Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya-Karaman Bölgesi Arge ve İnovasyon Stratejisi çalışması yaptı. Konya-Karaman Bölgesi Arge ve İnovasyon Stratejisi çalışmasının amacının Konya Karaman Bölgesi’nde Ar-Ge ve inovasyonun mevcut durumunu eldeki veriler ışığında tespit ederek Ar-Ge ve inovasyon stratejisini ortaya koymaya çalışmak olduğunu belirten MEVKA Genel Sekreteri Ahmet Akman, “Yenilikçi faaliyetlerin sonucu olarak değerlendirilebilen çıktıların genel olarak bilimsel ve yaratıcı çıktılar kapsamındaki patentler, faydalı modeller, markalar, bilimsel yayınlar vb. şeklinde sınıflandırıldığı söylenebilmektedir” dedi.
GENİŞ KAPSAMLI ÇALIŞMA
Çalışmayla ilgili MEVKA’dan yapılan açıklamada şu bilgilere yer verildi: “İnovasyon, firmalar, bölgeler ve ülkeler arasındaki performans farklılıklarının açıklanmasında güçlü bir açıklayıcı faktördür. İnovasyonda lider olan ülkeler ve bölgeler, daha yüksek bir verimlilik ve gelir düzeyine sahip olmaktadırlar. Dolayısıyla lider rakiplerini yakalama umudu içerisindeki ülke ve bölgeler, bu amaçla kendi inovasyon faaliyetlerini artırma zorunluluğuyla yüzleşmektedirler. Yenilik/inovasyon yaparak rekabet seviyelerini lehlerine çeviren ülke ve bölgelerin yaptıkları ise özetle, farklı bir ürün, hizmet veya farklı bir süreci ortaya koymaları ve bunu ticarileştirebilmeleridir. Bölgelerin gelişmelerini sağlamayı amaçlayan politikaların yerini giderek bölgesel kaynakların az sayıda öncelik alanına yoğunlaşmasını sağlayarak bölgelerin inovasyon yeteneklerinin artırılmasını hedefleyen ve sağlayan politika yaklaşımlarına bıraktığı görülmektedir.
AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ DAHA ÇOK BÜYÜK ÖLÇEKLİ İŞLETMELERDE
Bu çalışmanın Konya Karaman Bölgesi’nin Ar-Ge desteklerinden yararlanma oranları, marka, patent, faydalı model ve endüstriyel tasarım konularından başvuru ve tescil açısından performansı incelendiğinde, hem Konya hem de Karaman merkezde yoğunlaştığı görülen Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinin daha çok büyük ölçekli işletmeler tarafından gerçekleştirildiği ve tüm bileşenler açısından Konya’nın Karaman’a göre daha iyi bir konumda olduğu söylenebilmektedir. TÜBİTAK-TEYDEB Destek Programları kapsamında önerilen proje başvurularının illere göre dağılımı da 1995-2009 yılları arasında birikimli olarak incelendiğinde Konya yüzde 2,8 ile 7. sırada yer alırken 2009-2012 yılları arasında yerini daha da üst noktaya taşıyarak yüzde 3,3 ile 6. sıraya yükselmiştir.
SON 11 YILDA KONYA’DAN 25 BİN 150 SINAÎ MÜLKİYET BAŞVURUSU YAPILDI
Konya ülkedeki diğer benzer endüstriyel büyüme odağı niteliğindeki kentler ile karşılaştırıldığında TEYDEP desteklerinden faydalanma açısından görece daha iyi bir konumdadır. Nitekim TEYDEB programları kapsamında Konya’daki firmalar tarafından alınan hibe miktarı 1995-2012 yılları itibarı ile birikimli olarak incelendiğinde ilin yüzde 2,2 ile 8. sırada yer aldığı görülmektedir. Son 11 yılda Konya’dan Türk Patent Enstitüsüne 25 bin 150 sınaî mülkiyet başvurusu yapılmıştır. Konya 2012 yılı marka başvurularında 81 il arasında 7. sırada iken, tescillenen 1553 marka ile 5. sırada yer almıştır. Yine 2012 yılı itibarı ile patent başvurusunda 6. sırada iken tescillenen 28 patentle 7. sıradadır. Konya faydalı model başvurusunda 5. sırada, tescillenmiş 105 faydalı modelle yine 5. sırada yer almıştır. Endüstriyel tasarım başvurusunda 7. sırada, tescili yapılan 685 endüstriyel tasarım ile de 8. sırada yer almıştır. Son 11 yılda Karaman’dan Türk Patent Enstitüsüne toplam 2725 sınai mülkiyet başvurusu yapılmıştır. Karaman 2012 yılında marka başvurularında 81 il arasında 33. sıraya yer almıştır. 2012 yılı tescillenen 139 marka ile 33. Sıradadır. Faydalı model başvurusunda 31. sırada, tescillenmiş 3 faydalı modelle 25. sırada yer almıştır. Endüstriyel tasarım başvurusunda 23. sırada, tescili yapılan 89 endüstriyel tasarım ile yine 25. sırada yer almıştır. Aynı dönemde Karaman patent başvurusu sıralamasında 4 adet başvuru ile 30. sırada bulunmasına rağmen hiç patent tesciline sahip değildir. Türkiye’deki tescilli markaların yüzde 3,2’si, tescilli patentlerin ise yüzde 2,7’si, faydalı model tescilinin yüzde 0,48’i ve endüstriyel tasarım tescilinin ise yüzde 1,9’u Konya Karaman Bölgesi’ne aittir.
