İlginç görünümüyle dikkatleri üzerine çeken camiinin tarihinin 1800’lü yıllara dayandığını ve yolu Kutören’den geçen bütün yabancıların mutlaka durup fotoğrafını çektiğini söyleyen vatandaşlar, minarenin neden bu şekilde olduğuna dair bilgilerinin olmadığını söylediler.
Ereğli Müze Müdürü Vekili Ali Atalar, konuyla ilgili olarak yaptığı açıklamada, camiinin mimarisinin genel olarak İslam mimarisini yansıttığını söyleyerek şöyle devam etti: “Cami, Kuzey Afrika camileri tarzında şekillenmiş bir yapıya sahip. Camiinin genel yapısına baktığımızda, birden fazla kültürün öğelerini içinde barındıran ve her kesime hitap edebilecek şekilde düzenlenmiş kozmolit bir yapı. Camiinin minaresinin bu şekilde olması da coğrafyadan kaynaklanıyor. Sıcak ve kurak bölgelerde yapılan bir mimari türüdür. Kuzey Afrika camilerine de bu yönüyle benzerlik göstermektedir. Camii ve minare genel yapı itibari ile Anadolu Selçuklu, yani İslam mimarisidir. Bu tür minarelerin örnekleri Türkiye’de çok azdır. Ereğli’ye bağlı Zengen Kasabasında, Ereğli’ye bağlı Kutören Kasabasında, Nevşehir’de ve Mardin’de örnekleri var. Mardin, Nevşehir, ve Kutören kasabası iklimlerini karşılaştırdığımız zaman iklim benzerliklerini ve bunun da mimariye yansımasını görebiliriz” Atalar, ayrıca, camiinin kitabesi olmadığı için hangi tarihlerde yapıldığına dair tahmin yürütmenin yanlış olacağını da sözlerine ekledi.
CAMİİNİN GENEL YAPISI
Atalar, camiinin genel yapısındaki öğelere de değinerek, “camiinin penceresindeki kemerlerin sivri uçlu olması İslam mimarisi olduğunun göstergesidir. Ama büyük pencerelerin üstünde yer alan ve dairesel şekildeki pencereler de Hıristiyan kültürünün eseridir. Yine aynı şekilde minarenin genel yapısına baktığımız zaman minarenin sütunlarında kullanılan işlemelerin de Hıristiyan kültürünün öğesi olduğunu savunabiliriz. Ama minarenin üzerindeki taştan kubbe âlemlerinin ise, tamamen Türk işi olduğunu söylemek mümkün” dedi.
Atalar; Kutören Kasabasındaki Camii ile ilgili son olarak şunları kaydetti: “Bu tür minarelere genelde düz damlı yapılarda rastlanır. Ama camiyi genel olarak ele aldığımızda, camiinin yapısında hem İslam hem de Hıristiyan kültürünün öğelerini barındırıyor. Aynı şekilde minare üzerindeki yapıda da hem İslam hem de Hıristiyan öğelerini görmek mümkün. Minarenin ayaklarındaki işleme gayrimüslim, kubbe alemleri İslam öğesi. Camii içindeki ahşap işlemeler ise tamamen Osmanlı üslubu işlemeler. Kısacası Kutören Kasabasındaki camii tamamen kozmolit, karışık kültürlü bir camii” dedi.
Kutören Kasabası halkı ise, camiinin asıl yerinin kasaba merkezi değil, Kasabada Kepez tepesinde bulunan bir ören yeri olduğunu söylerek, “Bu camiinin Kepez tepsinde bir ören yerinden orijinal halinin bozulmadan develerle taşlarının buraya getirilerek yapıldığı duyardık. Camiinin tadilatından sonra da cami inşaatında çalışanların isimleri sıva altından çıktı” dedi.
Kutören Kasabasından araştırmacı-Yazar Mustafa Özer ise, camiinin tarihi ile ilgili olarak, “Türk Silahlı Kuvvetlerinin dördüncü Genelkurmay Başkanı Salih Omurtak’ın babası ve Aksaray Paşası Şükrü Paşa, Aksaray’dan Kutören üzeri Ereğli istasyonuna giderken Kutören’deki bu camide namaz kılmış ve camiinin girişine “Şefaat Ya Resulallah” yazmıştır. O yazı halen camiinin giriş duvarında görülebilmektedir. Camiinin tarihi hakkında bilgi vermek gerekirse, 18. yüzyılın sonları (1700’lü yılların sonu) ile 19 Yüzyılın başlarında (1800’lü yılların başı) inşa edilmiş olabilir diye düşünüyorum” dedi.