Yemek yapıldıktan sonraki atık yağlar çevreyi adeta katlediyor. Lavabodan dökülen yağlar ciddi bir su kirliliğinin yanı sıra kanalizasyon sisteminde de tıkanıklığı yol açıyor. Edinilen bilgiye göre, lokanta, yemekhane, hazır yemek fabrikası, otel, motel, hastane, turistik tesis, tatil köyü, gıda endüstrisi, askeri tesis gibi yerlerde ve evlerde bitkisel yağların kullanımı sonucu 300 bin ton kızartmalık atık yağ oluşuyor. Kızartmalık atık yağların, çevrede ciddi bir kirliliğe sebep olan bir özellik taşıdığını, bunların denizlere, göllere ve akarsulara döküldüğünde su yüzeyini kaplayarak havadan suya oksijen transferini önlediğini, lavaboya dökülen kullanılmış bitkisel ve hayvansal yağların evsel atık su kirliliğinin yüzde 25 oranından kaynağı oluşturduğunu dile getiren uzmanlar, “Kızartmalık atık yağlar dren sistemine yapışarak kanalizasyon borusu içindeki atıkların boru cidarına tutunmasına, zamanlar borunun daralmasına ve kanalizasyon sistemin kullanılmaz hale gelmesine sebep oluyor. Tıkanan borular evlerde ve caddelerde kanalizasyon taşkınlarına, neden olarak çevre ve insan sağlığını tehdit ediyor. Buna bağlı olarak bu sistemin zarar görmesi maliyeti de artırıyor. Lavaboya dökülen yağlar böcek ve koku problemini artırıyor. Ayrıca bu yağlar içme sularının kaynağı olan yeraltı sularının da kirlenmesine sebep oluyor” diye konuştu. Kızartmaların çok az tüketilmesi gerektiğine ve insan sağlığı için zararlı olduğuna değine uzmanlar, “Kızartma işlemi sırasında oluşan fiziksel ve kimyasal reaksiyonlar ile yağda çok sayıda deformenin olduğunu ve böyle olunca da yağ çevreye ve insan sağlığına zararlı hale geliyor. Kızartma yağı test cihazı ile belirlenen zararlı maddelerin oranı yüzde 25’i geçmiştir. Bu da kanserojen etki demektir. Bu zarardan dolayı kızartmalık yağlar yem ve sabun sanayide kullanılmıyor” dedi.
KIZARTMALIK YAĞLAR DEĞERLENDİRMELİ
Kızarmalık yağların atık olup çevreyi kirleteceğine, geri dönüşümünün sağlanıp çevrenin zarar görmemesini isteyen uzmanlar, “Kızartmalık atık yağlar, biyodizel üretiminde kullanılarak geri kazanımı yapılabiliyor. Ayrıca bundan katma değer sağlanıyor. Bu biyodizel yakıt sayesinde iklim değişikliklerine neden olan sera gazı salınımını yüzde 65-92 oranında bir azatlım sağlıyor. Kızartmalık atık yağlarınızı lavaboya, çöpe, suya ve toprağa dökmeyin. Diğer atık madde ve çöplerden ayrı olarak biriktirin. Sızdırmaz bidon gibi toplama kapları kullanın. Size hizmet veren belediye ile kızartmalık atık yağlarınızın yönetimi konusunda irtibata geçin. Belediye yetkilileri kızartmalık yağlarınızın kim tarafından, nasıl ve ne zaman toplanacağı konusunda sizlere gerekli bilgiyi verecektir. Atık haline gelen bitkisel yağların Çevre ve Orman Bakanlığı’ndan lisans almış kişilerce toplanması, otel, lokanta, fastfood, yemekhane, yemek fabrikaları, turistik tesisler, tatil köyleri, ve hastaneler gibi ticari bitkisel atık yağ üreticilerinin kızartmalık atık yağlarını ve yağ tutucularında tutulan yağları lisanslı firmalara gönderin.
Ali Murat Mırçık-Memleket