5 PROJEDEN BİRİ DESTEKLENMİŞTİR
Kobilerin yanı sıra inovasyonun bir diğer önemli ayağını da üniversitelerin oluşturduğu bilinmektedir. Bu açıdan değerlendirildiğinde; ODTÜ ve Bilkent gibi üniversitelerde her 2 proje başvurusundan birisi desteklenirken Konya Karaman Bölgesi’nde bu rakam ortalama 5 projeden birinin desteklendiği şeklindedir. 2003 yılı itibarı ile Konya’da tek üniversite konumunda olan Selçuk Üniversitesi’nin önerilen Ar-Ge proje sayısı 7, desteklenen proje sayısı ise 6’dır. Aynı yıl 228,2 TL (x1000) olan destek miktarı 2012 yılı itibarı ile 3414,6 (x1000) olmuş ve yaklaşık 15 kat artmıştır. Bölgede bulunan diğer üniversitelerin henüz kurulmuş olması nedeniyle yıllar itibarı ile karşılaştırma yapmanın çok sağlıklı olmadığı kanaatine varıldığından bir değerlendirme yapılmamıştır. Fakat Selçuk Üniversitesi’nin 2012 yılı itibarı ile ilk onda yer alan üniversitelerin yakaladığı başarıyı nispeten yakalamış olması bölge adına olumlu bir durum olarak değerlendirilmiştir.
AR-GE KONUSUNDA BİLİNÇ EKSİKLİĞİ YAŞANIYOR
Konya Karaman Bölgesi’ndeki işletmelerin Ar-Ge tanımı konusunda bir bilinç eksililiği yaşamaları, Ar-Ge ve yeniliğin yalnızca yeni bir ürünün “icadı” şeklindeki bir algıya sahip olmaları, Ar-Ge ve yeniliğin katma değer açısından kendilerine uzun vadede sağlayacağı geri dönüşün yeterince farkında olmamaları ve bölgede Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinin daha çok sınırlı sayıdaki büyük işlemelerde gerçekleşiyor olması, işbirliklerin yetersiz olması gibi sorunlar bölgenin iktisadi anlamda ulusal ve küresel rekabet edebilirliğini de olumsuz yönde etkilemektedir. Konya Karaman Bölgesi’nin inovasyon anlamında olumlu yönleri arasında; bölgesel ölçekte artan girişimcilik ve bölge dışına çalışma veya eğitim amaçlı çıkanların oranının bir hayli fazla olmasına rağmen bölgenin mevcut genç nüfus potansiyeli, bölgenin farklı gelişme alternatiflerine sahip olması, Ar-Ge, yenilikçilik konusuna artan ilgi ve girişimcilik kültürünün diğer bölgelere nazaran yüksek olması sayılabilirken, olumsuz yönlerden bazıları ise; yenilikçilik kapsamında kamu‐sivil toplum ve özel sektör işbirliğinin istenilen düzeyde olmaması, Ar-Ge departmanlarında çalışacak beşeri ve sosyal sermaye yetersizliği, düşük işgücü verimliliği, yenilikçi teknoloji geliştirme ve kullanmada yetersizlik ve araştırmacıların Ar-Ge ve yenilik konusunda yeterli çalışmalarda bulunmaması, kaynakların verimli ve etkin olarak kullanılmaması olarak sıralanabilir.
AR-GE İÇİN STRATEJİ BELİRLENDİ
Konya Karaman Bölgesi’nde Ar-Ge ve yenilikçilik konusunda olumsuzlukları giderebilmek, bölge ve ülke refahına katkıyı artırabilmek amacıyla yapılan çalışma ile “Bölgedeki Tüm Kurum ve Kuruluşlarda Yenilikçi İş Çözümleri ve Ar-Ge Faaliyetlerin Desteklenmesi, Özellikle Destekleyici Kuruluşlar Aracılığı İle Ar-Ge ve Yenilik Konusunda İşbirliği Mekanizmalarının Geliştirilmesi, Ar-Ge - Yenilik Konusunda Teknik Alt Yapının Kuvvetlendirilmesi, Bölgesel Yenilik Stratejisi’nin Hazırlanması, İşletmelerde Ar-Ge ve Yenilik Faaliyetlerinin Ticarileştirilmesine Yönelik Destek Mekanizmalarının Geliştirilmesi, Yenilikçilik Kültürünün Gelişmesinin Sağlanması ve Fikri ve Sınaî Mülkiyet Hakları Koruma Amaçlı Tedbirlerin Alınması” öncelikleri ve bu önceliklerin stratejileri belirlenmiştir.”