Türkiye Yazarlar Birliği (TYB) Konya Şubesi, kültürel etkinlikler kapsamında "Kaimeden Kriptoya Paranın Değişen Çehresi" başlıklı programa ev sahipliği yaptı. D. Mehmet Doğan Kütüphanesi'nde, Prof. Dr. Murat Ak'ın düzenlediği etkinliğe konuşmacı olarak Prof. Dr. Necmeddin Güney katıldı. Programa eski TYB Konya Şube Başkanı Bekir Şahin, Prof. Dr. Adem Esen ve eski Baro Başkanı Hasip Şenalp da iştirak etti.
Paranın Dijital Yolculuğu ve Fıkhi Boyutu
Prof. Dr. Necmeddin Güney, paranın tarihsel süreçte somut bir nesne olmaktan çıkıp dijital bir yapıya büründüğünü söyledi. Osmanlı'daki ilk kâğıt para olan kaimeden bugünkü dijital varlıklara uzanan süreci değerlendiren Güney, şunları ifade etti:
"Bir zamanlar mürekkep ve kâğıtla kullandığımız para, bugün matematiksel algoritmalara ve şifrelenmiş kodlara dönüştü. Kaime eskiden devletlerin güvencesindeyken bugün daha merkeziyetsiz bir sistem var. Sınırların kalktığı günümüzde parayla ilişkimiz kesintisiz sürüyor. Ancak bu hızlı değişim İslam hukuku açısından da ciddi meseleler ortaya çıkarıyor. Modern dünyada paranın iktisadi mi yoksa itikadi bir değer mi olduğunu bile tartışabiliriz."
Birikim Aracı Olarak Para ve Faiz Tehlikesi
Paranın değer muhafaza aracı olarak görülmesinin faiz mekanizmasını tetiklediğine dikkat çeken Güney, Türk lirasının değer kaybı ve 200 liranın üzerinde banknot basılmaması sebebiyle dijital alana kayış yaşandığını belirtti. Paranın biriktirme imkânı sunmasının paradan para üretmeye zemin hazırladığını vurgulayan Güney, antropolojik araştırmaların paranın takas ihtiyacından ziyade borç yönetimi ve muhafazası zorunluluğuyla ortaya çıktığını gösterdiğini dile getirdi.
Kripto Varlıklar Küresel Sistemde Ne Kadar Yer Tutuyor?
Matbu ve madeni paraların zamanla ortadan kalkacağını ifade eden Prof. Dr. Güney, merkeziyetsiz kripto varlıkların küresel ekonomideki payının sanıldığı kadar yüksek olmadığını vurguladı:
"Bitcoin, token ve NFT gibi varlıklar mevcut para ekonomisi içinde yaklaşık %2'lik bir hacme sahip. Dünya ticaretinde Amerikan dolarının payı hâlâ %86 seviyelerindedir. Dolayısıyla küresel finansal ağırlık itibari paralardadır. Kripto varlıklar mal ve hizmet alımından ziyade yatırım ve spekülasyon aracı olarak kullanılıyor. Gelecekteki asıl gelişme kriptodan ziyade dijital paralar üzerinden şekillenecektir."
Üretim Olmadan Ekonomik Kalkınma Mümkün mü?
Programda söz alan Prof. Dr. Adem Esen ise ekonomik kalkınmanın temelinde çalışmanın ve üretimin yer aldığını belirterek, "İktisatta 'Hollanda hastalığı' olarak bilinen durum, zenginleştirici doğal kaynaklar ortaya çıktığında toplumun üretimden uzaklaşmasına ve ekonominin gerilemesine yol açar. Ayet-i kerimede de buyrulduğu gibi, 'İnsan için çabasından başka bir karşılık yoktur'" dedi.
Programın sonunda konuşmacı Prof. Dr. Necmeddin Güney’e katılım beratı ve TYB Konya Şubesi yayınları takdim edildi.