Türkiye’nin en önemli sanayi ve üretim merkezlerinden biri olan Konya’da çarklar artık yeni kurallara göre dönecek. Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR ETS) Yönetmeliği, baca gazı salımı yüksek olan dev fabrikalardan orta ölçekli üretim tesislerine kadar geniş bir kesimi doğrudan ilgilendiriyor.
Ağır sanayisi, çimento, cam, döküm ve motorlu araç tedarik üretimiyle öne çıkan Konya sanayisi için kritik bir eşik aşıldı. Kurallara uymayan tesisleri yüz binlerce liradan başlayan ve 12 milyon lirayı aşan devasa idari para cezaları bekliyor. Peki, Konyalı sanayici ve işletmeler ne yapmak zorunda? Hangi fabrikalar dönüşüm kapsamına giriyor? İşte soru ve yanıtlarla Konya sanayisini yakından ilgilendiren yeni dönemin haritası:
Hangi Fabrikalar Dönüşüm Yapmak Zorunda?
Yeni yönetmelik, üretim kapasitesi ve yaktığı enerji belirli eşikleri aşan tesisleri kapsama alıyor. Konya Organize Sanayi Bölgeleri başta olmak üzere il genelinde faaliyet gösteren şu tesisler öncelikli risk ve dönüşüm grubunda yer alıyor:
Enerji ve Yakma Tesisleri: Toplam anma ısıl gücü 20 Megawatt (MW) ve üzeri olan tüm yakma üniteleri.
Metal ve Döküm Sanayii: Kapasitesi saatte 2,5 ton ve üzerinde olan demir, çelik ve döküm tesisleri ile 20 MW üzerindeki dökümhaneler ve metal işleme fırınları.
Çimento, Kireç ve Tuğla: Günlük 500 ton ve üzeri klinker üreten fırınlar, günlük 50 ton üzeri kireç üreten tesisler ile günlük 75 ton ve üzeri üretim kapasitesine sahip tuğla, kiremit ve seramik fabrikaları.
Cam ve Yalıtım: Günlük ergitme kapasitesi 20 ton ve üzerinde olan cam ve mineral elyaf yalıtım malzemesi üreten fabrikalar.
Kimya ve Kağıt: Günlük 5 ton üzeri hidrojen üretenler ile günlük 20 ton ve üzeri kağıt-karton üretimi yapan tesisler.
İşletmeler ve Fabrikalar Ne Yapmak Zorunda?
Kapsama giren Konyalı firmaların vakit kaybetmeden yerine getirmesi gereken temel yükümlülükler şunlar:
Emisyon İzni Almak: Faaliyetlerine devam edebilmek için İklim Değişikliği Başkanlığı’na başvurarak 5 yıl geçerliliği olan "Sera Gazı Emisyon İzni" almak.
İzleme ve Raporlama: Fabrikadaki baca gazı ve sera gazı salımlarını kayıt altına alıp, her yıl 30 Nisan tarihine kadar yetkili makamlara raporlamak.
Bağımsız Doğrulama: Hazırlanan emisyon raporlarını Bakanlıkça atanan bağımsız doğrulayıcı kuruluşlara onaylatmak.
Karbon Payı (Tahsisat) Teslimi: Ürettikleri kirletici gaz miktarına denk gelen karbon hakkını (tahsisatı) her yılın Kasım ayı sonuna kadar sisteme teslim etmek.
Fabrikalarda Hangi Elemanlar Çalıştırılacak?
Yeni dönemde fabrikaların bünyesinde teknik uzman bulundurması legal bir zorunluluk haline geldi. Firmalar ya bu personeli kadrosuna katacak ya da dışarıdan yetkili uzman görevlendirecek:
Dev Tesisler (Kategori C - Yıllık 500 bin ton üzeri emisyon): Üniversitelerin mühendislik veya fen fakültelerinden mezun, sera gazı izleme ve raporlama alanında en az 2 yıl tecrübeli asgari 2 personel bulundurmak zorunda.
Orta/Büyük Tesisler (Kategori B - Yıllık 50 bin ile 500 bin ton arası emisyon): Yine mühendislik veya fen fakültesi mezunu, alanında en az 1 yıl tecrübeli asgari 1 personel istihdam etmek zorunda.
Biyokütleye Geçen Fabrikalara Büyük Avantaj
Fosil yakıtlar (kömür, doğalgaz, motorin) yerine üretiminde bitkisel, hayvansal veya organik atık gibi biyokütle kaynaklarını kullanan fabrikaların emisyon değeri "0" (sıfır) kabul edilecek. Üretim tesisini yeşil enerjiye ve biyokütleye dönüştüren Konyalı sanayiciler, karbon maliyetlerinden tamamen muaf olarak devasa bir piyasa avantajı elde edecek.
Hangi Durumlarda Belgeler ve İzinler İptal Edilecek?
İşletmelerin emisyon izinleri şu hallerde derhal iptal edilecek ve ağır yaptırımlar devreye girecek:
Yanıltıcı Beyan: İş ve işlemlerde kasıtlı olarak yanlış, yanıltıcı veya gerçek dışı bilgi ve belge sunulduğunun tespit edilmesi.
Faaliyetin Durması: Tesisin üretim faaliyetinin tamamen sona ermesi veya teknik olarak yeniden çalışmasının imkânsız hale gelmesi.
Tahsisat Borcu: Karbon hakkı teslim yükümlülüğünün ısrarla yerine getirilmemesi.
Ayrıca izinsiz veya süresi bitmiş izinle üretime devam eden tesislere 12 milyon 549 bin liraya kadar idari para cezası kesilebilecek; tüm izleme verilerini ve belgelerini 10 yıl boyunca saklamayan firmalar da yasal yaptırımlarla karşı karşıya kalacak.
HATİCE KARAKUŞ-ÖZEL HABER