Murat GÜZEL
Türkiye'nin 1960'lı yıllardan beri içinde bulunduğu enerji krizini çözmek için ihtiyaç duyduğu yatırımlardan birini nükleer santral kurulması oluşturuyor. İktidardaki AK Parti Hükümeti'nin nükleer santral yatırımı konusunda ısrarlı olduğu biliniyor. Nükleer santral kurulması için adı geçen bölgeler arasında projede en uygun yer Konya olarak görünüyor.
Dünyada 50 yıl önce nükleer enerji konusunda çalışmaya başlayan ilk ülkeler arasında bulunmasına rağmen nükleer santral ihaleleri üç kez başarısızlıkla sonuçlanan Türkiye, dördüncü ihalenin yöntem ve takvimini bu yılın birinci çeyreğinde açıklayacak. Enerji çevreleri ve bürokratların uzun süredir üzerinde çalıştığı nükleer santral yatırımları konusunda resmi açıklamayı ise Başbakan Recep Tayyip Erdoğan yapacak.
Konuya Konya'da etkin sivil toplum kuruluşlarının, belediyelerin, KTO ve KSO'nun sahip çıkması bekleniyor. Nükleer santralin Konya'ya kurulması için lobi çalışmalarının şimdiden başlatılması elzem. Çünkü Türkiye'deki bir çok ilin milletvekilleri bu yatırımı kendi bölgelerine çekmek için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nda kıyasıya yarışıyor.
Türkiye Atom Eenerjisi Kurumu tarafından yer tespiti ile ilgili Karadeniz ve Akdeniz bölgeleri ağırlıklı olmak üzere şimdiye dek 8 ilde nükleer santral yatırımı ön etütleri gerçekleştirildi. Konya'yla birlikte Sinop İnceburun, Trakya (Tekirdağ-Edirne), Adana, Ankara çevresindeki bazı illerin adı da fizibilite ve ön tespit çalışmalarında geçiyor. Akkuyu Nükleer Enerji Santrali projesinin yeri olan uluslararası lisanslı Mersin Gülnar mevkii de ön etüt yapılan yerler arasında.
Gazetemiz yazarı Mustafa Azılıoğlu, dünkü yazısında bu konuda bütün Konya idarecilerini uyararak Konya'nın nükleer santral kurulması için en uygun bölgeler arasında başı çektiğini belirtti. Azılıoğlu yazısında Karapınar'ın nükleer santral kurulması için uygun bir arazi yapısına sahip olduğunu ifade etti. Öte yandan depremsellik, güvenlik, çevre, nüfus, su kaynaklarına erişebilirlik gibi 43 kriteri gözeterek yapılan etütler uluslararası gözlemcileri de yakından ilgilendiriyor. Bu kriterlerden en önemlileri olan depremsellik ve çevreye uygunluk bakımından Konya önde geliyor. Çünkü Konya 4. dereceden bir deprem bölgesi ve Konya çevresinde tarıma elverişli olmayan, çöl benzeri araziler fazlasıyla var. ABD'de nükleer santrallerin kıraç bölgelere kurulduğu göz önünde tutulursa Konya'nın, özellikle Karapınar civarının nükleer santral için oldukça uygun olduğu ifade ediliyor.
Nükleer santraller ne zaman kurulmaya başlanacak?
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, Elektrik Üretim Anonim Şirketi (EÜAŞ), Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ), Maden Tetkik Arama Genel Müdürlüğü (MTA) bir yıldır sıkı şekilde bu konu üzerinde çalışıyor. Nükleer santral yatırımlarıyla ilgili teknik anlamda yönetim, koordinasyon ve beyin görevini TAEK görüyor.
TAEK Başkanı Okay Çakıroğlu, ihalenin ne zaman açıklanacağı, nereye kaç santral inşa edileceği konusunda sır vermiyor. Kararın siyasi sorumluluğu açısından konuşacak tek ismin Başbakan Recep Tayyip Erdoğan olduğuna işaret ediyor. Çakıroğlu, ihale ve inşa aşamalarıyla ilgili net bir tarih ve takvim vermekten ısrarla kaçınıyor. Ancak enerji kulislerinde Ocak-Mart 2006 döneminin Türkiye'nin nükleer enerji stratejisi ve nükleer santral yatırımları konusunda yol haritasını açıklayacağı zaman dilimi olarak konuşuluyor. Nükleer santrallerin ortalama 5-6 yılda inşa edilip hizmete alındığı düşünüldüğünde, 2007'de ilk reaktörün temelinin atılması için öngörülen kritik zaman dilimi aşılmak üzere. Başbakanlık çevrelerine göre, ekonomik model, teknik detaylar, nükleer silahsızlanma boyutu ve enerji yatırımı takvimi ile ilgili açıklamayı Erdoğan'ın bizzat kendisi yapacak. Türkiye tek bir santralle yetinmeyecek. Dünyada santral yatırımları açısından küçük ama birden fazla ünitenin birlikte inşa edilebildiği mobil sistemler öne çıkıyor. Bu, Türkiye'nin tercihinde de etkili olacak.
Kurulacak nükleer santralin Konya ekonomisine katkısı ne olacak?
Nükleer santralin Konya ekonomisine en önemli katkısı enerji maliyetlerinin düşmesinde görülecek. Enerji maliyetlerinin azalması Konya'daki sınai ve ticari kuruluşlara yüksek rekabet gücü kazandıracak. Nükleer enerji santralleri ileri teknoloji ürünü tesisler olduğu için ayrıca Konya ekonomisine ileri teknoloji bu santral sayesinde kolayca transfer olacak.
Nükleer enerji üretimine yönelik tesisler güvenlik ve kalite kültürünün Konya'da yerleşmesinde ve gelişmesinde önemli rol oynayacak. Ayrıca, nükleer enerji üretimi için kurulacak tesis, Konya'da nükleer teknoloji alt yapısının gelişmesine katkı sağlayacak. Öte yandan, nükleer santralde üretilecek enerji sayesinde ülke enerji üretim portföyünde böylelikle Konya'nın da söz hakkı olacak. Bunların haricinde sağlık alanında da nükleer tıp merkezlerinin gelişmesine nükleer santral önemli bir katkı sağlayacak.
Nükleer enerjinin tarımsal alanlara zararı var mı?
Nükleer enerjiye dayalı sistemler, fosil kaynaklı enerji üretim sistemlerinin neden olduğu sera gazı emisyonuna neden olmamaktadır. Bu nedenle, global ısınma ve iklim değişikliğine neden olan CO2 emisyonunun azaltılmasında, diğer yenilenebilir kaynakların yanında, önemli bir seçenektir. Ayrıca, azot oksitleri ve sülfür oksitleri salmadığı için asit yağmurlarına neden olmamaktadır. Bu açıdan nükleer enerjinin Konya'da gelişkin tarımsal alanlara herhangi bir zarar vermesi mümkün görünmüyor.