Ticaret Bakanlığı, motorlu kara taşıtlarının kiralanmasına ilişkin yeni yönetmeliği Resmi Gazete’de yayımladı. Düzenlemeyle birlikte araç kiralama sektöründe işletmelerden kiralanan araçlara, depozitodan internet ilanlarına kadar birçok alanda yeni standartlar getirildi.
Yeni sistemle sektörde kayıt dışı faaliyetlerin ve haksız rekabetin önüne geçilmesi, aynı zamanda tüketici haklarının güçlendirilmesi hedefleniyor.
Yönetmelik, tüketicilere yapılan araç kiralamaları kapsarken tüketici dışındaki kiracılara yönelik kısa ve uzun süreli kiralamalar ile kamp taşıtı kiralamaları kapsam dışında tutuldu.
Araç kiralama işletmelerine yetki belgesi şartı
Yeni düzenlemeye göre ticari faaliyet kapsamında motorlu kara taşıtı kiralayan işletmelerin yetki belgesi alması zorunlu olacak.
Yetki belgesi için işletmelerin meslek odasına kayıtlı olması, vergi mükellefiyetinin bulunması ve iş yerinin yönetmelikte belirtilen şartlara uygun kullanılması gerekecek.
İşletme sorumlularında ise en az ilköğretim mezuniyeti şartı aranacak. Ayrıca belirli suçlardan hüküm giymemiş olmak ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı Seviye 4 mesleki yeterlilik belgesine sahip olmak gerekecek.
6 yaşından büyük araçlar kiralanamayacak
Düzenlemenin dikkat çeken maddelerinden biri kiralanabilecek araçların yaş ve kilometre sınırları oldu.
Klasik taşıtlar hariç 6 yaşından büyük araçların kiraya verilmesi yasaklanacak. Bunun yanında 180 bin kilometrenin üzerindeki araçlar da kiralamaya konu edilemeyecek.
Elektrikli araçlarda ise kilometre sınırı 300 bin kilometre olarak belirlendi.
Periyodik bakımı zamanında yapılmayan veya ağır hasar kaydı bulunan araçların kiralanmasına da izin verilmeyecek.
Kiralama şirketlerine minimum filo şartı
Yeni sistemde işletmelerin sahip olması gereken araç sayısına ilişkin de kriter getirildi.
Büyükşehirlerde nüfusu 30 bini aşan ilçelerde faaliyet gösteren işletmelerin en az 10 taşıta sahip olması gerekecek. Bu araçların en az 5'inin işletme adına tescilli olması şartı aranacak.
Nüfusu 30 bini geçmeyen ilçeler ile büyükşehir olmayan illerde ise işletmelerin en az 5 araca sahip olması gerekecek. Bunlardan en az 2'sinin işletme adına kayıtlı olması şartı bulunacak.
Bu bölgelerdeki işletmelerin filolarında ayrıca en az 2 hibrit veya tamamen elektrikli araç bulunması zorunlu olacak. Bu araçlardan en az birinin Türkiye’de üretilmiş olması gerekecek.
Depozitoya da sınır getirildi
Yeni düzenlemeyle araç kiralama depozitosu konusunda da tüketicinin lehine önemli bir sınır getiriliyor.
1 ila 6 günlük kiralamalarda alınabilecek depozito en fazla 3 günlük kira bedeli kadar olacak. 7 ila 29 günlük veya haftalık kiralamalarda ise depozito en fazla 7 günlük kira bedeli olarak uygulanabilecek.
Araç iade edildikten sonra depozitonun 7 gün içinde geri ödenmesi zorunlu hale gelecek.
Ayrıca normal kullanım nedeniyle oluşan aşınma ve yıpranmalar için tüketiciden ücret alınamayacak ve bu gerekçelerle depozitodan kesinti yapılamayacak.
Rezervasyon iptalinde tüketiciye yeni hak
Ön ödemeli rezervasyonlarda tüketicilere de yeni bir hak tanınıyor.
Araç teslimine 24 saatten az süre kalması şartıyla tüketici, rezervasyon tarihinde herhangi bir gerekçe göstermeden ve kesinti yapılmadan rezervasyonunda değişiklik yapabilecek veya rezervasyonunu iptal edebilecek.
Sigorta için ek ücret alınamayacak
İşletmelerin mevsim şartları ile trafik ve kiracı güvenliğinin gerektirdiği durumlarda kış lastiği sağlaması zorunlu olacak.
Sigorta güvenceleri ise kiralama bedeline dahil edilecek. Kiracının sigortadan yararlanma hakkının ek bir ücret ya da başka bir koşula bağlanması yasaklanacak.
Ayrıca işletme ve kiracının anlaşmaya vardığı durumlar dışında, sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde başka bir karar bulunmadıkça değer kaybı gerekçesiyle kiracıdan ücret talep edilemeyecek.
İnternette yetkisiz araç kiralama ilanlarına engel
Yeni düzenleme yalnızca kiralama şirketlerini değil, internet üzerindeki aracı ve ilan platformlarını da kapsıyor.
Platformlar, ilan veren işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadığını kontrol etmek zorunda olacak. Yetki belgesi bulunmayan işletmelerin ilan vermesi ve platformlara üye olması engellenecek.
Böylece tüketicilerin internet üzerinden karşılaşabileceği yetkisiz ve kayıt dışı araç kiralama faaliyetlerinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Yeni sistem 1 Ocak 2027'de başlayacak
Yönetmeliğin yürürlüğe girmesi için sektör temsilcilerine geçiş süresi tanındı.
Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi'nin 1 Ocak 2027'ye kadar kurulması planlanıyor. Yetki belgesi başvuruları ve belgeye ilişkin işlemler bu sistem üzerinden gerçekleştirilecek.
Yönetmelik 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek. Mevcut işletmelere yetki belgesi almaları için 1 Temmuz 2027'ye, asgari araç sayısı ve araç niteliklerine ilişkin şartları karşılamaları için ise 1 Ocak 2028'e kadar süre verilecek.