro hediye etmişlerdir. Öncü gazetesi aracılığıyla...
Geçenlerde bir vesileyle Yalçın Bayer'in sütunundan buraya aktarmıştım: Cumhuriyet gazetesinin eski yayın yönetmenlerinden Oktay Kurtböke de Öncü kökenliydi. Vefatının sekizinci yıldönümünde Elmadağ Meyhanesi'nde toplanan arkadaşları kendisini andılar. Geceye katılan Öcal Uluç hepsine Öncü günlerini hatırlattı.
Okuyalım: "1960 ihtilalinden sonra yeni bir anlayışla çıkan, ihtilal komitesine yakın Öncü gazetesinin gerideki sahibinin, babalarının arkadaşı, 'ihtilalin kudretli albayı' Alpaslan Türkeş olduğunu, sermayedarının da Yapı Kredi'nin ortaklarından Kazım Taşkent olduğunu (..) anlattı."
Neymiş? 'Öncü' Türkeş tarafından çıkartılmış...
Kurucusu Alpaslan Türkeş'in gazete içindeki vekili eski silâh arkadaşı İsmail Tansu'nun kardeşi Ziya Tansu'ydu. 'Aslında Hiç Kimse Uyumuyordu' başlıklı anılarından, ordu içinde NATO kapsamında kurulmuş 'Özel Harp' kadrosunun ilklerinden ve Kıbrıs'taki Türk Mukavemet Teşkilâtı'nın (TMT) kurucularından olduğunu öğrendiğimiz İsmail Tansu da bir yıl sonra ordudan emekliye ayrılıp Öncü'nün idari müdürü olur.
"27 Mayıs'ın felsefesini güçlendirip halka anlatmak amacıyla" darbeden kısa bir süre sonra (26 Ağustos 1960) çıkarılmaya başlanan Öncü gazetesinde toplananlar, ilişkilerini bugüne kadar sürdüren ve sonraki 50 yıl boyunca medyaya egemen hale gelen 'gazeteci'lerdir...
Kimler midir bunlar: Yazı işleri müdürü Altan Öymen, istihbarat şefi Oktay Ekşi... Muhabirler: Nilüfer Yalçın, Mete Akyol, Mustafa Ekmekçi, Yaşar Aysev, Mustafa Özkan, Erdoğan Tokatlı, Örsan Öymen, Hıncal Uluç, Öcal Uluç, Orhan Duru, Oktay Kurtböke...
Şu isimlere bakın hele...
Öncü gazetesinde kendini ispatlamış gazeteciler önce anayasayı hazırlayacak Kurucu Meclis'e üye yapıldı (Altan Öymen ve Oktay Ekşi), sonra da dil öğrensinler diye yurtdışına yollandı. Oktay Ekşi Türkiye'nin Londra Büyükelçiliği'ne 'mahalli kâtip' olarak atandı, Altan Öymen ise Almanya'ya 'basın ataşesi' olarak gönderildi. Her ikisi de 1966 yılında Türkiye'ye döndüler...
Altan Öymen 1977'de CHP'den Meclis'e girdi, Oktay Ekşi de 12 Eylül sonrasında SODEP'ten siyasete atıldı.
Darbelerde gazetecilerin 'içeriden' rol oynadığı unutturulmuştur bizde. Oysa, Öncü kadrosu 27 Mayıs sürecinde bayağı belirleyici oldu. Altan Öymen, Ankara Üniversitesi İletişim Araştırmaları Merkezi adına kendisiyle yapılan ayrıntılı görüşmede Öncü günlerinin önemli bir olayına ışık tutuyor:
"Patronla yaptığımız anlaşmaya göre yayın politikasının ve yayınlanacak yazıların belirlenmesinde son kararı verecek olan kişi gazete yöneticisi olarak bendim. Fakat patron veya müessese müdürü bazı yazılar getirip, 'bunları da neşretsek' diyorlardı. (..) Bunlardan bazıları bizim de kabul edebileceğimiz şeylerdi. (..) MBK içerisinde ikilik çıkmıştı. Bir yanda Türkeş ve arkadaşları, bir yanda diğerleri. (..) Bir yazı, benim kontrolümden geçmeden, patron katından, bir akşam mürettiphaneye verilmiş ve o yazı ertesi gün yayınlanmıştı. Bir 'oldu bitti' yapılmıştı yani.
"Günlerden 12 veya 13 Kasım'dı. Bu bir mesele haline geldi. 'Demek ki müdahale ediliyor bize' diye ben istifa ettim. Benimle birlikte bir kısım arkadaş istifa etti. Ayrıldık gazeteden. Fakat ertesi gün sabah evden çıkarken radyoyu dinledim. Milli Birlik Komitesi'nde (MBK) Türkeş'in 14'ler grubu tasfiye edilmiş, MBK yeniden kurulmuş. (..) Zaten bize de derhal haber gönderdiler: 'Gazeteye gelin' diye. Gittim."
Darbecilerin bölünmesinde belirleyici rol oynamış bizim meslektaşlar...
Daha ne ilginç yönleri var aktaracaklarımın, herhalde acele etmezsiniz... Şimdilik bilmenizi istediğim şu: Türk medyasında köşe başlarını tutanlar 27 Mayıs'ın basını dizayn operasyonu olan Öncü kadrolarıdır...