İşsizin fondaki parasından kıdem tazminatı fonuna kaynak aktarılacak. 48 saatlik haftalık çalışma süresine uymayan patronlara ceza gelecek.
Ulusal İstihdam Stratejisi üzerindeki çalışmalara henüz son nokta konulamadı. Kıdem tazminatı ve esnek çalışma modellerine ilişkin işçi sendikalarından gelen itirazlar nedeniyle taslağa son şekli verilemedi. Bugün'ün edindiği taslağa göre halen 1 yıla 1 ay olan kıdem tazminatının, zaman içinde "15 gün"e çekilmesi üzerinde duruluyor.
İşsiz kalan 'kısmen' alacak
Taslağa göre tüm işçilerin erişebileceği, bireysel hesaba dayalı, mali açıdan sürdürülebilir bir Kıdem Tazminatı Fonu kurulacak. Kazanılmış haklar tamamen korunacak. Fon’a geçici olarak İşsizlik Sigorta Fonu’ndan kaynak aktarılacak. En az 10 yıl kıdemi olan işçilere, işsiz kaldıkları dönemde kıdem tazminatı hesabından kısmen para çekme hakkı verilecek, hesapta kalan bakiye ise emeklilikte ödenecek. Kıdem tazminatı tutarının ne olacağı taslağa yazılmadı. Ancak, "Bir yıllık çalışma karşılığında verilen kıdem tazminatı miktarı, uzun vadede OECD ortalamasına çekilecekî ifadesine yer verildi.
Primde büyük tartışma
Halen 1 yıllık çalışmaya karşılık 1 aylık maaştan oluşan kıdem tazminatı miktarı konusunda taraflar arasında ciddi görüş ayrılığı yaşanıyor. Taslağı hazırlayan uzmanlar, istihdamın önündeki engellerin kalkması için maaşın yüzde 3’ü civarında Fon’a kesinti yapılması görüşünü savunuyor. İşçi temsilcileri ise yüzde 8’in altında bir oranı kabul etmiyor. Yüzde 3’lük formül kabul görürse 1000 lira maaş alan bir işçi 10 yıl sonra işten ayrıldığında yaklaşık 3 bin 600 lira tazminat hakkına kavuşacak. İşçilerin dediği olursa tazminat 9 bin 600 liraya yükselecek. Ekonomi yönetiminin ise "1 yıla 15 günlük maaşî seçeneğine sıcak baktığı ifade ediliyor.
Taslakta öne çıkar unsurlar şöyle:
Haftada 48 saatten çok çalışmak yok
Türkiye’de istihdam edilen çalışma çağındakilerin haftalık çalışma süreleri erkeklerde 53,3 ve kadınlarda 48,4 saati buluyor. AB’de ise erkekler 41,1 ve kadınlar 39,3 saat çalışıyor. Stratejiyle haftalık çalışma süreleri uygulamada da yasal sınır olan haftada 48 saate çekilecek. Yasağa uymayan işyerlerine cezalar kesilecek. Mevcut işçilerin aşırı çalışmaları önlenerek işsizlere iş açılacak.
Sözleşmeler kısalacak
Belirli süreli iş sözleşmelerinin esaslı bir neden olmadıkça zincirleme yapılamaması koşulu kaldırılacak. Belirli süreli iş sözleşmeleri, 25 yaş altı gruplar için daha esnek biçimde yapılandırılacak. İş paylaşımı, esnek zaman modeli, uzaktan çalışma gibi esnek çalışma biçimleri için yasal düzenleme yapılacak. Deneme süresi 25 yaş altı genç işgücü için dört aya çıkarılacak.
İşsizlik uzadıkça maaş azalacak
İşsizlik ödeneğinden yararlanmak için gereken süre 600 günden 360 güne düşürülecek. İşsizlik ödeneğinin miktarı, kişinin son 12 aydaki prime esas kazancı üzerinden, işsizliğin ilk üç ayı için prime esas kazancın yüzde 50’si, ikinci üç ayı için yüzde 40’ı ve kalan süre için ise yüzde 25 olarak uygulanacak. İşsizlik ödeneğinde üst sınır brüt asgari ücretin bir buçuk katı olarak belirlenecek.
Gönüllü bölgesel asgari ücret hedefi
* İşsizlik ödeneğini alan işsizlerin işe dönüş süresinin ortalaması; 6,2 aydan 2015'te 5 aya, 2023'te ise 4,5 aya düşürülecek.
* Gönüllü bölgesel asgari ücret uygulamasına geçilecek. Asgari ücrette 16 yaş sınırı 18’e yükseltilecek.
* Şiddet mağduru kadınlar, hükümlülük süresi bir yıldan az olan cezaevindeki kadınlar ile kocası ölmüş veya boşanmış kadınlara, ekonomik projelerde öncelik tanınacak.
* Özürlülerin kendi işyerlerini kurmaları desteklenecek, yerel yönetimlerce seyyar satış ve pazar yerlerinde özürlülere kota verilmesi sağlanacak.